Những cú sốc địa chính trị liên tiếp, đặc biệt từ Trung Đông, đang khiến triển vọng kinh tế toàn cầu trở nên mong manh hơn bao giờ hết, buộc các định chế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) phải liên tục điều chỉnh dự báo.

Kinh tế toàn cầu có thể suy thoái nếu xung đột kéo dài

Tại các cuộc họp mùa Xuân của IMF và WB, các nhà kinh tế đã cho thấy sự dao động giữa tâm lý bi quan về triển vọng kinh tế toàn cầu xấu đi (do giá năng lượng tăng cao và các cú sốc nguồn cung ngày càng nghiêm trọng) và sự lạc quan thận trọng khi xuất hiện tín hiệu eo biển Hormuz có thể được vận hành bình thường trở lại, cho phép dòng chảy dầu mỏ, khí đốt, phân bón và các hàng hóa khác được nối lại.

Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, sự lạc quan đó đã nhanh chóng phai nhạt trước những diễn biến căng thẳng giữa Mỹ và Iran.

IMF và World Bank thừa nhận gần như không thể làm gì ngoài việc theo dõi các tuyên bố từ Tehran và Nhà Trắng. (Ảnh: AFP)

Ông Josh Lipsky, chủ tịch bộ phận kinh tế quốc tế tại Atlantic Council nhận xét trong khuôn viên cuộc họp: “Thực tế là một số quyết định quan trọng nhất đối với kinh tế toàn cầu lại không diễn ra tại đây. Diễn biến quan trọng nhất của kinh tế toàn cầu lại xảy ra giữa Mỹ và Iran. Chúng tôi hy vọng đó là tin tốt, nhưng sẽ phải chờ xem”.

Bất chấp thị trường chứng khoán khởi sắc và giá dầu kỳ hạn có lúc giảm sâu, Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia, ông Mohammed Al-Jadaan, phản ánh tâm lý chung của nhiều quan chức khi cho biết ông chưa thể yên tâm dự báo triển vọng kinh tế cải thiện, cho đến khi các tàu chở dầu có thể lưu thông tự do qua eo biển này trở lại với chi phí bảo hiểm hợp lý và giá năng lượng thực tế giảm.

“Nếu các tuyến hàng hải được thông suốt trở lại, tôi cho rằng đó sẽ là yếu tố khiến tôi thay đổi kịch bản dự báo”, ông Mohammed phát biểu tại một cuộc họp báo.

Ngay sau khi IMF công bố mức điều chỉnh giảm nhẹ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống còn 3,1% - theo kịch bản lạc quan nhất trong ba kịch bản được xây dựng - tổ chức này cho biết con số đó đã nhanh chóng trở nên “lỗi thời”, khi nền kinh tế thế giới đang trượt dần về kịch bản tiêu cực hơn với mức tăng trưởng chỉ khoảng 2,5%.

Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) mới nhất của IMF cảnh báo rằng, nếu chiến sự kéo dài, kinh tế toàn cầu có thể rơi vào suy thoái.

IMF và World Bank cam kết cung cấp tổng cộng tới 150 tỷ USD hỗ trợ tài chính mới cho các quốc gia đang phát triển chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cú sốc giá năng lượng, đồng thời hoan nghênh việc nối lại quan hệ với chính phủ lâm thời của Venezuela sau 7 năm gián đoạn.

Hai tổ chức này cũng cảnh báo các quốc gia không nên tích trữ dầu và không nên lạm dụng các chương trình trợ giá nhiên liệu tốn kém và thiếu mục tiêu rõ ràng. Tuy nhiên, rốt cuộc, họ gần như không thể làm gì ngoài việc theo dõi các tuyên bố từ Tehran và Nhà Trắng.

Cú sốc nối tiếp cú sốc

Trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2/2026, kinh tế toàn cầu vừa mới phục hồi sau cú sốc năm ngoái do làn sóng áp thuế mạnh tay của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với đối tác thương mại trên toàn cầu.

Các cuộc thảo luận về căng thẳng thương mại và cuộc chiến của Nga tại Ukraine tại kỳ họp năm nay trở nên trầm lắng hơn, dù các Bộ trưởng Tài chính G7 vẫn cam kết tiếp tục gây áp lực lên Nga.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã khởi xướng một sáng kiến kêu gọi các nước G20, cùng với IMF và World Bank, phối hợp hành động nhằm đảm bảo nguồn cung phân bón trong bối cảnh gián đoạn từ các quốc gia vùng Vịnh. Tuy nhiên, sau 7 tuần kể từ khi xung đột nổ ra, động thái này khó có thể giúp giảm bớt tình trạng thiếu hụt và giá cả cao đối với nông dân đang bước vào vụ gieo trồng mùa xuân trên khắp Bắc bán cầu.

Ông Kevin Chika Urama, nhà kinh tế trưởng của African Development Bank, cho rằng cuộc khủng hoảng Trung Đông tạo thêm động lực để các quốc gia châu Phi thúc đẩy thương mại nội khối và liên kết kinh tế, phát triển các nguồn năng lượng thay thế, mở rộng cơ sở thuế trong nước và khai thác các trữ lượng khí đốt tự nhiên dồi dào.

“Căng thẳng địa chính trị đã trở thành 'trạng thái bình thường mới', trong khi sự bất định trong hoạch định chính sách giờ đây lại trở thành điều chắc chắn”, ông nói trong phiên thảo luận cùng các kinh tế trưởng khác từ các tổ chức đa phương.

Theo Reuters

Hải Phương

Link gốc