Để đi xe buýt miễn phí, hành khách phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử (căn cước, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng MultiGo…).
Hành khách đón xe buýt tại trạm trên đường Hàm Nghi (trung tâm TPHCM). Ảnh: Anh Tú
Đó là một trong 3 phương án miễn vé xe buýt đang được Sở Xây dựng TPHCM lấy ý kiến các đơn vị liên quan.
Trong 3 phương án được đưa ra, Sở Xây dựng đề xuất lựa chọn phương án 3 - ngân sách Nhà nước chi trả trực tiếp toàn bộ chi phí đi xe buýt cho hành khách.
Kinh phí thanh toán bằng số lượt hành khách sử dụng dịch vụ, được phân loại, nghiệm thu theo từng nhóm đối tượng, nhân với giá vé cụ thể của từng loại vé (vé phổ thông, vé học sinh - sinh viên).
Điểm đáng chú ý của phương án là dù được miễn 100% giá vé, hành khách vẫn phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử như:
- Quẹt thẻ ngân hàng (Visa, MasterCard, Napas, dự kiến mở rộng Amex, JCB) - hệ thống xuất vé nhưng không trừ tiền.
- Quét mã QR qua các ví điện tử như MoMo, ZaloPay, ShopeePay, Viettel Money, VNPT Money…
- Sử dụng ứng dụng MultiGo để quét mã QR cá nhân sau khi định danh.
- Quét mã QR từ căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.
Theo Sở Xây dựng, ưu điểm lớn nhất của phương án này là tạo ra hệ thống dữ liệu hành khách theo thời gian thực. Toàn bộ lượt đi, tuyến xe, khung giờ cao điểm… đều được số hóa, giúp cơ quan quản lý kiểm soát chính xác sản lượng hành khách; thanh toán minh bạch, hạn chế gian lận; phân tích nhu cầu đi lại để điều chỉnh luồng tuyến, tần suất hợp lý; xây dựng chiến lược phát triển giao thông công cộng dựa trên dữ liệu lớn (Big Data).
Đồng thời, việc áp dụng quét thẻ, mã QR cũng góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử trong người dân.
Về phía doanh nghiệp vận tải, việc bỏ khâu bán vé giúp giảm áp lực cho nhân viên, tập trung vào phục vụ và đảm bảo an toàn chuyến đi. Hầu hết các đơn vị đang khai thác tuyến buýt trợ giá đều đồng thuận với phương án này.
Các ngân hàng, các tổ chức thẻ, các ví điện tử cam kết đồng hành, hỗ trợ các chính sách khuyến mãi, tặng thưởng để hành khách sử dụng các hình thức thanh toán không tiền mặt (không phát sinh chi phí).
TPHCM dự kiến miễn phí xe buýt từ tháng 5.2026. Ảnh: Anh Tú
Tuy nhiên, theo Sở Xây dựng, việc phải quét thẻ hoặc mã QR có thể gây bất tiện, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc hành khách không quen công nghệ.
Một số khó khăn được dự báo gồm: Người không có tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc không mang giấy tờ tùy thân sẽ khó sử dụng; phát sinh thêm thao tác khi lên xe, có thể gây ùn ứ trong giờ cao điểm...
Theo Sở Xây dựng, hiện các tuyến xe buýt có trợ giá tại TPHCM đã được trang bị đầy đủ hệ thống hỗ trợ như GPS, camera, thiết bị đọc thẻ đa năng, phần mềm quản lý vận hành (GoAFC). Hệ thống này cho phép ghi nhận và đồng bộ dữ liệu hành khách theo thời gian thực.
Hành khách có thể sử dụng linh hoạt nhiều phương thức như thẻ ngân hàng, ví điện tử, căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng MultiGo. Dữ liệu sau đó được tập trung về hệ thống, phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.
Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng đề xuất UBND TPHCM lựa chọn phương án 3 để triển khai khi Nghị quyết của HĐND Thành phố được thông qua.
Hai phương án miễn phí vé xe buýt khác được đề xuất gồm:
Phương án 1: Thành phố mua lại doanh thu theo từng chuyến xe dựa trên thỏa thuận với đơn vị vận tải. Hành khách đi xe buýt không phải trả tiền, không cần quẹt thẻ hay định danh. Cách này đơn giản, thuận tiện cho hành khách, đặc biệt là người lớn tuổi, trẻ em hoặc khách vãng lai. Tuy nhiên, hạn chế là không hình thành thói quen thanh toán không tiền mặt, không có dữ liệu chuyến đi để phục vụ quản lý, đồng thời tiềm ẩn rủi ro về giám sát và dễ gây lãng phí ngân sách khi doanh thu được ấn định.
Phương án 2: Thanh toán dựa trên sản lượng khách nhân với giá vé bình quân từng tuyến. Doanh nghiệp thống kê lượng khách qua hệ thống vé điện tử, thành phố căn cứ dữ liệu để chi trả. Hành khách vẫn được miễn phí nhưng việc ghi nhận phụ thuộc vào đơn vị vận tải, khó đảm bảo chính xác; việc kiểm tra, đối soát cũng làm tăng chi phí quản lý.
Bình luận (1)
