Ngày hôm qua, quỹ ETF bạc lớn nhất thế giới iShares Silver Trust công bố thông tin cho thấy lượng bạc mà quỹ này nắm giữ tăng mạnh hơn 17 triệu ounce, tương đương hơn 480 tấn. Nếu quy ra hiện kim, lượng bạc này tương đương với khoảng hơn 1.1 tỷ USD.

Sự thật đằng sau động thái này là gì? Có phải công ty quản lý quỹ lớn nhất thế giới đang gom bạc để chuẩn bị cho một đợt tăng phi mã mới của giá bạc?

Quỹ iShares Silver Trust là một dạng quỹ tín thác, tức người sở hữu chứng chỉ quỹ (ccq) sẽ có quyền sở hữu với một phần tài sản cơ sở mà quỹ đang nắm giữ (mà ở đây là bạc). Quỹ này hoạt động dưới dạng quỹ mở, tức số lượng ccq không giới hạn. Mô hình quỹ tín thác như iShares chưa tồn tại ở Việt Nam, vì vậy không phải ai cũng hiểu đúng cách nó hoạt động

Mô hình quản lý của iShares khá khác với cách phần lớn các nhà đầu tư phổ thông đang hình dung. BlackRock, là đơn vị quản lý quỹ, nhưng họ không trực tiếp tham gia mua bán, mà họ đơn giản chỉ là người quản lý, thiết kế quỹ, đổi lại, họ sẽ thu phí quản lý theo thời gian.

BlackRock cũng không hoàn toàn tự quản lý bạc, mà họ thuê ngoài. Họ thuê ngân hàng New York Mellon để quản lý sổ sách, giám sát hoạt động, phát hành/hủy ccq, thuê JP Morgan để lưu trữ bạc (chính xác hơn là chi nhánh London của JP Morgan Chase, tức bạc của iShares sẽ được đặt tại London).

Vậy ai là người mua bạc? Đó chính là các thành viên tạo lập thị trường, hay nói cách khác là các ngân hàng hoặc tổ chức môi giới lớn, thường được gọi là Authorized Participants (APs). Họ sẽ là những người mua bạc, gửi đến kho của BlackRock tại London để đổi lấy ccq. Sau đó họ sẽ mang lượng ccq này giao dịch trên thị trường thứ cấp.

Các AP làm vậy có thể là vì họ thấy giá ccq đang cao hơn so với giá bạc thực tế (do nhu cầu mua chứng chỉ quỹ lớn) nên việc mua bạc để đổi ccq sẽ có lợi. Hoặc họ kỳ vọng ccq sẽ tăng giá, họ mua đổi trước để lấy giá rẻ và bán lại ăn chênh lệch về sau.

Nói cách khác, việc lượng bạc iShares nắm giữ tăng mạnh, là do ý chí mua của các ngân hàng, tổ chức môi giới tạo lập, hơn là của BlackRock. Thay vào đó, hãy nhìn vào lượng nắm giữ của Sprott Physical Silver Trust. Đây là quỹ đóng, họ có thể phát hành thêm hoặc hủy ccq khi cần (khi lượng bạc nắm giữ tăng) nhưng không phải là hằng ngày và không bị động như iShares. Nên khi lượng bạc nắm giữ của Sprott tăng cao, nó cho thấy chính bản thân quỹ này đã mua vào.

Dù khác nhau như vậy, việc cả hai quỹ đều tăng lượng nắm giữ bạc, đều cho thấy các nhà đầu tư đang có nhu cầu nắm giữ ccq ETF bạc ngày càng tăng.

Giá bạc tăng mạnh vì thế, và khi giá tăng thì lại kích thích dòng tiền mua mới. Nhưng xu hướng tăng của giá bạc, không phải bắt nguồn từ lực mua của các quỹ ETF. Mà nó xuất phát từ sự khan hiếm trên thị trường bạc.

Sự khan hiếm này không dễ nhìn thấy với nhà đầu tư phổ thông. Nhưng nó thể hiện rất rõ trên biến động của lãi suất thuê bạc.

Nhìn lại diễn biến của chỉ số này có thể thấy rõ:

(1), lãi suất thuê bạc đã tăng liên tục tại mọi kỳ hạn, từ mức 2.56% hồi đầu tháng 08, lên 6.82% trong phiên hôm qua (23/12) với mức đỉnh gần nhất là 9.14% hôm 15/12. Chúng ta hãy bỏ qua cú nấc hồi tháng 10, đẩy lãi suất kỳ hạn 1 tháng lên tận 40%.

Việc lãi suất cho vay bạc tăng lên cho thấy sự khan hiếm trên thị trường bạc vật chất đang gia tăng. Ngày càng có ít người sẵn sàng cho vay bạc hơn, khiến cho chi phí thuê bạc tăng.

(2) không chỉ lãi suất từng kỳ hạn tăng, mà chênh lệch giữa các kỳ hạn cũng tăng. Điều này cho thấy thị trường đang kỳ vọng rằng, sự khan hiếm trên thị trường bạc sẽ càng ngày càng nặng nề hơn, tức càng ngày càng có ít người sẵn sàng cho vay bạc hơn. Chúng ta cũng có thể thấy rõ, lãi suất kỳ hạn 1 năm đang tăng nhanh hơn so với kỳ hạn 1 tháng.

Với cấu trúc như vậy, chúng ta có thể nhận định rằng, xu hướng tăng giá bạc sẽ còn tiếp tục, cho đến khi có một yếu tố nào đó thuyết phục thị trường rằng, lượng bạc vật chất (ít nhất) là đủ dùng.

Yếu tố này có thể đến từ Trung Quốc, đất nước vừa quyết định hạn chế xuất khẩu bạc kể từ năm 2026, hay xuất khẩu bạc tăng đột biến từ Mexico.

Nói rộng hơn, đà tăng của giá bạc sẽ góp phần hỗ trợ cho giá các mặt hàng khác trong nhóm kim loại quý như vàng hay bạch kim.