Thị trường nông sản thường kỳ vọng những đợt rung lắc mạnh sau mỗi báo cáo Ước tính Cung cầu Nông nghiệp Thế giới (WASDE). Tuy nhiên, báo cáo tháng 4 của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) vừa qua lại hiện diện như một "non-event" (sự kiện không gây biến động) ở bề nổi với những bảng cân đối kế toán ít thay đổi. Thế nhưng, đằng sau những con số đứng yên là những kỷ lục mới đang hình thành và những chiến lược "trì hoãn" đầy tính toán của USDA trước thềm niên vụ mới.

Kỷ lục mới: Tồn kho lúa mì toàn cầu đạt mức cao nhất mọi thời đại

Điểm nhấn quan trọng nhất trong báo cáo tháng này không nằm ở Hoa Kỳ mà là sự gia tăng mạnh mẽ của tồn kho lúa mì toàn cầu tại các quốc gia sản xuất chính, tạo ra một bệ đỡ nguồn cung vững chắc cho tương lai.

USDA đã nâng dự báo tồn kho lúa mì thế giới niên vụ 2025/26 lên mức 283,1 triệu tấn (MMT). Đáng chú ý, tồn kho thế giới trừ Trung Quốc đạt 158,3 MMT—chính thức xác lập kỷ lục lịch sử, vượt qua mức đỉnh cũ 157,8 MMT của niên vụ 2017/18.

Tồn kho tại Ấn Độ gần như tăng gấp đôi so với năm ngoái, đạt 22,0 MMT. Sự tích lũy này là kết quả của hai năm liên tiếp đạt sản lượng kỷ lục kết hợp với các lệnh cấm xuất khẩu nghiêm ngặt để đảm bảo an ninh lương thực nội địa. Lượng tồn kho tại Nga (15,0 MMT), EU (16,2 MMT), Ukraine (3,9 MMT) và Canada (5,9 MMT) đều góp phần củng cố nguồn cung toàn cầu.

Tồn kho cuối kỳ của Mỹ được dự báo đạt 938 triệu giạ (25,5 MMT), mức cao nhất trong vòng 6 năm qua. Điều này cho thấy ngay cả khi diện tích gieo trồng niên vụ 2026/27 dự kiến sụt giảm, áp lực nguồn cung vẫn không phải là vấn đề cấp bách.

Lượng tồn kho lúa mì thế giới đạt kỷ lục mọi thời đại không chỉ là một con số thống kê; nó là một 'tấm đệm' an toàn cực lớn cho niên vụ 2026/27. Nó giúp thị trường có khả năng hấp thụ các cú sốc nếu sản lượng tại Bắc Bán cầu gặp bất kỳ vấn đề nhỏ nào trong những tháng tới.

Sự "lì lợm" của ngô: USDA đang thực hiện chiến lược trì hoãn

Một hiện tượng cực kỳ hiếm gặp đã xảy ra: USDA giữ nguyên hoàn toàn bảng cân đối ngô Mỹ niên vụ 2025/26 ngay cả sau báo cáo Tồn kho Ngũ cốc hàng quý vào cuối tháng 3. USDA đang thực hiện chiến lược "trì hoãn" (dragging their feet) trong việc phản ánh thực tế tại Argentina. Trong khi cơ quan này giữ nguyên dự báo ở mức 52,0 MMT, Sàn giao dịch ngũ cốc Rosario (BCR) đã nâng dự báo lên con số khổng lồ 67,0 MMT—tức là tăng tới 17 MMT (tương đương 34%) so với năm ngoái.

Với việc thu hoạch tại Argentina đã hoàn thành hơn 25% và vụ safrinha của Brazil chưa có dấu hiệu bất ổn, việc USDA từ chối điều chỉnh cho thấy họ đang đợi thêm dữ liệu về tốc độ xuất khẩu thực tế của Mỹ trước khi thừa nhận áp lực từ Nam Mỹ. Dựa trên tỷ lệ tồn kho trên sử dụng (stocks/usage ratio) dự kiến ở mức 13-16%, tương đồng với giai đoạn 2016-2020, giá ngô kỳ hạn nhiều khả năng sẽ quay trở lại khung $3,50 - $4,25.

Đậu tương: Cuộc hoán đổi "Net zero" và ẩn số Trung Quốc

Báo cáo đậu tương Mỹ tháng này là một màn bù trừ hoàn hảo khiến tồn kho cuối kỳ đứng yên ở mức 350 triệu bushel, nhưng chi tiết bên trong lại phản ánh những thay đổi chiến lược về nhu cầu. USDA cắt giảm dự báo xuất khẩu 35 triệu giạ nhưng tăng đúng 35 triệu giạ cho dự báo nghiền ép (crush). Sự điều chỉnh này phản ánh tốc độ bán hàng quốc tế chậm lại nhưng nhu cầu chế biến nội địa lại đang bùng nổ

Có một sự vênh nhau rất lớn trong dự báo nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc. USDA duy trì con số 112 MMT (tăng 4 MMT so với năm ngoái), trong khi số liệu chính thức từ Trung Quốc chỉ ước tính ở mức 95,8 MMT. Khoảng cách gần 16 MMT này là nguồn cơn của những bất ổn lớn trên thị trường. Thị trường đang đổ dồn sự chú ý vào cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 14-15/5. Đây được coi là biến số có thể xoay chuyển hoàn toàn triển vọng xuất khẩu vốn đang ảm đạm.

Sử dụng dầu đậu tương cho nhiên liệu sinh học (biofuels) trong giai đoạn tháng 10 đến tháng 1 năm nay giảm 11% so với cùng kỳ. Để đạt được dự báo 14 tỷ pound của USDA, mức sử dụng trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 9 phải tăng trưởng đột phá 36%. Việc đạt được con số này hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng cạnh tranh của dầu đậu tương so với các nguyên liệu thô khác (feedstocks) dưới quy định RVO của EPA.

Rủi ro địa chính trị và tầm nhìn niên vụ mới

Mặc dù các số liệu cung cầu cho thấy trạng thái dư thừa, nhưng "phí rủi ro" vẫn chưa thể bị loại bỏ hoàn toàn khỏi giá kỳ hạn. Tình hình căng thẳng tại Iran và nguy cơ đóng cửa Eo biển Hormuz là rủi ro địa chính trị thường trực. Cho đến khi tình hình tại Trung Đông ổn định và tiến độ gieo trồng ngô tại Mỹ vượt qua mốc 50% một cách thuận lợi, thị trường sẽ khó có thể giảm sâu dưới các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật.

Các nhà đầu tư cần chuẩn bị tâm thế cho báo cáo WASDE ngày 12/5 tới đây. Đây sẽ là thời điểm quan trọng nhất trong năm khi USDA đưa ra dự báo chính thức đầu tiên cho niên vụ mới 2026/27. Với lượng tồn kho lúa mì kỷ lục và sự "lì lợm" của USDA trong việc điều chỉnh sản lượng Nam Mỹ, liệu thị trường nông sản đã thực sự thiết lập một nền giá thấp bền vững, hay những bất ổn tại Trung Đông và cuộc đàm phán Mỹ-Trung tháng 5 sẽ là ngòi nổ cho một đợt tăng giá mới?