Ngành dệt may đang đối mặt áp lực kép: Chi phí đầu vào tăng trong khi sức mua suy giảm. Trong bối cảnh đó, Tổng công ty May 10 đã linh hoạt thích ứng thông qua việc đẩy mạnh chuyển đổi sang sử dụng năng lượng xanh và tối ưu hóa quy trình sản xuất.
Chi phí leo thang, doanh nghiệp “gồng mình” giữ đà tăng trưởng
Bất chấp những biến động địa chính trị toàn cầu, ngành dệt may Việt Nam vẫn duy trì được nhịp tăng trưởng trong quý I/2026. Theo số liệu từ Cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Nhiều doanh nghiệp trong ngành đã ký kết đơn hàng đến hết quý III/2026, trong khi các hiệp định thương mại tự do như EVFTA và CPTPP tiếp tục đóng vai trò “bệ phóng”, giúp hàng dệt may Việt Nam duy trì lợi thế tại các thị trường lớn như EU và Nhật Bản.
Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng tích cực là áp lực ngày càng lớn từ chi phí đầu vào và biến động địa chính trị. Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, xung đột tại Trung Đông và tình hình căng thẳng ở khu vực Biển Đỏ đã khiến hoạt động logistics bị gián đoạn, buộc nhiều hãng vận tải phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Điều này kéo dài thời gian vận chuyển hàng hóa đi EU và Mỹ thêm 14-20 ngày, đồng thời đẩy chi phí vận chuyển tăng mạnh. Cước container đi bờ Đông nước Mỹ đã tăng từ 2.000 USD lên tới 4.000 USD, tạo sức ép đáng kể lên chi phí xuất khẩu.
Không chỉ logistics, giá nguyên vật liệu đầu vào cũng tăng mạnh do tác động dây chuyền từ giá dầu. Căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đã khiến giá dầu tăng khoảng 50% so với trước đó. Điều này kéo theo giá sợi tổng hợp, hóa chất nhuộm và nhiều nguyên phụ liệu khác đồng loạt tăng giá.
Ông Thân Đức Việt, Tổng giám đốc Tổng công ty May 10 cho biết, ngành may mặc hiện có tới 30-40% nguyên liệu phụ thuộc vào các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ như sợi polyester, sợi nhân tạo hay bao bì nhựa. Khi giá dầu leo thang, chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng tăng theo, trong khi giá gia công (CMT) vẫn bị khách hàng ép ở mức thấp.
“Chi phí sản xuất tăng nhưng giá bán khó điều chỉnh, thậm chí có xu hướng giảm do sức mua yếu đi, khiến doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực kép về hiệu quả kinh doanh”, ông Việt nhận định.
Thực tế này càng trở nên rõ nét khi nguy cơ lạm phát gia tăng tại các thị trường xuất khẩu lớn, kéo theo sự suy giảm nhu cầu tiêu dùng. Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, nhu cầu dệt may toàn cầu chỉ tăng khoảng 2-3% mỗi năm, khiến cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu ngày càng khốc liệt. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào lợi thế số lượng, mà phải chuyển sang nâng cao giá trị gia tăng.
Trong bối cảnh đó, dù kết thúc quý I/2026 May 10 vẫn duy trì tăng trưởng khoảng 3% so với cùng kỳ và hoàn thành kế hoạch đề ra, nhưng những thách thức phía trước vẫn rất lớn. Đặc biệt, triển vọng các quý cuối năm phụ thuộc nhiều vào diễn biến giá dầu và tình hình địa chính trị toàn cầu.
Chủ động tiết giảm chi phí, đẩy mạnh chuyển đổi xanh
Trước áp lực chi phí gia tăng và thị trường nhiều biến động, May 10 đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm duy trì hiệu quả sản xuất - kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ông Thân Đức Việt - Tổng giám đốc Tổng công ty May 10
Trọng tâm đầu tiên là kiểm soát và tiết giảm chi phí. Doanh nghiệp tăng cường quản lý tiêu hao năng lượng, đặc biệt là điện - yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất. Đồng thời, các định mức sử dụng nguyên vật liệu được kiểm soát chặt chẽ hơn, quy trình sản xuất được tối ưu nhằm giảm thiểu lãng phí.
Song song đó, May 10 đẩy mạnh nâng cao năng suất lao động. Trong bối cảnh khách hàng không chấp nhận tăng giá, việc cải thiện năng suất được xem là giải pháp then chốt để bù đắp chi phí và bảo vệ biên lợi nhuận. Đây cũng là xu hướng chung của ngành dệt may trong giai đoạn hiện nay, khi các doanh nghiệp chuyển từ “giữ đơn hàng” sang “tăng giá trị”.
Một hướng đi đáng chú ý là chiến lược chuyển đổi năng lượng xanh. Theo ông Thân Đức Việt, việc đầu tư điện mặt trời đã được May 10 triển khai từ nhiều năm trước như một phần trong chiến lược phát triển bền vững, chứ không phải giải pháp tình thế trước biến động giá năng lượng.
Hiện nay, phần lớn các nhà xưởng của doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, với tỷ trọng cung cấp khoảng 20-30% nhu cầu điện. Dù chưa chiếm tỷ lệ lớn, nhưng nguồn năng lượng này giúp giảm đáng kể chi phí điện so với sử dụng điện lưới truyền thống, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ các đối tác quốc tế.
Không dừng lại ở đó, May 10 đang nghiên cứu đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng nhằm tận dụng tối đa nguồn điện mặt trời. Do đặc thù sản xuất, điện mặt trời thường phát nhiều vào ban ngày, trong khi nhu cầu sử dụng tập trung trong 8-9 giờ làm việc, dẫn đến nguy cơ dư thừa. Việc đầu tư hệ thống lưu trữ sẽ giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nguồn điện này vào giờ cao điểm, giảm phụ thuộc vào điện lưới.
Tuy nhiên, chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ hiện vẫn ở mức cao. Để giải quyết bài toán vốn, May 10 lựa chọn hợp tác với các quỹ đầu tư theo mô hình đối tác. Theo đó, đối tác sẽ đầu tư hệ thống điện và lưu trữ, còn doanh nghiệp mua lại điện với giá thấp hơn giá thương mại. Giải pháp này giúp giảm áp lực tài chính ban đầu, đồng thời đảm bảo hiệu quả dài hạn.
Bên cạnh chuyển đổi năng lượng, May 10 cũng đẩy mạnh các giải pháp sản xuất bền vững như tiết kiệm nước, tái sử dụng nguyên liệu và từng bước hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là yêu cầu từ thị trường, mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Trong bối cảnh biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, chiến lược của May 10 cho thấy sự chủ động và linh hoạt trong thích ứng. Không chỉ dừng ở việc duy trì sản xuất, doanh nghiệp đang từng bước tái cấu trúc theo hướng hiệu quả hơn, xanh hơn và bền vững hơn.
Có thể thấy, bài toán của ngành dệt may hiện nay không chỉ là vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn là xây dựng nền tảng vững chắc để phát triển trong dài hạn. Với những bước đi chủ động, May 10 đang cho thấy khả năng thích ứng và nắm bắt cơ hội trong thách thức - yếu tố quyết định để giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
