Năm 2026 mở ra không chỉ là cột mốc 30 năm của ngành chứng khoán Việt Nam, mà còn là thời điểm bản lề khi câu chuyện nâng hạng thị trường tiến gần hiện thực. Tuy nhiên, theo phân tích của ông Nguyễn Đức Hoàn - Tổng Giám đốc ACBS, nâng hạng chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức lớn hơn nằm ở việc thị trường phải chủ động tái cấu trúc, nâng cao chất lượng tăng trưởng và chuẩn hóa toàn diện để đủ sức hấp thụ dòng vốn quốc tế trong một môi trường toàn cầu nhiều biến động.

Ông Nguyễn Đức Hoàn - Tổng Giám đốc ACBS

Nền tảng ổn định nhưng không thể tăng trưởng theo lối cũ

Bước sang năm Bính Ngọ 2026, nền kinh tế Việt Nam được đặt trong nhiều kỳ vọng tích cực khi bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn. Biến động địa chính trị và căng thẳng thương mại có xu hướng lan rộng và đa phương, tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng, thương mại toàn cầu và dòng vốn quốc tế. Trong môi trường đó, mục tiêu GDP 10% là một thách thức đáng kể nếu Việt Nam không thay đổi các trụ cột tăng trưởng.

Theo phân tích của ông Nguyễn Đức Hoàn, nền kinh tế cần từng bước chuyển dịch từ sự phụ thuộc vào khu vực FDI và xuất nhập khẩu sang thúc đẩy nội lực, gia tăng hiệu quả hoạt động ở mọi thành phần kinh tế. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính cơ cấu dài hạn mà còn là điều kiện cần để duy trì tăng trưởng bền vững trong bối cảnh bên ngoài khó lường.

Điểm tích cực là Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định về chính trị và môi trường vĩ mô. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% được đánh giá là vừa sức và an toàn đối với hệ thống ngân hàng. Lạm phát tiếp tục được kiểm soát tốt nhờ chi phí xăng dầu ở vùng thấp, tạo dư địa chính sách cho điều hành kinh tế.

Động lực tăng trưởng trong năm 2026 được kỳ vọng đến từ nhiều trụ cột. Giải ngân đầu tư công, đặc biệt tại các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành xây dựng, vật liệu và logistics. Các chương trình phát triển nhà ở xã hội và đô thị hóa tiếp tục đóng vai trò kích thích tổng cầu và đầu tư tư nhân. Khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch, nổi lên như một động lực quan trọng khi năm 2025 Việt Nam đón khoảng 21 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 20% và vượt mức trước dịch; doanh thu du lịch và dịch vụ liên quan vượt 1 triệu tỷ đồng.

Bên cạnh đó, khu vực FDI và xuất nhập khẩu - động lực tăng trưởng suốt gần hai thập kỷ - vẫn duy trì sự bền vững. Năm 2025, xuất khẩu tăng 17%, nhập khẩu tăng 19,4%, bất chấp những bất lợi về thuế quan từ Mỹ. Các hiệp định thương mại song phương và đa phương đã ký kết tiếp tục là bệ đỡ cho tăng trưởng năm 2026.

Như vậy, nền tảng kinh tế vĩ mô được duy trì tích cực. Tuy nhiên, tăng trưởng trong chu kỳ mới không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô, mà phải chuyển sang nâng cao chất lượng và hiệu quả - điều có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường chứng khoán.

Nâng hạng không chỉ là “tin tốt”, mà là phép thử cấu trúc thị trường

Trong bối cảnh vĩ mô thuận lợi, kỳ xem xét tháng 3 của FTSE Russell được đánh giá có ý nghĩa then chốt. Theo ông Nguyễn Đức Hoàn, khả năng thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng là rất cao, gần như chắc chắn. Thực tế, FTSE Russell đã và đang làm việc chặt chẽ với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VNX và các Sở giao dịch để hoàn thiện các bước kỹ thuật sau nâng hạng, cho thấy tiến trình đã chuyển từ giai đoạn đánh giá sang chuẩn bị triển khai.

Tác động của nâng hạng không dừng ở yếu tố tâm lý. Với nhà đầu tư trong nước, đây là sự xác nhận cho nỗ lực cải cách suốt nhiều năm, củng cố niềm tin vào xu hướng tăng trưởng trung – dài hạn. Với nhà đầu tư nước ngoài, Việt Nam sẽ chính thức bước vào danh sách phân bổ bắt buộc của nhiều quỹ đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các quỹ theo chỉ số thị trường mới nổi, qua đó cải thiện thanh khoản, chuẩn mực quản trị và mặt bằng định giá.

Theo kịch bản cơ sở trong báo cáo chiến lược của ACBS, VN-Index năm 2026 có thể đạt khoảng 2.040 điểm, phản ánh kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, môi trường lãi suất thuận lợi và cú hích từ câu chuyện nâng hạng. Trong kịch bản thuận lợi hơn, khi dòng vốn ngoại giải ngân mạnh và tâm lý thị trường được củng cố, mức tăng trưởng hai chữ số là hoàn toàn khả thi.

Đáng chú ý, dòng vốn ngoại được dự báo sẽ không chờ đến khi nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9 mới bắt đầu dịch chuyển. Quá trình “đón đầu” đã và đang diễn ra. Từ nay đến tháng 9 là giai đoạn tích lũy, dòng vốn vào mang tính chọn lọc. Khi nâng hạng chính thức có hiệu lực, dòng vốn nhiều khả năng tăng tốc rõ rệt, bao gồm cả các quỹ chủ động quy mô lớn và một phần vốn ETF tái cơ cấu danh mục.

Tổng dòng vốn liên quan đến câu chuyện nâng hạng trong trung hạn được ước tính khoảng 3–5 tỷ USD, phân bổ theo nhiều đợt thay vì dồn dập trong một thời điểm. Phần dòng vốn mạnh nhất, đặc biệt từ các quỹ thụ động theo bộ chỉ số FTSE Emerging Markets, có thể giải ngân mạnh vào cuối 2026 hoặc đầu 2027. Theo đó, năm 2027 mới có thể là giai đoạn dòng vốn ngoại bền vững và quy mô lớn hơn, khi Việt Nam được đưa vào “radar bắt buộc” của nhiều quỹ toàn cầu.

Nhưng chính ở đây đặt ra vấn đề: nâng hạng chỉ tạo cơ hội. Khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào cấu trúc thị trường và chất lượng dòng vốn nội tại.

“Chuyển pha” để tăng trưởng bền vững

Theo quan điểm của ông Hoàn, thị trường chứng khoán Việt Nam cần chủ động chuyển pha ngay từ bây giờ. Ở cấp độ chính sách và hạ tầng, cơ quan quản lý đã triển khai đề án nâng hạng, rà soát bộ chỉ số, chuẩn hóa quy trình giao dịch, thanh toán và công bố thông tin. Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, giảm ma sát khi dòng vốn quốc tế tham gia sâu hơn.

Tuy nhiên, yếu tố kỹ thuật chưa đủ. Khi nâng hạng, dòng tiền vào - ra sẽ nhanh và nhạy hơn với biến động toàn cầu. Do đó, Việt Nam cần thúc đẩy phát triển các quỹ đầu tư dài hạn trong nước như quỹ hưu trí, quỹ mở, ETF nội để tạo “lực đỡ” ổn định cho thị trường. Nâng cao vai trò nhà đầu tư tổ chức thay vì phụ thuộc quá nhiều vào dòng tiền ngắn hạn là điều kiện để thị trường vận hành bền vững và hạn chế các cú sốc.

Song song với đó, thị trường cần mở rộng và nâng cao chất lượng hàng hóa: thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp lớn, đầu ngành, quản trị minh bạch và đáp ứng chuẩn mực ESG; phát triển các sản phẩm mới như ETF theo ngành, phái sinh trên cổ phiếu đơn lẻ, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết minh bạch và các sản phẩm phòng ngừa rủi ro.

Ở cấp độ thành viên thị trường, sự nâng cấp là yêu cầu tất yếu. Các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp niêm yết cần nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro, chuẩn mực báo cáo tài chính và công bố thông tin. Năng lực tài chính phải được củng cố để đáp ứng quy mô giao dịch lớn và nghiệp vụ phức tạp hơn. Chất lượng phục vụ nhà đầu tư cần chuyển sang chiều sâu với tư vấn cá nhân hóa, quản lý danh mục, công cụ phân tích dữ liệu hiện đại và chuyển đổi số toàn diện.

Với ACBS, định hướng năm 2026 là tăng trưởng bền vững dựa trên hiệu quả sử dụng vốn và chuyển đổi số toàn diện. Công ty mở rộng quy mô kinh doanh vốn gắn với kiểm soát rủi ro và an toàn thanh khoản, đa dạng hóa nguồn huy động trong và ngoài nước. Hệ sinh thái giao dịch số được phát triển với chính sách phí và lãi suất margin linh hoạt, hệ thống giao dịch ổn định, cá nhân hóa trải nghiệm và ứng dụng AI SMARTY hỗ trợ tư vấn 24/7.

Đồng thời, trước sự gia tăng của tầng lớp sở hữu tài sản lớn, mô hình Tư vấn đầu tư và Quản lý gia sản được đẩy mạnh với chính sách margin ổn định, lãi suất cạnh tranh cho khách hàng có NAV trên 20 tỷ đồng, đội ngũ quản lý danh mục chuyên sâu và giải pháp tài chính tích hợp. Các chương trình chuyển đổi số, eKYC, phân tích hành vi khách hàng, tự động hóa quy trình và phát triển sản phẩm mới như giao dịch trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được triển khai.

Link gốc