Trước thời điểm Quốc hội khóa XVI xem xét thông qua dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), những nội dung đổi mới về phân quyền, huy động nguồn lực và phương thức quản trị đang mở ra kỳ vọng lớn. Không chỉ tạo hành lang pháp lý cho Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, khi được thông qua, Luật Thủ đô (sửa đổi) còn được kỳ vọng hình thành những cơ chế có khả năng lan tỏa, đóng góp vào hoàn thiện thể chế và thúc đẩy phát triển chung của cả nước.

Định hình tư duy "quản trị phát triển"

Hà Nội xứng tầm là Thủ đô của một đất nước năng động, đổi mới và phát triển. Ảnh minh họa: Vũ Sinh/TTXVN

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được chuẩn bị công phu, trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn thi hành Luật Thủ đô hiện hành, bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, với sự tham gia rộng rãi của các bộ, ngành, chuyên gia, nhà khoa học và nhân dân.

Điểm đáng chú ý là tư duy xây dựng dự thảo Luật đã có sự chuyển đổi rõ rệt, từ “quản lý” sang “quản trị phát triển”. Thủ đô được trao điều kiện để chủ động hơn trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật được ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh là “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Dự thảo Luật thiết kế cơ chế phân quyền toàn diện, với hơn 190 thẩm quyền được giao cho chính quyền Thành phố, đồng thời gắn với yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Cùng với phân quyền, dự thảo tạo lập khuôn khổ cho mô hình quản trị đô thị đặc biệt, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, quản lý công chức, chế độ công vụ và biên chế. Thành phố cũng được trao quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để quy định những biện pháp đặc thù, phù hợp với yêu cầu phát triển, trong khuôn khổ kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Đây là nền tảng quan trọng để Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực, chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm đối với các vấn đề phát triển của mình.

Một điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là đổi mới tư duy quy hoạch và phát triển đô thị. Hà Nội sẽ chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô có tính ổn định, dài hạn, đồng thời mở rộng không gian phát triển theo nhiều chiều. Bên cạnh không gian trên mặt đất, dự thảo Luật đã chú trọng đến việc khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao - những nguồn lực lớn nhưng chưa được phát huy hiệu quả trong thời gian qua. Đây được xem là hướng đi quan trọng để giải quyết các bài toán về quỹ đất, hạ tầng và phát triển đô thị trong bối cảnh mới.

Dự thảo Luật cũng định hướng phát triển đô thị theo hướng hiện đại, thông minh, đa chức năng, gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị, phát triển nhà ở và mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và chất lượng sống của người dân.

Ở lĩnh vực Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, dự thảo Luật tiếp tục có các quy định mang tính đột phá, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ. Những chính sách ưu đãi này được kỳ vọng thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, góp phần đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhận định, điểm khác biệt quan trọng của dự thảo lần này là cách tiếp cận tích hợp giữa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong cùng một hệ thống quản trị. Điều này đánh dấu sự thay đổi căn bản so với trước đây, khi các lĩnh vực này thường được điều chỉnh rời rạc bởi các luật chuyên ngành riêng biệt.

Về nguồn lực, dự thảo Luật thiết kế các cơ chế tài chính theo hướng tăng tính chủ động trong điều hành, tạo điều kiện để Hà Nội huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, khai thác tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng và thu hút đầu tư. Theo Tiến sĩ Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này tiếp tục nhấn mạnh và cụ thể hóa rõ ràng hơn về thẩm quyền ban hành các cơ chế, chính sách để thực hiện phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao so với Luật Thủ đô 2024.

Khơi thông nguồn lực mới

Theo các chuyên gia, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) thể hiện sự đổi mới trong tư duy xây dựng pháp luật, khi Hà Nội không chỉ thực thi mà còn được giao vai trò tham gia thiết kế chính sách ở tầm cao hơn. Việc cho phép thí điểm các cơ chế, chính sách mới, trên cơ sở kiểm soát chặt chẽ về trình tự, thủ tục và trách nhiệm giải trình, sẽ tạo điều kiện để tổng kết, hoàn thiện và nhân rộng ra các địa phương khác.

Dự thảo Luật cũng xác lập rõ vai trò của Hà Nội là hạt nhân, cực tăng trưởng, đồng thời bổ sung cơ chế liên kết vùng, phối hợp phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường và phân bố không gian phát triển hợp lý. Đây là cơ sở quan trọng để giải quyết những vấn đề liên vùng như giao thông, ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên.

Về công tác chuẩn bị triển khai, ngay trong quá trình xây dựng Luật, thành phố Hà Nội đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các cơ quan, đơn vị đang rà soát, xây dựng kế hoạch tổ chức thi hành, xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm. Nguyên tắc được đặt ra là những nội dung đã rõ, có thể triển khai ngay thì thực hiện ngay; những nội dung cần nghiên cứu sâu sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp. Đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp hiểu và đồng hành.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhận định, khi Hà Nội phát triển hiệu quả, sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa về kinh tế, công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc, cũng như cả nước. Cùng với đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) thể hiện rõ triết lý phát triển lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, hướng tới một mô hình phát triển bền vững, bao trùm.

“Sự phát triển của Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa riêng của một đô thị, mà còn là động lực lan tỏa, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, ổn định chính trị - xã hội và nâng cao vị thế quốc gia", ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh và cho biết thêm, Luật Thủ đô (sửa đổi) khi được thông qua sẽ tác động rõ nét trong liên kết Vùng Thủ đô với vai trò Hà Nội là hạt nhân nhằm giải quyết những vấn đề cấp thiết cho Thủ đô và Vùng Thủ đô; đồng thời, giúp Hà Nội có đủ công cụ pháp lý vượt trội, ổn định để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số theo định hướng của Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Trung Nguyên (TTXVN)
Link gốc