Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng sức ép lên các tuyến cung ứng dầu mỏ, Cuba đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng mới khi cạn kiệt nhiên liệu hàng không, buộc nhiều hãng bay quốc tế phải đình chỉ hoặc điều chỉnh hoạt động khai thác.
Chính phủ Cuba đã thông báo với các hãng hàng không quốc tế rằng nước này sẽ không thể cung cấp nhiên liệu phản lực kể từ đầu tuần này, ít nhất cho đến ngày 11/3. Quyết định được đưa ra đúng vào cao điểm mùa du lịch, ngay lập tức tạo ra tác động dây chuyền đối với hoạt động hàng không và các ngành dịch vụ liên quan.
Air Canada trở thành hãng hàng không lớn đầu tiên tuyên bố đình chỉ các chuyến bay tới Cuba do không thể tiếp nhiên liệu cho máy bay. Các hãng đến từ Mỹ, Tây Ban Nha, Panama và Mexico được dự báo cũng sẽ chịu ảnh hưởng. Một số hãng vẫn tiếp tục khai thác buộc phải bổ sung điểm dừng tiếp nhiên liệu tại các đảo Caribe lân cận, kéo theo chi phí vận hành gia tăng đáng kể.
Nguyên nhân trực tiếp của tình trạng thiếu hụt là việc Cuba không nhận được bất kỳ lô dầu hay nhiên liệu nào trong suốt một tháng qua. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chặn nguồn cung từ Venezuela, đối tác dầu mỏ truyền thống của Havana, đồng thời gây sức ép để Mexico dừng xuất khẩu dầu sang đảo quốc Caribe.
Trong khi đó, sản lượng dầu trong nước của Cuba chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu, khiến nền kinh tế đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.
Sân bay Havana của Cuba (Ảnh: Dreamstime)
Việc cạn kiệt nhiên liệu hàng không được đánh giá sẽ giáng thêm đòn mạnh vào ngành du lịch, nguồn thu ngoại tệ hiếm hoi của Cuba. Lượng khách quốc tế tới nước này đã giảm 18% trong năm ngoái so với năm trước đó. Nhiều khách sạn chưa kịp phục hồi sau đại dịch Covid-19 tiếp tục đóng cửa trong năm qua. Hai khu nghỉ dưỡng lớn tại Cayo Coco, ở bờ biển phía bắc, mới đây đã phải ngừng hoạt động, trong khi một số du khách buộc phải di dời do thiếu nhiên liệu.
Tập đoàn khách sạn Tây Ban Nha Meliá cho biết đã đóng cửa 3 trong tổng số 35 khách sạn tại Cuba và chuyển khách sang các cơ sở khác nhằm sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhiên liệu ngày càng hạn chế.
Khủng hoảng nhiên liệu hàng không chỉ là một phần của bức tranh năng lượng u ám tại Cuba. Tình trạng thiếu dầu đã buộc chính phủ nước này triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp, bao gồm phân phối nhiên liệu theo định mức, rút ngắn tuần làm việc xuống còn bốn ngày tại các doanh nghiệp nhà nước, hủy lớp học tại Đại học Havana và hoãn nhiều sự kiện văn hóa, thể thao.
Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel ví các biện pháp này giống “thời kỳ đặc biệt” của thập niên 1990, giai đoạn nền kinh tế Cuba lao dốc nghiêm trọng sau sự sụp đổ của Liên Xô.
Trong tháng qua, nhiều khu vực tại thủ đô Havana bị cắt điện hàng ngày, có nơi kéo dài hơn một ngày. Giao thông công cộng bị thu hẹp mạnh, trong khi người dân và doanh nghiệp phải xếp hàng nhiều giờ để mua nhiên liệu với mức giá vượt quá khả năng chi trả của phần lớn dân cư.
Ở góc độ vĩ mô, các chuyên gia cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay phản ánh những vấn đề cơ cấu kéo dài của nền kinh tế Cuba. Dù chi 13% tổng vốn đầu tư cho điện, khí đốt và nước trong năm 2024, tỷ lệ này vẫn thấp hơn nhiều so với 37% vốn dành cho khách sạn và du lịch. Theo Ngân hàng Thế giới, kinh tế Cuba đã suy giảm 1,1% trong năm 2024, làm thu hẹp đáng kể dư địa tài khóa để ứng phó với cú sốc hiện tại.
Trong bối cảnh đó, Havana phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại với Washington mà không kèm “điều kiện tiên quyết”, miễn là không bàn tới thay đổi chế độ. Nga và Trung Quốc được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ, song trong ngắn hạn, triển vọng của Cuba vẫn bị bao phủ bởi rủi ro năng lượng và tài chính, khi nguồn cung dầu chưa có dấu hiệu được khơi thông trở lại.
Theo Financial Times
Hà Linh
