H&#244;m nay VIC thanh khoản 856 tỷ tăng trần, VHM thanh khoản 1029 tỷ tăng 6,63% k&#233;o Vnindex chả giảm g&#236; mấy c&#226;n lại cả thị trường ảo thật. Đ&#243; l&#224; do c&#225;ch t&#237;nh chỉ số vnindex rất l&#224; … vậy n&#234;n đừng nh&#236;n v&#224;o vnindex, m&#233;o tin đc n&#243; đ&#226;u.

Hôm nay VIC thanh khoản 856 tỷ tăng trần, VHM thanh khoản 1029 tỷ tăng 6,63% kéo Vnindex chả giảm gì mấy cân lại cả thị trường ảo thật. Đó là do cách tính chỉ số vnindex rất là … vậy nên đừng nhìn vào vnindex, méo tin đc nó đâu.

Khabib

VCG biến căng đ&#233;t phải ko? Ko ai biết g&#236; ah?

VCG biến căng đét phải ko? Ko ai biết gì ah?

K&#233;o trụ đẩy chỉ số l&#224; g&#236;?

Một số lần c&#225;c bạn nghe ai đ&#243; n&#243;i rằng: &quot;H&#244;m nay thị trường k&#233;o trụ để đẩy chỉ số&quot;... Đ&#243; kh&#244;ng phải l&#224; một lời n&#243;i ngẫu nhi&#234;n. Trong b&#224;i viết trước, t&#244;i đ&#227; giải th&#237;ch hiện tượng &quot;Vin k&#233;o xanh&quot; v&#224; c&#225;ch chỉ số VN-Index bị khuếch đại do sở hữu ch&#233;o. Trong b&#224;i viết n&#224;y, ch&#250;ng ta sẽ c&#249;ng t&#236;m hiểu kh&#225;i niệm &quot;k&#233;o trụ để đẩy chỉ số&quot; – một hiện tượng tinh vi v&#224; c&#243; hệ thống kh&#225;c trong giao dịch chứng kho&#225;n Việt Nam.

1. Cổ phiếu trụ l&#224; g&#236;? V&#236; sao lại &quot;được k&#233;o&quot;?

Cổ phiếu trụ (bluechip hay large-cap) l&#224; những cổ phiếu c&#243; vốn h&#243;a lớn, thường c&#243; ảnh hưởng lớn đến chỉ số thị trường như VN-Index hay VN30. Do c&#225;ch t&#237;nh của VN-Index dựa ho&#224;n to&#224;n v&#224;o tổng vốn h&#243;a, c&#225;c m&#227; cổ phiếu c&#243; vốn h&#243;a lớn sẽ c&#243; sức nặng rất lớn trong c&#244;ng thức t&#237;nh chỉ số, bất kể thanh khoản của ch&#250;ng ra sao.

Về c&#244;ng thức:

VN-Index = (Tổng vốn h&#243;a hiện tại / Vốn h&#243;a cơ sở) x 100

Trong đ&#243;:

Tổng vốn h&#243;a hiện tại = ∑ (Gi&#225; cổ phiếu i x Số lượng cổ phiếu lưu h&#224;nh i)

Vốn h&#243;a cơ sở: Vốn h&#243;a thị trường tại thời điểm gốc

&#128073; Vấn đề lớn ở đ&#226;y: C&#244;ng thức n&#224;y kh&#244;ng điều chỉnh theo tỷ lệ free-float (cổ phiếu tự do giao dịch), dẫn đến t&#236;nh trạng chỉ cần k&#233;o gi&#225; một lượng nhỏ cổ phiếu giao dịch tự do của một m&#227; trụ, l&#224; c&#243; thể khiến cả chỉ số tăng mạnh, bất chấp việc d&#242;ng tiền thực tế chưa hề lan tỏa to&#224;n thị trường.

2. Free-float l&#224; g&#236;? MSCI l&#224; tổ chức n&#224;o v&#224; họ t&#237;nh thế n&#224;o?

Free-float l&#224; tỷ lệ cổ phiếu c&#243; khả năng tự do giao dịch tr&#234;n thị trường – kh&#244;ng bị nắm giữ bởi Nh&#224; nước, cổ đ&#244;ng chiến lược, nội bộ hoặc c&#225;c tổ chức kh&#244;ng b&#225;n ra trong ngắn hạn.

MSCI (Morgan Stanley Capital International) l&#224; một trong những tổ chức cung cấp chỉ số thị trường chứng kho&#225;n lớn v&#224; uy t&#237;n nhất thế giới. MSCI ph&#225;t triển c&#225;c chỉ số chuẩn như MSCI World, MSCI Emerging Markets – được sử dụng bởi h&#224;ng ng&#224;n quỹ đầu tư v&#224; ETF to&#224;n cầu để đo lường hiệu suất thị trường.

MSCI chỉ t&#237;nh phần free-float khi t&#237;nh vốn h&#243;a th&#224;nh phần chỉ số:

Loại trừ cổ phiếu do nh&#224; nước, cổ đ&#244;ng chiến lược, nội bộ nắm giữ d&#224;i hạn.

Cổ phiếu do nh&#224; đầu tư nước ngo&#224;i nắm giữ vẫn được t&#237;nh l&#224; free-float, nếu kh&#244;ng thuộc dạng sở hữu chiến lược, kh&#244;ng c&#243; r&#224;ng buộc chuyển nhượng.

➡️ Do đ&#243;, MSCI phản &#225;nh đ&#250;ng hơn sức mạnh thị trường từ d&#242;ng tiền thực tế giao dịch, gi&#250;p hạn chế hiện tượng chỉ số bị đẩy l&#234;n qu&#225; mức so với d&#242;ng tiền thực sự.

Hiện nay, nhiều thị trường lớn như Mỹ, Anh, Đức, Ph&#225;p, H&#224;n Quốc... đều đ&#227; sử dụng hệ thống chỉ số chuẩn theo phương ph&#225;p luận của MSCI hoặc tương đương.

3. Hai v&#237; dụ: VCB v&#224; VHM – K&#233;o chỉ số bằng lượng tiền nhỏ

3.1 VCB – Vốn h&#243;a hơn 500.000 tỷ, free-float danh nghĩa &lt; 3%

Nh&#224; nước nắm 74,8%

Nước ngo&#224;i nắm 22,12%

Cổ đ&#244;ng kh&#225;c: ~3%, nhưng phần thực sự tự do giao dịch rất &#237;t

&#128073; Như vậy, lượng cổ phiếu c&#243; khả năng giao dịch thực sự tr&#234;n thị trường rất nhỏ. Nhưng do c&#225;ch t&#237;nh VN-Index thuần vốn h&#243;a, chỉ cần lực k&#233;o v&#224;i trăm tỷ thanh khoản (thường chỉ khoảng 500 – 1.000 tỷ), gi&#225; VCB c&#243; thể tăng v&#224;i %, đủ để k&#233;o chỉ số VN-Index tăng mạnh.

3.2 VHM –Vốn h&#243;a ~300.000 tỷ, free-float 14,4% nhưng t&#225;c động khuếch đại lớn hơn

VIC sở hữu hơn 69% VHM

Cổ đ&#244;ng lớn kh&#225;c: 16,6%

Free-float danh nghĩa: 14,4% (nhưng c&#243; thể c&#242;n thấp hơn sau khi loại trừ tổ chức chiến lược)

&#128073; Ngo&#224;i việc l&#224; cổ phiếu trụ, VHM c&#242;n bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng sở hữu ch&#233;o: Khi VHM tăng, NAV của VIC tăng, khiến VIC cũng tăng theo, từ đ&#243; VN-Index bị khuếch đại tăng gấp nhiều lần.

Đ&#226;y ch&#237;nh l&#224; hiện tượng &quot;Vin k&#233;o xanh&quot; m&#224; t&#244;i đ&#227; ph&#226;n t&#237;ch trong b&#224;i trước.

4. SHB – D&#242;ng tiền lớn nhưng &#237;t t&#225;c động đến chỉ số

Ngược lại, SHB c&#243; vốn h&#243;a chỉ khoảng 58.000 tỷ, nhưng free-float cao, phần lớn cổ phiếu đang được giao dịch tự do.

&#128073; Ng&#224;y 7/7, SHB tăng 6,92% nhưng cần tới 3.450 tỷ đồng thanh khoản mới đạt được mức tăng đ&#243;.

➡️ Diễn giải r&#245; hơn: Để k&#233;o một cổ phiếu free-float lớn nhưng vốn h&#243;a nhỏ như SHB cần d&#242;ng tiền thực sự lớn v&#224; lan tỏa. Trong khi đ&#243;, với những cổ phiếu trụ c&#243; free-float thấp nhưng vốn h&#243;a lớn như VHM hay VCB, chỉ cần một phần nhỏ thanh khoản l&#224; c&#243; thể khiến chỉ số tăng mạnh.

5. T&#225;c động v&#224; lời khuy&#234;n cho nh&#224; đầu tư

T&#225;c động ti&#234;u cực:

VN-Index bị đẩy tăng trong một số trường hợp kh&#244;ng phản &#225;nh thực chất, khiến nh&#224; đầu tư tưởng thị trường mạnh trong khi phần lớn cổ phiếu kh&#225;c yếu.

G&#226;y ảo gi&#225;c FOMO: Nhỏ lẻ đổ tiền v&#224;o khi thị trường tưởng xanh mạnh, nhưng thực tế d&#242;ng tiền chỉ xoay quanh v&#224;i m&#227; trụ.

Sai lệch đ&#225;nh gi&#225; tổng thể: Quản l&#253; quỹ, định gi&#225; ETF, nh&#224; đầu tư c&#225; nh&#226;n bị nhiễu th&#244;ng tin do chỉ số kh&#244;ng phản &#225;nh d&#242;ng tiền thực.

Lời khuy&#234;n:

Đừng chỉ nh&#236;n VN-Index! H&#227;y theo d&#245;i độ rộng thị trường, số lượng m&#227; tăng – giảm, d&#242;ng tiền theo nh&#243;m ng&#224;nh.

Sử dụng th&#234;m c&#225;c chỉ số điều chỉnh nếu c&#243;, hoặc so s&#225;nh hiệu ứng d&#242;ng tiền qua c&#225;c chỉ số phụ v&#224; ETF để đ&#225;nh gi&#225; độ lan tỏa thị trường.

Nhận diện r&#245; h&#224;nh vi k&#233;o trụ v&#224; kh&#244;ng bị cuốn theo hiệu ứng đ&#225;m đ&#244;ng khi d&#242;ng tiền chưa lan tỏa.

&#128282; Tuy&#234;n bố miễn trừ tr&#225;ch nhiệm:

B&#224;i viết chỉ thể hiện quan điểm v&#224; ph&#226;n t&#237;ch c&#225; nh&#226;n, kh&#244;ng phải khuyến nghị mua/b&#225;n bất kỳ m&#227; cổ phiếu n&#224;o. Việc ph&#226;n t&#237;ch kh&#244;ng phản &#225;nh hay li&#234;n quan đến thị trường tại thời điểm hiện tại. C&#225;c cổ phiếu được n&#234;u trong b&#224;i chỉ mang t&#237;nh chất v&#237; dụ minh họa cho b&#224;i viết. T&#225;c giả từ chối mọi tr&#225;ch nhiệm ph&#225;p l&#253; li&#234;n quan đến h&#224;nh vi đầu tư của người đọc. Nh&#224; đầu tư cần tự chịu tr&#225;ch nhiệm với quyết định t&#224;i ch&#237;nh của m&#236;nh.

Kéo trụ đẩy chỉ số là gì?

Một số lần các bạn nghe ai đó nói rằng: "Hôm nay thị trường kéo trụ để đẩy chỉ số"... Đó không phải là một lời nói ngẫu nhiên. Trong bài viết trước, tôi đã giải thích hiện tượng "Vin kéo xanh" và cách chỉ số VN-Index bị khuếch đại do sở hữu chéo. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu khái niệm "kéo trụ để đẩy chỉ số" – một hiện tượng tinh vi và có hệ thống khác trong giao dịch chứng khoán Việt Nam.

1. Cổ phiếu trụ là gì? Vì sao lại "được kéo"?

Cổ phiếu trụ (bluechip hay large-cap) là những cổ phiếu có vốn hóa lớn, thường có ảnh hưởng lớn đến chỉ số thị trường như VN-Index hay VN30. Do cách tính của VN-Index dựa hoàn toàn vào tổng vốn hóa, các mã cổ phiếu có vốn hóa lớn sẽ có sức nặng rất lớn trong công thức tính chỉ số, bất kể thanh khoản của chúng ra sao.

Về công thức:

VN-Index = (Tổng vốn hóa hiện tại / Vốn hóa cơ sở) x 100

Trong đó:

Tổng vốn hóa hiện tại = ∑ (Giá cổ phiếu i x Số lượng cổ phiếu lưu hành i)

Vốn hóa cơ sở: Vốn hóa thị trường tại thời điểm gốc

👉 Vấn đề lớn ở đây: Công thức này không điều chỉnh theo tỷ lệ free-float (cổ phiếu tự do giao dịch), dẫn đến tình trạng chỉ cần kéo giá một lượng nhỏ cổ phiếu giao dịch tự do của một mã trụ, là có thể khiến cả chỉ số tăng mạnh, bất chấp việc dòng tiền thực tế chưa hề lan tỏa toàn thị trường.

2. Free-float là gì? MSCI là tổ chức nào và họ tính thế nào?

Free-float là tỷ lệ cổ phiếu có khả năng tự do giao dịch trên thị trường – không bị nắm giữ bởi Nhà nước, cổ đông chiến lược, nội bộ hoặc các tổ chức không bán ra trong ngắn hạn.

MSCI (Morgan Stanley Capital International) là một trong những tổ chức cung cấp chỉ số thị trường chứng khoán lớn và uy tín nhất thế giới. MSCI phát triển các chỉ số chuẩn như MSCI World, MSCI Emerging Markets – được sử dụng bởi hàng ngàn quỹ đầu tư và ETF toàn cầu để đo lường hiệu suất thị trường.

MSCI chỉ tính phần free-float khi tính vốn hóa thành phần chỉ số:

Loại trừ cổ phiếu do nhà nước, cổ đông chiến lược, nội bộ nắm giữ dài hạn.

Cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ vẫn được tính là free-float, nếu không thuộc dạng sở hữu chiến lược, không có ràng buộc chuyển nhượng.

➡️ Do đó, MSCI phản ánh đúng hơn sức mạnh thị trường từ dòng tiền thực tế giao dịch, giúp hạn chế hiện tượng chỉ số bị đẩy lên quá mức so với dòng tiền thực sự.

Hiện nay, nhiều thị trường lớn như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Hàn Quốc... đều đã sử dụng hệ thống chỉ số chuẩn theo phương pháp luận của MSCI hoặc tương đương.

3. Hai ví dụ: VCB và VHM – Kéo chỉ số bằng lượng tiền nhỏ

3.1 VCB – Vốn hóa hơn 500.000 tỷ, free-float danh nghĩa < 3%

Nhà nước nắm 74,8%

Nước ngoài nắm 22,12%

Cổ đông khác: ~3%, nhưng phần thực sự tự do giao dịch rất ít

👉 Như vậy, lượng cổ phiếu có khả năng giao dịch thực sự trên thị trường rất nhỏ. Nhưng do cách tính VN-Index thuần vốn hóa, chỉ cần lực kéo vài trăm tỷ thanh khoản (thường chỉ khoảng 500 – 1.000 tỷ), giá VCB có thể tăng vài %, đủ để kéo chỉ số VN-Index tăng mạnh.

3.2 VHM –Vốn hóa ~300.000 tỷ, free-float 14,4% nhưng tác động khuếch đại lớn hơn

VIC sở hữu hơn 69% VHM

Cổ đông lớn khác: 16,6%

Free-float danh nghĩa: 14,4% (nhưng có thể còn thấp hơn sau khi loại trừ tổ chức chiến lược)

👉 Ngoài việc là cổ phiếu trụ, VHM còn bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng sở hữu chéo: Khi VHM tăng, NAV của VIC tăng, khiến VIC cũng tăng theo, từ đó VN-Index bị khuếch đại tăng gấp nhiều lần.

Đây chính là hiện tượng "Vin kéo xanh" mà tôi đã phân tích trong bài trước.

4. SHB – Dòng tiền lớn nhưng ít tác động đến chỉ số

Ngược lại, SHB có vốn hóa chỉ khoảng 58.000 tỷ, nhưng free-float cao, phần lớn cổ phiếu đang được giao dịch tự do.

👉 Ngày 7/7, SHB tăng 6,92% nhưng cần tới 3.450 tỷ đồng thanh khoản mới đạt được mức tăng đó.

➡️ Diễn giải rõ hơn: Để kéo một cổ phiếu free-float lớn nhưng vốn hóa nhỏ như SHB cần dòng tiền thực sự lớn và lan tỏa. Trong khi đó, với những cổ phiếu trụ có free-float thấp nhưng vốn hóa lớn như VHM hay VCB, chỉ cần một phần nhỏ thanh khoản là có thể khiến chỉ số tăng mạnh.

5. Tác động và lời khuyên cho nhà đầu tư

Tác động tiêu cực:

VN-Index bị đẩy tăng trong một số trường hợp không phản ánh thực chất, khiến nhà đầu tư tưởng thị trường mạnh trong khi phần lớn cổ phiếu khác yếu.

Gây ảo giác FOMO: Nhỏ lẻ đổ tiền vào khi thị trường tưởng xanh mạnh, nhưng thực tế dòng tiền chỉ xoay quanh vài mã trụ.

Sai lệch đánh giá tổng thể: Quản lý quỹ, định giá ETF, nhà đầu tư cá nhân bị nhiễu thông tin do chỉ số không phản ánh dòng tiền thực.

Lời khuyên:

Đừng chỉ nhìn VN-Index! Hãy theo dõi độ rộng thị trường, số lượng mã tăng – giảm, dòng tiền theo nhóm ngành.

Sử dụng thêm các chỉ số điều chỉnh nếu có, hoặc so sánh hiệu ứng dòng tiền qua các chỉ số phụ và ETF để đánh giá độ lan tỏa thị trường.

Nhận diện rõ hành vi kéo trụ và không bị cuốn theo hiệu ứng đám đông khi dòng tiền chưa lan tỏa.

🔚 Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:

Bài viết chỉ thể hiện quan điểm và phân tích cá nhân, không phải khuyến nghị mua/bán bất kỳ mã cổ phiếu nào. Việc phân tích không phản ánh hay liên quan đến thị trường tại thời điểm hiện tại. Các cổ phiếu được nêu trong bài chỉ mang tính chất ví dụ minh họa cho bài viết. Tác giả từ chối mọi trách nhiệm pháp lý liên quan đến hành vi đầu tư của người đọc. Nhà đầu tư cần tự chịu trách nhiệm với quyết định tài chính của mình.

“Vin k&#233;o chỉ số”: Hiệu ứng ph&#243;ng đại v&#224; ảo gi&#225;c điểm số tr&#234;n VN-Index
Bản chất của sự cộng hưởng trong họ Vin

Nh&#243;m cổ phiếu họ Vin gồm: VIC, VHM, VRE, VPL, VEF… Trong đ&#243;, VIC l&#224; c&#244;ng ty mẹ nắm tỷ lệ sở hữu lớn tại nhiều c&#244;ng ty con:

VIC sở hữu khoảng 69,34% VHM

VIC sở hữu khoảng 18,37% VRE

VIC sở hữu khoảng 85,51% VPL

VIC sở hữu khoảng 83,32% VEF

Khi một m&#227; như VHM tăng gi&#225;, gi&#225; trị t&#224;i sản r&#242;ng (NAV) của VIC lập tức tăng theo. Thị gi&#225; VIC phản ứng tăng, rồi c&#249;ng VHM tiếp tục đẩy mạnh vốn h&#243;a thị trường. Sự tăng gi&#225; của nh&#243;m Vin kh&#244;ng độc lập m&#224; li&#234;n kết chặt chẽ qua cấu tr&#250;c sở hữu ch&#233;o, tạo ra hiệu ứng “cộng hưởng gi&#225; nội bộ” – một hiện tượng khuếch đại c&#243; t&#237;nh hệ thống.

C&#244;ng thức t&#237;nh VN-Index v&#224; vấn đề sở hữu ch&#233;o

VN-Index được t&#237;nh theo c&#244;ng thức:
VN-Index = (Tổng vốn h&#243;a thị trường hiện tại / Tổng vốn h&#243;a cơ sở) * 100

Trong đ&#243;:
Vốn h&#243;a = Số cổ phiếu lưu h&#224;nh x Gi&#225; thị trường

C&#244;ng thức n&#224;y kh&#244;ng loại trừ c&#225;c mối quan hệ sở hữu ch&#233;o giữa c&#225;c doanh nghiệp trong chỉ số. Đ&#226;y ch&#237;nh l&#224; điểm tạo ra hiện tượng khuếch đại nhiều lần vốn h&#243;a khi c&#225;c c&#244;ng ty c&#243; quan hệ mẹ - con c&#249;ng tăng gi&#225;.

X&#233;t một v&#237; dụ đơn giản:

VIC sở hữu khoảng 69% VHM

Khi gi&#225; VHM tăng, gi&#225; trị t&#224;i sản r&#242;ng (NAV) của VIC cũng tăng, k&#233;o theo gi&#225; VIC tăng

Khi cả VHM v&#224; VIC đều tăng, VN-Index cộng th&#234;m 2 lần mức tăng vốn h&#243;a, d&#249; bản chất d&#242;ng tiền chỉ v&#224;o 1 m&#227; (VHM)

Điều n&#224;y dẫn đến hiện tượng double counting (đếm hai lần). Trong t&#224;i ch&#237;nh, đ&#226;y l&#224; rủi ro phổ biến trong c&#225;c chỉ số khi c&#243; cross-holding (sở hữu ch&#233;o) m&#224; chỉ số kh&#244;ng điều chỉnh.

Theo định nghĩa của Investopedia:
&quot;Cross-holding can lead to double-counting, whereby the equity of each company is counted twice when determining value.&quot;

Hệ quả:

Một d&#242;ng tiền nhỏ đẩy VHM tăng → khiến VIC tăng theo → vốn h&#243;a cả hai c&#249;ng tăng → VN-Index bị ph&#243;ng đại nhiều lần

Chỉ số tăng nhanh hơn thực chất sức mạnh thị trường

T&#243;m lại, sự cộng hưởng gi&#225; trong nội bộ nh&#243;m Vin, kết hợp với cơ chế t&#237;nh vốn h&#243;a kh&#244;ng điều chỉnh sở hữu ch&#233;o, khiến VN-Index dễ bị đẩy l&#234;n cao chỉ bởi hiệu ứng kỹ thuật – chứ kh&#244;ng phản &#225;nh d&#242;ng tiền mới lan tỏa đều v&#224;o thị trường.

L&#253; giải hiện tượng &quot;Vin k&#233;o xanh&quot; – chỉ số tăng mạnh, nhưng danh mục nh&#224; đầu tư vẫn đỏ

Hiện tượng n&#224;y kh&#244;ng c&#242;n xa lạ:
“Chỉ số xanh, nhưng danh mục đỏ” – nh&#224; đầu tư lỗ trong một thị trường tăng điểm.

Sự cộng hưởng vốn h&#243;a từ họ Vin khiến chỉ số bật tăng mạnh, trong khi nhiều nh&#243;m ng&#224;nh hoặc cổ phiếu midcap, penny kh&#244;ng c&#243; diễn biến tương tự.

Điều n&#224;y g&#226;y ra ảo gi&#225;c t&#226;m l&#253;, khiến nhiều nh&#224; đầu tư c&#225; nh&#226;n tưởng thị trường đang khởi sắc, dẫn đến h&#224;nh vi đu theo chỉ số, trong khi thực tế d&#242;ng tiền kh&#244;ng lan tỏa to&#224;n thị trường, hoặc chỉ tập trung cục bộ, kh&#243; lan đều.

Rủi ro lớn: Khi nh&#243;m Vin ngừng k&#233;o, chỉ số c&#243; thể rơi nhanh v&#224; mạnh

Ch&#237;nh v&#236; nh&#243;m Vin chiếm tỷ trọng vốn h&#243;a lớn v&#224; c&#243; khả năng ph&#243;ng đại điểm số nhiều lần, n&#234;n khi nh&#243;m n&#224;y điều chỉnh, VN-Index cũng sẽ điều chỉnh với cấp số nh&#226;n.

N&#243;i c&#225;ch kh&#225;c, VN-Index hiện đang dựa v&#224;o một đ&#242;n bẩy rất mạnh, nhưng đ&#243; lại l&#224; đ&#242;n bẩy một ch&#226;n, phụ thuộc v&#224;o sự “k&#233;o” của một nh&#243;m c&#243; li&#234;n kết nội bộ.

Nếu nh&#243;m Vin ngừng k&#233;o – v&#236; l&#253; do kỹ thuật, chốt lời, hoặc chiến lược tổ chức – VN-Index sẽ mất đi lực đỡ nh&#226;n tạo v&#224; c&#243; thể rơi rất nhanh, g&#226;y hoảng loạn tr&#234;n diện rộng d&#249; nền tảng thị trường kh&#244;ng c&#243; g&#236; thay đổi.

Lời kết: VN-Index tăng mạnh chưa chắc l&#224; thị trường đang mạnh

Sự đ&#243;ng g&#243;p của nh&#243;m Vin l&#224; điều kh&#244;ng thể phủ nhận. Tuy nhi&#234;n:
Nh&#224; đầu tư cần tỉnh t&#225;o: Kh&#244;ng phải cứ chỉ số tăng l&#224; thị trường tăng đều, v&#224; cũng kh&#244;ng phải l&#250;c n&#224;o “Vin k&#233;o xanh” l&#224; t&#237;n hiệu t&#237;ch cực.

Việc VN-Index tăng mạnh do hiệu ứng cộng hưởng trong nội bộ nh&#243;m Vin c&#243; thể khiến chỉ số bị khuếch đại nhiều lần, vượt xa mức độ tăng trưởng thực tế của c&#225;c nh&#243;m cổ phiếu c&#242;n lại.

H&#227;y theo d&#245;i th&#234;m:

Độ rộng thị trường (số m&#227; tăng/giảm)

D&#242;ng tiền theo từng ng&#224;nh

Sự lan tỏa thực sự của d&#242;ng vốn, thay v&#236; chỉ nh&#236;n v&#224;o chỉ số

Họ Vin c&#243; thể g&#225;nh chỉ số, nhưng kh&#244;ng thể g&#225;nh lợi nhuận cho to&#224;n thị trường.

Lưu &#253;: B&#224;i viết thể hiện quan điểm c&#225; nh&#226;n, ph&#226;n t&#237;ch trong b&#224;i viết dựa tr&#234;n dữ liệu c&#244;ng khai v&#224; lập luận c&#225; nh&#226;n. Kh&#244;ng c&#243; mục đ&#237;ch l&#244;i k&#233;o, khuyến nghị mua/b&#225;n bất kỳ cổ phiếu n&#224;o.

“Vin kéo chỉ số”: Hiệu ứng phóng đại và ảo giác điểm số trên VN-Index
Bản chất của sự cộng hưởng trong họ Vin

Nhóm cổ phiếu họ Vin gồm: VIC, VHM, VRE, VPL, VEF… Trong đó, VIC là công ty mẹ nắm tỷ lệ sở hữu lớn tại nhiều công ty con:

VIC sở hữu khoảng 69,34% VHM

VIC sở hữu khoảng 18,37% VRE

VIC sở hữu khoảng 85,51% VPL

VIC sở hữu khoảng 83,32% VEF

Khi một mã như VHM tăng giá, giá trị tài sản ròng (NAV) của VIC lập tức tăng theo. Thị giá VIC phản ứng tăng, rồi cùng VHM tiếp tục đẩy mạnh vốn hóa thị trường. Sự tăng giá của nhóm Vin không độc lập mà liên kết chặt chẽ qua cấu trúc sở hữu chéo, tạo ra hiệu ứng “cộng hưởng giá nội bộ” – một hiện tượng khuếch đại có tính hệ thống.

Công thức tính VN-Index và vấn đề sở hữu chéo

VN-Index được tính theo công thức:
VN-Index = (Tổng vốn hóa thị trường hiện tại / Tổng vốn hóa cơ sở) * 100

Trong đó:
Vốn hóa = Số cổ phiếu lưu hành x Giá thị trường

Công thức này không loại trừ các mối quan hệ sở hữu chéo giữa các doanh nghiệp trong chỉ số. Đây chính là điểm tạo ra hiện tượng khuếch đại nhiều lần vốn hóa khi các công ty có quan hệ mẹ - con cùng tăng giá.

Xét một ví dụ đơn giản:

VIC sở hữu khoảng 69% VHM

Khi giá VHM tăng, giá trị tài sản ròng (NAV) của VIC cũng tăng, kéo theo giá VIC tăng

Khi cả VHM và VIC đều tăng, VN-Index cộng thêm 2 lần mức tăng vốn hóa, dù bản chất dòng tiền chỉ vào 1 mã (VHM)

Điều này dẫn đến hiện tượng double counting (đếm hai lần). Trong tài chính, đây là rủi ro phổ biến trong các chỉ số khi có cross-holding (sở hữu chéo) mà chỉ số không điều chỉnh.

Theo định nghĩa của Investopedia:
"Cross-holding can lead to double-counting, whereby the equity of each company is counted twice when determining value."

Hệ quả:

Một dòng tiền nhỏ đẩy VHM tăng → khiến VIC tăng theo → vốn hóa cả hai cùng tăng → VN-Index bị phóng đại nhiều lần

Chỉ số tăng nhanh hơn thực chất sức mạnh thị trường

Tóm lại, sự cộng hưởng giá trong nội bộ nhóm Vin, kết hợp với cơ chế tính vốn hóa không điều chỉnh sở hữu chéo, khiến VN-Index dễ bị đẩy lên cao chỉ bởi hiệu ứng kỹ thuật – chứ không phản ánh dòng tiền mới lan tỏa đều vào thị trường.

Lý giải hiện tượng "Vin kéo xanh" – chỉ số tăng mạnh, nhưng danh mục nhà đầu tư vẫn đỏ

Hiện tượng này không còn xa lạ:
“Chỉ số xanh, nhưng danh mục đỏ” – nhà đầu tư lỗ trong một thị trường tăng điểm.

Sự cộng hưởng vốn hóa từ họ Vin khiến chỉ số bật tăng mạnh, trong khi nhiều nhóm ngành hoặc cổ phiếu midcap, penny không có diễn biến tương tự.

Điều này gây ra ảo giác tâm lý, khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân tưởng thị trường đang khởi sắc, dẫn đến hành vi đu theo chỉ số, trong khi thực tế dòng tiền không lan tỏa toàn thị trường, hoặc chỉ tập trung cục bộ, khó lan đều.

Rủi ro lớn: Khi nhóm Vin ngừng kéo, chỉ số có thể rơi nhanh và mạnh

Chính vì nhóm Vin chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn và có khả năng phóng đại điểm số nhiều lần, nên khi nhóm này điều chỉnh, VN-Index cũng sẽ điều chỉnh với cấp số nhân.

Nói cách khác, VN-Index hiện đang dựa vào một đòn bẩy rất mạnh, nhưng đó lại là đòn bẩy một chân, phụ thuộc vào sự “kéo” của một nhóm có liên kết nội bộ.

Nếu nhóm Vin ngừng kéo – vì lý do kỹ thuật, chốt lời, hoặc chiến lược tổ chức – VN-Index sẽ mất đi lực đỡ nhân tạo và có thể rơi rất nhanh, gây hoảng loạn trên diện rộng dù nền tảng thị trường không có gì thay đổi.

Lời kết: VN-Index tăng mạnh chưa chắc là thị trường đang mạnh

Sự đóng góp của nhóm Vin là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên:
Nhà đầu tư cần tỉnh táo: Không phải cứ chỉ số tăng là thị trường tăng đều, và cũng không phải lúc nào “Vin kéo xanh” là tín hiệu tích cực.

Việc VN-Index tăng mạnh do hiệu ứng cộng hưởng trong nội bộ nhóm Vin có thể khiến chỉ số bị khuếch đại nhiều lần, vượt xa mức độ tăng trưởng thực tế của các nhóm cổ phiếu còn lại.

Hãy theo dõi thêm:

Độ rộng thị trường (số mã tăng/giảm)

Dòng tiền theo từng ngành

Sự lan tỏa thực sự của dòng vốn, thay vì chỉ nhìn vào chỉ số

Họ Vin có thể gánh chỉ số, nhưng không thể gánh lợi nhuận cho toàn thị trường.

Lưu ý: Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân, phân tích trong bài viết dựa trên dữ liệu công khai và lập luận cá nhân. Không có mục đích lôi kéo, khuyến nghị mua/bán bất kỳ cổ phiếu nào.