Giá RAM tăng mạnh trong nửa cuối năm 2025 đang tạo áp lực rõ rệt lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh thiết bị công nghệ. Doanh thu vẫn tăng nhờ nhu cầu thị trường, nhưng lợi nhuận trên mỗi đồng doanh số bắt đầu co hẹp, phản ánh thách thức ngày càng lớn trong việc hấp thụ chi phí linh kiện.

Chỉ trong vòng nửa năm, giá một thanh RAM DDR5 dung lượng 16GB tại các chuỗi bán lẻ lớn như Phong Vũ đã tăng từ khoảng 1,7 triệu đồng lên hơn 5,4 triệu đồng vào đầu năm 2026. Mức tăng này thậm chí vượt xa đà tăng của giá vàng cùng kỳ, buộc người tiêu dùng phải cân nhắc kỹ hơn khi mua sắm thiết bị công nghệ.

Với các doanh nghiệp bán lẻ và phân phối, cú sốc giá đầu vào này nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực lên biên lợi nhuận.

Nhu cầu từ công nghệ "ảo"

RAM (Random Access Memory- bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên), cùng với CPU và GPU, là ba linh kiện cốt lõi quyết định hiệu năng của máy tính và thiết bị thông minh. Thị trường từng chứng kiến một cú sốc tương tự cách đây gần 10 năm, khi giá card đồ họa (với linh kiện chính là GPU) bị đẩy lên mức rất cao do làn sóng "đào coin" toàn cầu. Khi thị trường tiền số hạ nhiệt, nguồn cung card đồ họa mới dần được giải phóng.

Năm 2025 đánh dấu một chu kỳ mới. Sự bùng nổ của AI trong đó có các phần mềm "trợ lý ảo" như Chat GPT, Gemini, Grock… kéo theo nhu cầu khổng lồ về trung tâm dữ liệu, bộ nhớ băng thông cao và RAM cho máy chủ. Trong khi đó, năng lực sản xuất RAM không kịp mở rộng, khiến thị trường nhanh chóng rơi vào trạng thái thiếu cung.

Các thiết bị điện tử đều sử dụng RAM ở các mức độ khác nhau, nhưng đặc biệt cao ở máy tính (laptop, desktop) và điện thoại thông minh (smart phone). Giá của linh kiện này thường chiếm khoảng 10-15% tổng chi phí sản xuất của một chiếc laptop hay smart phone khiến các hãng bắt buộc lựa chọn: Hoặc gia tăng giá bán hoặc giữ giá nhưng giảm dung lượng của RAM tùy theo phân khúc khách hàng.

Mặc dù cả hai phương án trên đều gây bất lợi cho sức cầu, nhưng thị trường trong nước lại cho thấy chiều hướng tích cực.

Diễn biến giá một số loại RAM (Tổng hợp từ Pcpartpicker.com)

Doanh thu tiếp tục tăng nhưng biên lợi nhuận thu hẹp

Các công ty sở hữu chuỗi bán lẻ lớn đều công bố kết quả kinh doanh quý III tích cực, cho thấy cầu thị trường không suy giảm mà còn tăng trưởng khá tốt.

CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail, mã FRT) – đơn vị sở hữu chuỗi FPT Shop – ghi nhận doanh thu mảng thiết bị tin học, điện thoại, linh kiện, phụ kiện trong 9 tháng đạt 11.551 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp cho biết đà tăng trưởng được thúc đẩy bởi các ngành hàng điện máy, dịch vụ và laptop, đặc biệt là dòng laptop gaming & AI trong mùa tựu trường. Nhu cầu đặt trước iPhone 17 cũng tăng mạnh so với 2024.

Biên lợi nhuận gộp ghi nhận giảm nhẹ từ 13,6% xuống 12,3%. Riêng trong quý III, thời điểm giá RAM bắt đầu biến động mạnh – biên lợi nhuận gộp giảm xuống 11,9%. Tất nhiên, sự sụt giảm lợi nhuận gộp của FRT Retail còn đến từ việc FPT Shop đang trong giai đoạn đầu tấn công thị trường điện máy, cần nhiều các chương trình khuyến mại, giảm giá để tăng thị phần.

Đồng thời, trọng tâm "gánh team" lợi nhuận của FPT Retail vốn đã chuyển sang Long Châu từ nhiều năm qua. Do vậy, dù công ty mẹ chỉ lãi 2,5 tỷ đồng nhưng hợp nhất đạt 636 tỷ đồng, gấp 2,3 lần cùng kỳ.

CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (mã: MWG) – đơn vị sở hữu chuỗi Thegioididong và Điện Máy Xanh – cũng công bố kết quả tích cực. Báo cáo tài chính quý III/2025 cho thấy riêng CTCP Thế giới di động (công ty con của MWG) dự kiến chi trả cổ tức cho công ty mẹ gần 4.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 1.249 tỷ đồng cùng kỳ.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2025, mảng điện thoại di động, máy tính và thiết bị điện tử của MWG đạt doanh thu 77.756 tỷ đồng, tương đương 85% doanh thu của cả năm 2024, phản ánh đà phục hồi rõ nét của thị trường. Tuy đã vận hành ổn định mảng điện máy nhưng biên lợi nhuận ngành hàng này của MWG không tránh khỏi xu hướng giảm biên lợi nhuận gộp, từ 18,2% xuống 17,3%. Với quy mô doanh thu 77.756 tỷ đồng, mức sụt giảm 1,1 điểm phần trăm tương đương khoảng 684 tỷ đồng lợi nhuận bị "ăn mòn".

Dù vậy, mảng điện thoại di động, máy tính và thiết bị điện tử vẫn là mảng ăn nên làm ra nhất của tập đoàn. Kết hợp với kết quả kinh doanh ngày càng khởi sắc của chuỗi hàng tiêu dùng (Bách Hóa Xanh), MWG vẫn có kết quả kinh doanh rất ấn tượng 9 tháng 2025, lãi sau thuế 4.989 tỷ đồng, tăng 73% so với cùng kỳ năm trước.

CTCP Thế Giới Số (Digiworld, mã DGW) – đơn vị phân phối nhiều sản phẩm công nghệ, máy tính, linh kiện – cho biết các khách hàng lớn như Thế Giới Di Động, FPT Retail hay Phong Vũ đều ghi nhận các khoản phải thu lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, DGW mua hàng từ nhiều hãng lớn như Apple, Xiaomi, Lenovo hay ASUS. Giá trị phải trả người bán ngắn hạn lên tới 1.437 tỷ đồng trên tổng 1.721 tỷ đồng, cho thấy nhóm hàng công nghệ vẫn là trụ cột trong cơ cấu kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong 9 tháng đầu năm, DGW đạt doanh thu 18.641 tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ. Riêng mảng máy tính và điện thoại di động đóng góp 66% với hơn 12.400 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu mảng máy tính và laptop tăng mạnh nhờ xu hướng người dùng và doanh nghiệp nâng cấp thiết bị để đáp ứng yêu cầu Al, hệ điều hành Windows 11, ngành hàng này đã có động lực tăng trưởng mới sau thời gian bão hòa từ sau đỉnh cao năm 2021 do dịch Covid. Ngược lại, điện thoại di động giảm do thị trường smartphone ghi nhận sự sụt giảm nhu cầu tiêu dùng.

Biên lợi nhuận gộp của Digiworld 9 tháng chỉ giảm nhẹ từ 8,93% xuống 8,68% nên lợi nhuận gộp vẫn tăng 11,8% lên 1.618 tỷ đồng. Sau khi từ đi các chi phí, doanh nghiệp báo lãi 393 tỷ đồng, tăng 30%.

Như vậy, nhìn từ kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh các mặt hàng có liên quan đến RAM như điện thoại, máy tính, thiết bị điện tử đều cho thấy tăng trưởng tốt. Việc này cũng dễ hiểu khi giá RAM mới tăng mạnh kể từ quý III/2025 có thể vẫn chưa tác động mạnh đến các doanh nghiệp trong nước do vẫn còn dự trữ một lượng nhất định hàng tồn kho, hàng đang trên đường và những hợp đồng đã ký từ trước vẫn còn hiệu lực. Song các doanh nghiệp dự kiến sẽ bị ăn mòn lợi nhuận sâu hơn nếu tính trạng thiếu cung RAM tiếp tục kéo dài.

Áp lực chi phí chưa kết thúc

Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường như TrendForce và Counterpoint Research, chu kỳ tăng giá RAM hiện tại không mang tính ngắn hạn mà gắn chặt với chiến lược tái cơ cấu sản xuất của các nhà sản xuất bộ nhớ. Việc Samsung, SK Hynix và Micron chủ động chuyển năng lực sang RAM máy chủ và bộ nhớ băng thông cao cho trung tâm dữ liệu khiến nguồn cung cho thị trường tiêu dùng khó có khả năng hồi phục sớm, ít nhất trong 6–12 tháng tới. TrendForce còn dự báo giá RAM sẽ tiếp tục tăng đến 80% trong quý I/2026.

Điểm khác biệt quan trọng không nằm ở mức độ tăng giá của RAM, mà ở khả năng chuyển chi phí sang người mua cuối. Các doanh nghiệp bán lẻ bị công nghệ như FRT, MWG chịu bất lợi lớn do quyền định giá hạn chế, phải cạnh tranh trực tiếp về giá và khuyến mại. Ngược lại, các doanh nghiệp phân phối như DGW có dư địa linh hoạt hơn nhờ quy mô và khả năng đàm phán, đồng thời dễ dàng chuyển đổi sang kinh doanh các mặt hàng ít bị ảnh hưởng hơn mà còn biên lợi nhuận hấp dẫn.

Trong kịch bản giá RAM duy trì ở mức cao, thị trường có thể chứng kiến sự dịch chuyển nhu cầu từ cấu hình cao sang trung bình, kéo theo xu hướng giảm dung lượng RAM tiêu chuẩn trên các dòng sản phẩm phổ thông. Điều này giúp các hãng kiểm soát giá bán nhưng đồng thời giới hạn biên lợi nhuận của các chuỗi bán lẻ phụ thuộc vào doanh số công nghệ.

Tháng 10/2025, Xiaomi – nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu Trung Quốc – cho biết giá memory chip (thành phần cốt lõi cấu thành nên RAM) tăng vọt đã khiến chi phí sản xuất điện thoại leo thang, trong bối cảnh giá bán dòng smartphone Redmi K90 không đạt kỳ vọng thị trường. Trên mạng xã hội Weibo, Chủ tịch Lu Weibing thừa nhận: "Áp lực chi phí đã trực tiếp chuyển sang giá thành sản phẩm". Đồng thời, ông dự báo giá memory chip có thể tiếp tục xu hướng tăng trong thời gian tới.

Về dài hạn, khi AI tiếp tục hút vốn đầu tư toàn cầu, chu kỳ khan hiếm linh kiện có thể lặp lại với các cấu phần khác ngoài RAM (Hiện tại dù mức tăng không mạnh, nhưng giá ổ cứng SSD cũng đã tăng khá nhiều trong năm 2025). Khi đó, lợi thế không còn nằm ở bán được nhiều sản phẩm, mà ở khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và phân bổ danh mục kinh doanh – yếu tố đang tạo ra khoảng cách ngày càng rõ giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành bán lẻ.

Vũ Đặng

Link gốc