Ngân hàng Trung ương Iran âm thầm mua hơn 500 triệu USD Tether (USDT) trong bối cảnh khủng hoảng tiền tệ ngày càng nghiêm trọng, theo báo cáo mới từ công ty bảo mật blockchain Elliptic.
Các giao dịch này cho thấy nỗ lực cấp quốc gia nhằm ổn định sự sụp đổ của đồng rial và duy trì hoạt động thương mại thông qua việc né tránh hệ thống ngân hàng toàn cầu.
Giải thích khủng hoảng đồng Rial của Iran
Elliptic cho biết họ đã phát hiện một mạng ví tiền mã hóa do Ngân hàng Trung ương Iran (CBI) kiểm soát, đã thu thập ít nhất 507 triệu USD USDT trong năm 2025.
Con số này chỉ là mức thấp nhất vì phân tích này chỉ bao gồm những ví được xác định một cách chắc chắn.
Cách Ngân hàng Trung ương Iran nhận được USDT đều đặn trong năm 2025. Nguồn: Elliptic
Khủng hoảng tiền tệ tại Iran đã trở nên trầm trọng hơn trong năm qua, khi đồng rial tụt xuống mức thấp lịch sử trên thị trường tự do.
Đầu năm 2026, tỷ giá đã rơi xuống mức mà sức mua của đồng rial gần như bị xóa sạch, khiến người dân bức xúc và thị trường rơi vào hoảng loạn.
Dù rial không hoàn toàn “về không”, sự mất giá quá nhanh khiến nó gần như không còn sử dụng được cho các hoạt động thương mại quốc tế hay tích trữ tiết kiệm.
Đồng Rial Iran lao dốc so với USD. Nguồn: Google Finance
Sự tồn tại của nhiều mức tỷ giá chuyển đổi, lạm phát cao và niềm tin vào đồng nội tệ sụt giảm đã khiến các doanh nghiệp và hộ gia đình chuyển sang nắm giữ USD, vàng và các giải pháp gắn với tiền mã hóa.
Áp lực từ lệnh trừng phạt càng làm trầm trọng thêm khủng hoảng. Việc bị hạn chế tiếp cận hệ thống thanh toán USD và ngân hàng đại lý khiến khả năng sử dụng dự trữ ngoại hối của Iran bị giới hạn nghiêm trọng, dù vẫn thu được doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ.
Elliptic theo dõi việc mua USDT đến năm 2025
Trong bối cảnh này, Elliptic đã phát hiện các tài liệu bị rò rỉ cho thấy Ngân hàng Trung ương Iran đã mua USDT hai lần trong tháng 04 và 05/2025, thanh toán bằng dirham UAE (AED). Thời điểm giao dịch trùng với lúc đồng rial chịu áp lực lớn và thị trường tiền tệ biến động mạnh.
Dựa vào những tài liệu này, Elliptic đã phân tích cấu trúc các ví tiền số của Ngân hàng Trung ương Iran. Kết quả cho thấy việc tích trữ stablecoin này diễn ra có hệ thống, không phải sử dụng tiền mã hóa một cách ngẫu hứng.
Sự phụ thuộc ban đầu vào các sàn giao dịch trong nước
Cho đến giữa năm 2025, hầu hết lượng USDT của Ngân hàng Trung ương Iran chuyển vào Nobitex, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất nước này. Nobitex cho phép người dùng giữ USDT, trao đổi sang các đồng coin khác hoặc bán lấy rial.
Điều này cho thấy Ngân hàng Trung ương ban đầu sử dụng Nobitex như một kênh tạo thanh khoản nội địa. USDT đóng vai trò như một khoản dự trữ USD song song, có thể quy đổi thành rial khi cần thiết.
Tuy nhiên, cách làm này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Chiến lược thay đổi sau vụ hack lớn
Đến tháng 06/2025, dòng tiền thay đổi đột ngột. Theo Elliptic, lượng USDT không còn chỉ chuyển qua Nobitex mà chuyển sang cross-chain bridge, luân chuyển tài sản từ TRON sang Ethereum.
Sau đó, số USDT này được swap trên các sàn phi tập trung, luân chuyển qua nhiều blockchain rồi đi qua một số nền tảng tập trung. Quá trình này kéo dài cho đến hết năm 2025.
Việc thay đổi này xuất hiện sau vụ hack Nobitex trị giá 90 triệu USD ngày 18/06/2025, do nhóm thân Israel tên Gonjeshke Darande thực hiện.
Nhóm này cáo buộc Nobitex hỗ trợ Iran né lệnh trừng phạt và cho biết họ đã tiêu hủy các tài sản đã đánh cắp.
Những khiếu nại địa phương làm dấy lên lo ngại về an toàn dữ liệu
Các phương tiện truyền thông Iran đưa tin đã khiến hoạt động liên quan đến tiền mã hóa của Ngân hàng Trung ương Iran được chú ý hơn.
Doanh nhân Babak Zanjani gần đây cho biết Ngân hàng Trung ương đã mua USDT để điều tiết thị trường ngoại tệ và chuyển số tiền này vào các ví liên kết với một công ty công nghệ ngân hàng quốc gia.
“Điều đáng lo ngại là mỗi lần chúng tôi chuyển Tether đến một ví nào đó, địa chỉ ví của chúng tôi chỉ trong thời gian ngắn đã bị lộ cho các mạng đối địch hoặc bị đưa vào danh sách trừng phạt và tịch thu của Israel. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn và nghiêm trọng: Có phải có sự rò rỉ thông tin từ bên trong Ngân hàng Trung ương hay Israel đang bí mật theo dõi hệ thống và quy trình của Ngân hàng Trung ương?” – Babak Zanjani cho biết.
Zanjani cho rằng địa chỉ ví đã bị tiết lộ nhanh chóng và bị các tổ chức đối địch gắn cờ, gây lo ngại về rò rỉ thông tin trong các tổ chức tài chính nhạy cảm.
Dù chưa có bằng chứng xác thực, những tuyên bố này càng làm dấy lên yêu cầu về sự minh bạch với Ngân hàng Trung ương và các đối tác công nghệ của họ.
