Giữa l&agrave;n s&oacute;ng hợp t&aacute;c số v&agrave; tận dụng sức mạnh mềm, Việt Nam cần giải một b&agrave;i to&aacute;n cốt l&otilde;i: củng cố năng lực nội tại để kh&ocirc;ng chỉ dừng ở vai tr&ograve; đối t&aacute;c thực thi.

Tại diễn đ&agrave;n &ldquo;Quan hệ đối t&aacute;c Việt Nam &ndash; Singapore hướng tới ASEAN 2045&rdquo; được tổ chức vừa qua tại Singapore, c&aacute;c diễn giả từ khu vực c&ocirc;ng, doanh nghiệp v&agrave; học thuật đ&atilde; nh&igrave;n lại thực chất quan hệ song phương sau một năm n&acirc;ng cấp l&ecirc;n Đối t&aacute;c Chiến lược To&agrave;n diện (CSP). B&ecirc;n cạnh những tiến triển bước đầu, nhiều vấn đề về năng lực nội tại của Việt Nam cũng được đặt ra một c&aacute;ch trực diện.

Từ cam kết đến thực thi

&Ocirc;ng Johnson Poh, Ph&oacute; Tổng Gi&aacute;m đốc Cơ quan Ph&aacute;t triển Truyền th&ocirc;ng v&agrave; Th&ocirc;ng tin Singapore (IMDA), ghi nhận ba chuyển dịch t&iacute;ch cực kể từ khi CSP c&oacute; hiệu lực: hợp t&aacute;c doanh nghiệp đ&atilde; chuyển từ k&yacute; kết sang th&iacute; điểm c&oacute; cấu tr&uacute;c trong c&aacute;c lĩnh vực như fintech v&agrave; logistics; hạ tầng số bắt đầu được kết nối ở một số kh&acirc;u như h&oacute;a đơn điện tử v&agrave; trao đổi dữ liệu thương mại; một số dự &aacute;n đồng s&aacute;ng tạo sản phẩm AI đ&atilde; được khởi động.

Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c diễn giả cũng chỉ ra ba điểm nghẽn đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;. &Ocirc;ng Alan Ang, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain ch&acirc;u &Aacute; (ABA), cho rằng sự ph&acirc;n mảnh trong quy định giữa c&aacute;c cơ quan quản l&yacute; đang cản trở việc h&igrave;nh th&agrave;nh một lớp tin cậy số chung.

&Ocirc;ng Johnson Poh bổ sung rằng khoảng c&aacute;ch giữa c&ocirc;ng nghệ sẵn c&oacute; v&agrave; năng lực vận h&agrave;nh của doanh nghiệp vẫn c&ograve;n lớn. Trong khi đ&oacute;, b&agrave; Amy Wee, Trưởng đại diện Li&ecirc;n đo&agrave;n Doanh nghiệp Singapore (SBF) tại Việt Nam v&agrave; khu vực, lưu &yacute; quy tr&igrave;nh cấp ph&eacute;p c&ograve;n phức tạp, khiến doanh nghiệp phải lu&acirc;n chuyển hồ sơ qua nhiều đầu mối, l&agrave;m tăng chi ph&iacute; v&agrave; k&eacute;o d&agrave;i thời gian.

Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, c&aacute;c điểm nghẽn n&agrave;y chủ yếu nằm ở ph&iacute;a Việt Nam, cho thấy d&ugrave; khung hợp t&aacute;c mang t&iacute;nh bổ trợ, phần việc tự ho&agrave;n thiện thể chế v&agrave; năng lực nội tại vẫn c&ograve;n rất lớn.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260421/images/virtual-singapore.jpg" style="height:283px; width:600px" />

Việt Nam c&oacute; thể học hỏi Singapore trong việc số h&oacute;a quy hoạch v&agrave; x&acirc;y dựng hệ sinh th&aacute;i đ&ocirc; thị th&ocirc;ng minh để tối ưu h&oacute;a nguồn lực nội tại

Ph&acirc;n c&ocirc;ng lao động v&agrave; b&agrave;i to&aacute;n dịch chuyển vị thế

Một logic ph&acirc;n c&ocirc;ng tương đối r&otilde; n&eacute;t xuất hiện trong thảo luận - Singapore cung cấp vốn, c&ocirc;ng nghệ v&agrave; khung quản trị; Việt Nam đảm nhận vai tr&ograve; thị trường, sản xuất v&agrave; triển khai.

&Ocirc;ng Alan Ang m&ocirc; tả đ&acirc;y l&agrave; m&ocirc; h&igrave;nh &ldquo;v&ograve;ng vốn &ndash; sản xuất&rdquo;, trong đ&oacute; Singapore cung cấp giải ph&aacute;p số cho chuỗi gi&aacute; trị, c&ograve;n Việt Nam đảm nhiệm kh&acirc;u sản xuất v&agrave; hạ tầng vật l&yacute;.

M&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y ph&ugrave; hợp trong ngắn hạn, nhưng đặt ra c&acirc;u hỏi về quỹ đạo tăng trưởng d&agrave;i hạn. Việt Nam đặt mục ti&ecirc;u trở th&agrave;nh nền kinh tế thu nhập cao v&agrave;o năm 2045, đồng nghĩa với việc n&acirc;ng GDP b&igrave;nh qu&acirc;n đầu người l&ecirc;n khoảng 12.000&ndash;13.000 USD từ mức hiện tại khoảng 4.000 USD trong chưa đầy hai thập kỷ.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy bước chuyển n&agrave;y đ&ograve;i hỏi dịch chuyển sang c&aacute;c hoạt động c&oacute; gi&aacute; trị gia tăng cao hơn như thiết kế, sở hữu tr&iacute; tuệ v&agrave; quản trị nền tảng, thay v&igrave; chỉ mở rộng quy m&ocirc; ở c&aacute;c kh&acirc;u thực thi.

Sức mạnh mềm: Thiếu năng lực chuyển h&oacute;a

Phi&ecirc;n thảo luận &ldquo;ASEAN&#39;s Soft Power in Action (Sức mạnh mềm ASEAN trong h&agrave;nh động)&rdquo; nhấn mạnh một lợi thế chưa được khai th&aacute;c hiệu quả: t&agrave;i sản văn h&oacute;a. Việt Nam sở hữu chiều s&acirc;u văn h&oacute;a đ&aacute;ng kể, nhưng c&ograve;n hạn chế trong việc chuyển h&oacute;a th&agrave;nh sản phẩm v&agrave; trải nghiệm c&oacute; thể thương mại h&oacute;a.

B&agrave; Nguyễn Thanh Giang, đồng s&aacute;ng lập ki&ecirc;m CEO Vietnam Brand Purpose, nhận định: &ldquo;Văn h&oacute;a chỉ tạo ra gi&aacute; trị kinh tế khi được hiện thực h&oacute;a th&agrave;nh nền tảng v&agrave; dịch vụ m&agrave; người d&ugrave;ng sẵn s&agrave;ng chi trả&rdquo;.

Kinh nghiệm H&agrave;n Quốc cho thấy việc x&acirc;y dựng sức mạnh mềm l&agrave; một qu&aacute; tr&igrave;nh d&agrave;i hạn. K-pop kh&ocirc;ng lan tỏa tự nhi&ecirc;n m&agrave; l&agrave; kết quả của đầu tư c&oacute; hệ thống v&agrave;o hạ tầng s&aacute;ng tạo, bảo hộ sở hữu tr&iacute; tuệ v&agrave; k&ecirc;nh ph&acirc;n phối to&agrave;n cầu.

Ở chiều ngược lại, b&agrave; Michelle Yaw từ Sotheby&rsquo;s cảnh b&aacute;o về xu hướng nh&igrave;n nhận văn h&oacute;a như cơ hội ngắn hạn, trong khi việc x&acirc;y dựng uy t&iacute;n văn h&oacute;a đ&ograve;i hỏi đầu tư d&agrave;i hạn v&agrave;o gi&aacute;o dục, gi&aacute;m tuyển v&agrave; hệ thống c&ocirc;ng nhận học thuật.

C&aacute;c chuy&ecirc;n gia đồng t&igrave;nh, sức mạnh mềm chỉ ph&aacute;t huy khi đi k&egrave;m nền tảng kỹ thuật số v&agrave; năng lực triển khai quy m&ocirc;. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, sức mạnh cứng tạo động lực tiếp cận, c&ograve;n sức mạnh mềm quyết định khả năng giữ ch&acirc;n.

Cải c&aacute;ch thể chế mang t&iacute;nh quyết định

GS. Vũ Minh Khương, Trường Ch&iacute;nh s&aacute;ch C&ocirc;ng L&yacute; Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore), cho rằng hợp t&aacute;c Việt Nam &ndash; Singapore cần tiến xa hơn, từ đầu tư v&agrave; thương mại sang chia sẻ tư duy ph&aacute;t triển v&agrave; cải c&aacute;ch thể chế.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260421/images/gs_-vu-minh-khuong-giao-su-thuc-hanh-tai-truong-chinh-sach-cong-ly-quang-dieu-dai-hoc-quoc-gia-singapore.jpg" style="height:400px; width:600px" />

&Ocirc;ng Vũ Minh Khương, Gi&aacute;o sư thực h&agrave;nh tại Trường Ch&iacute;nh s&aacute;ch c&ocirc;ng L&yacute; Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore

Theo &ocirc;ng, tăng trưởng bền vững của Singapore dựa tr&ecirc;n ba trụ cột: bộ m&aacute;y Nh&agrave; nước hiệu quả, hệ thống ph&aacute;p l&yacute; minh bạch v&agrave; năng lực hoạch định ch&iacute;nh s&aacute;ch d&agrave;i hạn. Đ&acirc;y l&agrave; những yếu tố kh&ocirc;ng thể đạt được th&ocirc;ng qua c&aacute;c chương tr&igrave;nh hợp t&aacute;c ngắn hạn, m&agrave; đ&ograve;i hỏi qu&aacute; tr&igrave;nh cải c&aacute;ch nội tại li&ecirc;n tục v&agrave; nhất qu&aacute;n.

&Ocirc;ng cũng nhấn mạnh ASEAN, trong đ&oacute; c&oacute; Việt Nam, đang ở trong &ldquo;cửa sổ cơ hội&rdquo; khoảng 20&ndash;25 năm trước khi đối mặt với &aacute;p lực gi&agrave; h&oacute;a d&acirc;n số v&agrave; cạnh tranh năng suất. M&ocirc; h&igrave;nh l&atilde;nh đạo &ldquo;SMART&rdquo; - lựa chọn chiến lược đ&uacute;ng, tạo động lực triển khai, tận dụng li&ecirc;n minh, cải c&aacute;ch li&ecirc;n tục v&agrave; x&acirc;y dựng niềm tin - được đề xuất như một khung tư duy h&agrave;nh động.

Hướng tới 2045: Hợp t&aacute;c chỉ l&agrave; điều kiện cần

Giai đoạn tiếp theo của quan hệ Việt Nam &ndash; Singapore cần chuyển từ thiết lập khu&ocirc;n khổ sang triển khai thực chất v&agrave; mở rộng quy m&ocirc;. C&aacute;c s&aacute;ng kiến được đề xuất bao gồm hạ tầng AI v&agrave; số chung cho ASEAN, th&uacute;c đẩy du lịch nội khối, h&agrave;nh lang đồng ph&aacute;t triển v&agrave; x&acirc;y dựng lớp tin cậy số c&oacute; thể x&aacute;c minh tr&ecirc;n to&agrave;n khu vực.

Tuy nhi&ecirc;n, để hiện thực h&oacute;a vai tr&ograve; &ldquo;động cơ k&eacute;p&rdquo; trong tăng trưởng c&ocirc;ng nghệ khu vực, Việt Nam cần đồng thời giải quyết c&aacute;c điểm nghẽn nội tại: cải c&aacute;ch thể chế, n&acirc;ng cao năng lực hấp thụ v&agrave; l&agrave;m chủ c&ocirc;ng nghệ của doanh nghiệp, v&agrave; x&acirc;y dựng hệ sinh th&aacute;i s&aacute;ng tạo c&oacute; chiều s&acirc;u.

Mục ti&ecirc;u 2045 v&igrave; thế kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; hội nhập s&acirc;u hơn, m&agrave; l&agrave; n&acirc;ng vị thế trong chuỗi gi&aacute; trị khu vực. Hai mục ti&ecirc;u n&agrave;y c&oacute; thể song h&agrave;nh, nhưng kh&ocirc;ng tự động đi c&ugrave;ng nhau.

<a href="https://diendandoanhnghiep.vn/viet-nam-huong-toi-2045-dau-la-dong-luc-10177578.html">Link gốc</a>

Giữa làn sóng hợp tác số và tận dụng sức mạnh mềm, Việt Nam cần giải một bài toán cốt lõi: củng cố năng lực nội tại để không chỉ dừng ở vai trò đối tác thực thi.



Kinh tế

Tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp

Việt Nam hướng tới 2045: Đâu là động lực?

Nguyễn Văn Thắng

Sạch b&#243;ng nh&#224; chia l&#244;, nh&#224; ống 