Theo giới ph&acirc;n t&iacute;ch, c&uacute; sốc nguồn cung do căng thẳng Trung Đ&ocirc;ng qu&aacute; lớn khiến biện ph&aacute;p giải ph&oacute;ng dự trữ của IEA kh&ocirc;ng c&ograve;n ph&aacute;t huy vai tr&ograve; &ldquo;b&igrave;nh chữa ch&aacute;y&rdquo; như trong c&aacute;c cuộc khủng hoảng trước đ&acirc;y.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/co-so-tru-dau-cua-iran-bi-tan-cong.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Cơ sở trữ dầu Shehran của Iran tại Tehran l&agrave; mục ti&ecirc;u tấn c&ocirc;ng của lực lượng phối hợp Mỹ-Israel, ng&agrave;y 8/3/2026. (Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN)

Trong bối cảnh gi&aacute; dầu th&ocirc; tăng vọt do xung đột tại Trung Đ&ocirc;ng, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đ&atilde; c&oacute; động th&aacute;i giải ph&oacute;ng một lượng dầu kỷ lục từ c&aacute;c kho dự trữ nhằm hạ nhiệt thị trường.

Tuy nhi&ecirc;n, quyết định can thiệp lần n&agrave;y của IEA xem ra kh&ocirc;ng c&ograve;n ph&aacute;t huy t&aacute;c dụng l&agrave; &ldquo;b&igrave;nh chữa ch&aacute;y&rdquo; như c&aacute;c lần trước, khi gi&aacute; dầu th&ocirc; thế giới vẫn tiếp tục biến động mạnh.

Kể từ khi IEA được th&agrave;nh lập năm 1974, IEA mới chỉ c&oacute; 4 lần xả kho dự trữ chiến lược phối hợp v&agrave; quy m&ocirc; lớn, cho thấy mức độ nghi&ecirc;m trọng của cuộc khủng hoảng hiện nay.

C&aacute;c lần xả kho trước l&agrave; v&agrave;o c&aacute;c năm 1991, sau chiến dịch qu&acirc;n sự của Mỹ ở Iraq; năm 2005, khi b&atilde;o Katrina khiến sản lượng dầu của Mỹ ở Vịnh Mexico giảm một nửa; năm 2011, khi c&aacute;c đồng minh NATO can thiệp v&agrave;o nội chiến Libya; v&agrave; gần đ&acirc;y nhất năm 2022, khi xung đột giữa Nga v&agrave; Ukraine b&ugrave;ng ph&aacute;t.

Trong 4 lần can thiệp trước đ&oacute;, lượng dầu m&agrave; c&aacute;c nước th&agrave;nh vi&ecirc;n IEA bổ sung v&agrave;o nguồn cung d&ugrave; thấp hơn nhiều nhưng đ&atilde; nhanh ch&oacute;ng g&oacute;p phần ổn định thị trường, đưa gi&aacute; dầu th&ocirc; quốc tế giảm v&agrave;i phần trăm, thậm ch&iacute; l&agrave; 10-15% như trong lần can thiệp gần đ&acirc;y nhất.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/du-tru-dau-8634763.jpg" style="height:378px; width:600px" /> 
Cơ sở dự trữ dầu quốc gia Shibushi ở Kagoshima, Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

Tuy nhi&ecirc;n, lần xả kho n&agrave;y với khối lượng dầu th&ocirc; được giải ph&oacute;ng kỷ lục, l&ecirc; tới 400 triệu th&ugrave;ng, nhưng gi&aacute; chỉ giảm nhẹ, trước khi tiếp tục tăng vượt mốc 100 USD/th&ugrave;ng.

Nh&igrave;n v&agrave;o phản ứng của thị trường, &ocirc;ng Fawad Razaqzada, nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch tại c&ocirc;ng ty dịch vụ t&agrave;i ch&iacute;nh StoneX, cho rằng dường như c&aacute;c nh&agrave; đầu tư kh&ocirc;ng tin rằng việc giải ph&oacute;ng kho dự trữ sẽ c&oacute; hiệu quả như mong muốn. C&oacute; lẽ họ đang dự đo&aacute;n d&ograve;ng chảy dầu th&ocirc; qua eo biển Hormuz sẽ vẫn bị cản trở trong một thời gian d&agrave;i.

Vấn đề nằm ở quy m&ocirc; thực sự của c&uacute; sốc nguồn cung. N&oacute; qu&aacute; lớn. Trước khi xảy ra khủng hoảng, mỗi ng&agrave;y c&oacute; khoảng 20 triệu th&ugrave;ng dầu th&ocirc; đi qua eo biển Hormuz, chiếm gần 20% lượng ti&ecirc;u thụ dầu to&agrave;n cầu.

D&ugrave; một phần dầu của c&aacute;c nước v&ugrave;ng Vịnh đ&atilde; được chuyển hướng qua c&aacute;c đường ống sang Biển Đỏ, với khoảng 6 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y, thị trường thế giới vẫn mất gần 14 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. Con số n&agrave;y tương đương với sản lượng dầu của Saudi Arabia, một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới.

Ngo&agrave;i ra, những hạn chế về hạ tầng v&agrave; hậu cần cũng l&agrave;m giảm hiệu quả của việc xả kho dự trữ. C&ocirc;ng suất hệ thống đường ống v&agrave; vận chuyển hiện nay chỉ cho ph&eacute;p đưa khoảng 4 triệu th&ugrave;ng dầu mỗi ng&agrave;y ra thị trường. V&igrave; vậy, lượng 400 triệu th&ugrave;ng dầu sẽ phải được bơm dần trong khoảng 3 th&aacute;ng.

Khoảng thời gian n&agrave;y ch&iacute;nh l&agrave; &quot;cửa sổ chiến lược&quot; m&agrave; c&aacute;c nước phương T&acirc;y - đặc biệt l&agrave; Mỹ, hy vọng c&oacute; thể sử dụng để t&igrave;m c&aacute;ch mở lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz v&agrave; giảm bớt &aacute;p lực từ cuộc khủng hoảng.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/du-tru-dau-9875.jpg" style="height:434px; width:600px" /> 
Kho dự trữ dầu ở Carson, California (Mỹ). (Ảnh: CNN/TTXVN)

Trong khi đ&oacute;, c&aacute;c cuộc tấn c&ocirc;ng mới v&agrave;o t&agrave;u thuyền đi qua eo biển Hormuz c&agrave;ng l&agrave;m trầm trọng th&ecirc;m nỗi lo ngại về sự đứt g&atilde;y nguồn cung. Tổng số t&agrave;u bị tấn c&ocirc;ng trong khu vực kể từ khi giao tranh bắt đầu &iacute;t nhất l&agrave; 16 chiếc.

Trong những ph&aacute;t biểu đầu ti&ecirc;n kể từ khi kế vị cha m&igrave;nh, L&atilde;nh tụ Tối cao mới của Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei tuy&ecirc;n bố tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz.

Đồng thời, những rủi ro h&agrave;ng hải đang lan rộng v&agrave; kh&ocirc;ng chỉ giới hạn ở tuyến vận tải n&agrave;y. Iraq đ&atilde; phải ngừng hoạt động tại c&aacute;c cảng dầu v&igrave; hai t&agrave;u chở dầu đ&atilde; bị tấn c&ocirc;ng ngay tại khu vực bốc xếp trong v&ugrave;ng biển nội địa.

Oman cũng đ&atilde; tiến h&agrave;nh sơ t&aacute;n to&agrave;n bộ t&agrave;u thuyền khỏi cảng Mina Al Fahal, một trong số &iacute;t c&aacute;c cảng nằm ngo&agrave;i eo biển Hormuz c&oacute; khả năng xuất khẩu dầu th&ocirc; ra thị trường to&agrave;n cầu.

Thị trường c&agrave;ng trở n&ecirc;n căng thẳng hơn khi Iran đưa ra y&ecirc;u cầu cứng rắn cho một thỏa thuận ngừng bắn: Mỹ phải đảm bảo rằng nước n&agrave;y v&agrave; Israel sẽ kh&ocirc;ng thực hiện bất kỳ cuộc tấn c&ocirc;ng n&agrave;o v&agrave;o Iran trong tương lai.

Tuy nhi&ecirc;n, giới quan s&aacute;t nhận định ch&iacute;nh quyền của Tổng thống Donald Trump kh&oacute; l&ograve;ng chấp nhận c&aacute;c điều khoản như vậy. Sự bế tắc trong đ&agrave;m ph&aacute;n khiến hy vọng về một giải ph&aacute;p h&ograve;a b&igrave;nh sớm tại Trung Đ&ocirc;ng vốn đ&atilde; mong manh nay c&agrave;ng trở n&ecirc;n mờ mịt, th&uacute;c đẩy c&aacute;c nh&agrave; đầu tư đẩy mạnh mua v&agrave;o để t&iacute;ch trữ.

Về triển vọng gi&aacute;, ng&acirc;n h&agrave;ng Westpac đ&aacute;nh gi&aacute; nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, gi&aacute; dầu Brent nhiều khả năng sẽ thiết lập mặt bằng mới trong khoảng 90-110 USD/th&ugrave;ng v&agrave;o tuần tới.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/gia-dau.jpg" style="height:400px; width:600px" /> 
Bơm xăng cho phương tiện tại trạm xăng ở Giang T&ocirc;, Trung Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

Theo c&ocirc;ng ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, trong kịch bản xấu nhất, gi&aacute; dầu c&oacute; thể l&ecirc;n tới 150 USD/th&ugrave;ng. Trong bối cảnh xung đột leo thang, Iran ng&agrave;y 11/3 tuy&ecirc;n bố thế giới cần chuẩn bị cho kịch bản gi&aacute; dầu chạm mốc 200 USD/th&ugrave;ng, do h&agrave;nh động của ph&iacute;a Mỹ khiến an ninh khu vực mất ổn định.

Ngay cả khi xung đột được giải quyết nhanh ch&oacute;ng, ng&acirc;n h&agrave;ng Morgan Stanley dự b&aacute;o thị trường năng lượng vẫn c&oacute; thể đối mặt với nhiều tuần gi&aacute;n đoạn.

Những nỗ lực lớn nhất của IEA cho đến nay để đối ph&oacute; cuộc khủng hoảng năng lượng to&agrave;n cầu r&otilde; r&agrave;ng đ&atilde; thất bại, bởi n&oacute; kh&ocirc;ng thể trở th&agrave;nh yếu tố c&oacute; đủ sức nặng để chi phối diễn biến gi&aacute; cả.

Điều m&agrave; thị trường đang chờ đợi l&agrave; một giải ph&aacute;p cho việc chấm dứt xung đột, từ đ&oacute; khơi th&ocirc;ng d&ograve;ng chảy dầu từ một khu vực vẫn lu&ocirc;n đ&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; &quot;c&aacute;i rốn dầu mỏ&quot; của thế giới./.

L&ecirc; Minh

<a href="https://www.vietnamplus.vn/vi-sao-binh-cuu-hoa-cua-iea-khong-the-ha-nhiet-khung-hoang-nang-luong-post1098759.vnp">Link gốc</a>

Theo giới phân tích, cú sốc nguồn cung do căng thẳng Trung Đông quá lớn khiến biện pháp giải phóng dự trữ của IEA không còn phát huy vai trò “bình chữa cháy” như trong các cuộc khủng hoảng trước đây.