Lãi suất cao kéo dài, vàng bạc tăng mạnh trong khi chứng khoán trồi sụt khó lường, khiến năm 2026 trở thành giai đoạn thử thách với nhà đầu tư. Phân bổ danh mục hợp lý và kỷ luật quản trị rủi ro là chìa khóa để tránh những sai lầm lớn.

Vàng bạc vừa trải qua nhịp điều chỉnh sâu, khiến nhiều nhà đầu tư hoang mang - Ảnh: WGC

Bước sang năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu và Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn nhiều biến động đan xen. 

Lãi suất duy trì ở mặt bằng cao, giá vàng và bạc liên tục tăng mạnh, trong khi thị trường chứng khoán xuất hiện những nhịp dao động khó lường. 

Những chuyển động này không tách rời nhau, mà đang tạo nên một chu kỳ tái cơ cấu tài sản rõ nét trong cộng đồng nhà đầu tư.

Vì sao vàng và bạc tăng giá mạnh thời gian qua?

Đà tăng của vàng và bạc thời gian gần đây không chỉ xuất phát từ yếu tố "trú ẩn truyền thống", mà là tổng hòa của nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, lãi suất cao kéo dài làm thay đổi kỳ vọng lợi nhuận. Khi chi phí vốn tăng, khả năng mở rộng lợi nhuận của doanh nghiệp bị hạn chế, trong khi các kênh đầu tư rủi ro cao trở nên kém hấp dẫn hơn. Điều này khiến một phần dòng tiền dịch chuyển sang tài sản phòng thủ như vàng.

Thứ hai, bất định kinh tế và địa chính trị vẫn hiện hữu. Mặc dù chưa rơi vào khủng hoảng, nhưng các rủi ro về tăng trưởng, xung đột khu vực, thương mại và tiền tệ khiến nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ tài sản có tính bảo toàn giá trị cao hơn.

Thứ ba, tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư cá nhân gia tăng. Trong bối cảnh thông tin nhiễu loạn, vàng và bạc trở thành lựa chọn "dễ hiểu, dễ nắm giữ" hơn so với cổ phiếu hay các sản phẩm tài chính khác.

Riêng với bạc, ngoài yếu tố trú ẩn, còn có sự hỗ trợ từ nhu cầu công nghiệp (năng lượng tái tạo, công nghệ), khiến giá bạc biến động mạnh hơn vàng cả ở chiều tăng lẫn giảm. Các quỹ đầu tư đang nắm giữ các loại tài sản này cho thấy mức độ ảnh hưởng mạnh trong việc mua vào và bán ra liên tục.

Lãi suất cao và tác động lên thị trường chứng khoán

Việc lãi suất không còn ở mức thấp như giai đoạn 2020-2022 đã tạo ra những tác động trực tiếp và gián tiếp lên thị trường chứng khoán.

Ở góc độ trực tiếp, định giá cổ phiếu bị nén lại. Khi lãi suất thực tăng, thị trường khó chấp nhận mức P/E cao, đặc biệt với những doanh nghiệp tăng trưởng dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính. Kết quả kinh doanh vì vậy cũng khó tạo ra những bất ngờ tích cực trên diện rộng.

Ở góc độ gián tiếp, dòng tiền trở nên thận trọng hơn. Nhà đầu tư không rút vốn ồ ạt khỏi chứng khoán, nhưng sẵn sàng đứng ngoài chờ đợi. 

Điều này khiến các nhịp tăng của thị trường thiếu lực bền, trong khi những thông tin tiêu cực lại dễ kích hoạt các đợt điều chỉnh mạnh.

Xu hướng nổi bật hiện nay không phải là rời bỏ chứng khoán, mà là tái phân bổ danh mục. Nhiều nhà đầu tư nên lựa chọn: Chốt bớt các vị thế đã có lợi nhuận, cân bằng/quản trị yếu tố sử dụng đòn bẩy.

Rủi ro lớn nhất trong quá trình này chỉ là lựa chọn tài sản mà ở tốc độ và tâm lý: mua đuổi khi giá đã tăng mạnh, hoặc coi vàng bạc như công cụ lướt sóng ngắn hạn.

Thực tế cho thấy ngay cả vàng và bạc cũng có thể biến động mạnh. Trong tháng 2-2026 vừa qua, thị trường từng ghi nhận một nhịp điều chỉnh sâu của vàng 12% và bạc 30%, khiến nhiều nhà đầu tư mua ở vùng giá cao chịu áp lực tâm lý đáng kể. 

Điều đó nhắc lại một thực tế: vàng và bạc không đồng nghĩa với "an toàn tuyệt đối".

Nhìn về năm 2026, thị trường chứng khoán được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh và khó đoán. Những yếu tố trực tiếp như lãi suất thực cao, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp không đồng đều, cùng với độ trễ của các chính sách kinh tế vẫn là bài toán chưa có lời giải rõ ràng.

Song song đó là các yếu tố gián tiếp: tâm lý nhà đầu tư dễ dao động, phản ứng nhanh với tin xấu, và xu hướng dòng tiền có thể xuất hiện những nhịp tăng nhanh, giảm mạnh, không hoàn toàn phản ánh giá trị nội tại trong ngắn hạn.

HÀ VÕ BÍCH VÂN (Cố vấn tài chính FIDT)

Link gốc