Sau cú nước rút đưa kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 11,3 tỷ USD và lợi nhuận nhiều doanh nghiệp lập đỉnh, ngành thủy sản bước vào năm 2026 với tâm thế thận trọng hơn. Khi động lực đơn hàng sớm dần suy yếu, rào cản thương mại và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe, câu chuyện không còn là tăng trưởng bằng mọi giá, mà là năng lực thích ứng và phân hóa giữa các doanh nghiệp trong một chu kỳ cạnh tranh mới.
Ngành thủy sản còn nhiều việc phải làm trong năm 2026. Ảnh minh hoạ: VHC.
Cú nước rút lịch sử
Theo số liệu tổng hợp từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm 2025 đã cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng trưởng 12% so với cùng kỳ. Theo VASEP, đây là lần đầu tiên xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam vượt mốc 11 tỷ USD.
Đà cải thiện còn được kéo sang đầu năm 2026. Riêng tháng 1/2026, xuất khẩu thủy sản ước đạt 874 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ, phản ánh việc doanh nghiệp giữ được nhịp đơn hàng sớm và thị trường châu Á hấp thụ tốt hơn.
Điểm đáng chú ý là bức tranh phục hồi này không đến từ một yếu tố đơn lẻ, mà là tổng hợp của nhiều "mảnh ghép": mặt bằng tồn kho ở các thị trường lớn giảm dần, nhu cầu tiêu dùng hồi phục theo chu kỳ, doanh nghiệp tái cơ cấu vùng nuôi – thị trường – sản phẩm, và đặc biệt là sự linh hoạt chuyển hướng từ thị trường khó tính sang các khu vực tăng trưởng tốt hơn.
Như vậy, ngành thủy sản đã vượt qua hàng loạt biến động để "cập bến" 2025 với nhiều diễn biến tích cực.
Với sự tích cực chung của ngành, các doanh nghiệp thủy sản niêm yết cũng thể hiện những gam màu tươi sáng về mặt kết quả kinh doanh và diễn biến giá cổ phiếu.
Kết phiên 13/2, phiên cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán, hầu hết các cổ phiếu lớn nhóm ngành thuỷ sản đều tăng (trừ VHC và FMC đi ngang).
Đáng chú ý, đà tăng duy trì suốt 1 tháng qua, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào nhóm cổ phiếu này. Trong đó, tăng cao nhất là MPC (+8,93%). Tiếp theo là FMC (+6,62%), VHC(+5,07%), IDI (+2,4%) và ANV (+1,34%)...
Về bức tranh kinh doanh, năm 2025, hầu hết các doanh nghiệp ngành thuỷ sản đều có kết quả kinh doanh ấn tượng.
Trong đó, ấn tượng nhất là CTCP Nam Việt (HOSE: ANV) với mức lãi ròng tăng 20 lần cùng kỳ, vượt xa mục tiêu đặt ra. Cụ thể, năm 2025, ANV có kết quả doanh thu kỷ lục khi đầu tiên thu về gần 7.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 4.900 tỷ đồng của năm trước. Lợi nhuận ròng hơn 999 tỷ đồng, tăng 20 lần năm trước đó và đạt 267% mục tiêu đặt ra.
Cũng ghi nhận doanh thu và lợi nhuận kỷ lục là CTCP Thực phẩm Sao Ta (HOSE: FMC). Doanh nghiệp hoàn thành năm 2025 với doanh thu kỷ lục 8.185 tỷ đồng, cao hơn 18% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất giảm nhẹ về 417 tỷ đồng. Song lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ vẫn tăng trưởng 20% lên 366 tỷ đồng, đây là mức cao nhất lịch sử.
Như vậy, FCM vượt 25% chỉ tiêu doanh thu nhưng không hoàn thành mục tiêu lợi nhuận.
Trong khi đó, năm 2025, "nữ hoàng cá tra" CTCP Vĩnh Hoàn (HOSE: VHC) ghi nhận doanh thu thuần hơn 12.000 tỷ đồng, giảm nhẹ 4% so với năm trước. Lãi ròng hơn 1.451 tỷ đồng, tăng 11%. Như vậy, công ty vượt kế hoạch lãi đã đặt ra theo 2 kịch bản kinh doanh trong năm 2025.
CTCP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (UPCoM: MPC) khép lại năm 2025 với doanh thu thuần hơn 14.800 tỷ đồng, gần như đi ngang so với năm 2024. Lãi ròng hơn 543 tỷ đồng, đảo chiều mạnh so với khoản lỗ kỷ lục 234 tỷ đồng năm trước.
Dù kết quả còn kém xa mục tiêu đặt ra, song việc đảo chiều mạnh khoản lỗ đã cho thấy nỗ lực kinh doanh trong bối cảnh chịu tác động bởi thời tiết mưa nhiều và dịch bệnh, khiến nguồn tôm nguyên liệu thiếu hụt và sản lượng chế biến bị hạn chế trong nửa cuối năm.
CTCP Đầu tư và Phát triển Đa Quốc Gia - IDI (HoSE: IDI) kết thúc năm 2025 với doanh thu thuần đạt hơn 6.945 tỷ đồng, giảm nhẹ 2,7% so với năm trước. Dù vậy, lợi nhuận trước thuế tăng hơn 60,2%, lên 173 tỷ đồng. Lãi ròng 143 tỷ đồng, gần gấp đôi năm 2024.
Triển vọng 2026
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bước sang năm 2026 (năm đầu của kế hoạch phát triển 5 năm 2026-2030), ngành thủy sản được định hướng theo tinh thần "đổi mới sáng tạo, tăng tốc bứt phá, tăng trưởng bền vững". Trên nền tảng kỷ lục của năm 2025, ngành tập trung vào ba trụ cột: chuyển đổi số và khoa học công nghệ; kinh tế xanh - tuần hoàn; nâng cao giá trị gia tăng. Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đến năm 2030 là đạt 14-16 tỷ USD.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, để hội nhập sâu hơn, ngành thủy sản buộc phải thực hiện quá trình thanh lọc và rà soát nghiêm ngặt chuỗi cung ứng. Bối cảnh mới đòi hỏi sự minh bạch, trách nhiệm với nguồn lợi biển và các thế hệ tương lai.
Dù vậy, nhiều chuyên gia thị trường vẫn cảnh báo năm 2026 sẽ không hoàn toàn bằng phẳng. Áp lực từ các rào cản kỹ thuật, thuế chống bán phá giá tại thị trường Mỹ và yêu cầu về bền vững — như thẻ vàng IUU từ EU — tiếp tục là thách thức lớn.
Đồng thời, nhu cầu tiêu thụ toàn cầu tiếp tục tăng, kéo theo dự báo thị trường thủy sản toàn cầu đạt giá trị khoảng 278 tỷ USD trong năm 2026, tương đương mức tăng 6% so với năm trước.
Theo Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), xuất khẩu thủy sản trong năm 2026 sẽ duy trì tăng trưởng nhưng ở mức vừa phải, do áp lực cạnh tranh tại các thị trường chủ lực như Mỹ và châu Âu.
Trong khi đó, CTCP Chứng khoán DSC cho rằng, bước sang năm 2026, tốc độ tăng trưởng dự báo sẽ chậm lại (chỉ khoảng 1,8%) do áp lực từ các thị trường lớn.
Theo VASEP, năm 2026 sẽ là giai đoạn khó hơn so với năm trước. Động lực tăng trưởng từ các đơn hàng giao sớm trước thuế đã suy yếu, trong khi rủi ro từ phòng vệ thương mại, chi phí đầu vào và nguồn cung nguyên liệu vẫn hiện hữu. Hiệp hội cho rằng, bài toán của ngành trong năm tới không nằm ở việc mở rộng kim ngạch bằng mọi giá, mà là giữ được nhịp tăng trưởng trong bối cảnh thị trường và chính sách thương mại ngày càng bất định.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch theo hướng thận trọng hơn. Sản lượng, thị trường và dòng tiền đều được tính toán lại để hạn chế rủi ro kéo dài.
Năm 2025 có thể được xem là “cú nước rút” ngoạn mục của ngành thủy sản, nhưng năm 2026 sẽ là bài kiểm tra sức bền thực sự. Khi biên lợi nhuận không còn dễ dàng cải thiện nhờ chu kỳ hồi phục, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp chủ động vùng nuôi, kiểm soát tốt chi phí và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Trong một bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng bất định, ngành thủy sản không chỉ đứng trước áp lực duy trì kim ngạch, mà còn phải tái định hình mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững và giá trị gia tăng cao hơn. Sau năm kỷ lục, 2026 có thể không phải là năm bứt phá mạnh mẽ, nhưng sẽ là năm định vị lại sức cạnh tranh của từng doanh nghiệp trong chu kỳ mới.
Liên Thượng
