Theo số liệu vừa công bố từ Tổng cục Thống kê (GSO), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) trong tháng 01 đã ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá 21.5% so với cùng kỳ năm ngoái. Thực chất, con số này ghi nhận mức tăng trưởng đặc biệt lớn là do đợt nghỉ Tết Âm lịch 2025 rơi đúng vào cuối tháng 01, dẫn tới hoạt động sản xuất công nghiệp bị đình trệ sớm hơn. Vì vậy, khi so sánh số liệu cùng kỳ, tháng 01/2026 có tăng trưởng vượt trội. So với tháng 12/2025, chỉ số IIP này có sự sụt giảm nhẹ 0.2%. 

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9.3% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực tế đạt 6.3%, một phần cho thấy tâm lý chi tiêu của người dân vẫn duy trì sự ổn định tương đương với giai đoạn trước đại dịch. Nhưng cũng không nên bỏ qua hiệu ứng tiêu dùng Tết, khi Tết năm nay muộn hơn so với năm ngoái, dẫn tới nhu cầu mua sắm cũng được kéo lùi vào tháng 01.

Về mặt điều hành vĩ mô, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 01 tăng nhẹ 0.05% so với tháng trước và 2.53% so với cùng kỳ năm 2025. Điểm đáng chú ý nằm ở lạm phát cơ bản khi chỉ số này chạm mức 3.19%, cao hơn đáng kể so với CPI chung. Sự chênh lệch này phản ánh áp lực giá cả đang dần chuyển dịch từ các mặt hàng biến động như thực phẩm, năng lượng sang nhóm dịch vụ và tiêu dùng thiết yếu.

Một trong những biến số gây bất ngờ nhất trong tháng đầu năm chính là cán cân thương mại. Sau một thời gian dài duy trì xuất siêu, Việt Nam ước tính thâm hụt thương mại khoảng 1.78 tỷ USD trong tháng 01. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc kim ngạch nhập khẩu tăng vọt tới 49.2%, vượt xa tốc độ tăng trưởng xuất khẩu là 29.7%.

Tuy nhiên, bởi cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam chủ yếu là máy móc và nguyên vật liệu, đây có thể là hiệu ứng chuẩn bị tồn kho của các doanh nghiệp (đặc biệt là FDI). Việc doanh nghiệp ồ ạt nhập hàng trong tháng đầu năm thường là bước chuẩn bị cho các kế hoạch sản xuất lớn và các đơn hàng xuất khẩu dự kiến đổ về trong các quý tiếp theo.

Đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), bức tranh có sự phân cực rõ nét. Vốn FDI thực hiện đạt 1.68 tỷ USD, tăng 11.3%, cho thấy các dự án đã hiện hữu vẫn đang giải ngân đều đặn. Ngược lại, vốn FDI đăng ký mới sụt giảm tới 40.6% so với cùng kỳ, chỉ đạt 2.58 tỷ USD. Tuy nhiên, bóc tách ra thì phần sụt giảm chủ yếu đến từ vốn điều chỉnh (tức các dự án cũ đăng ký tăng vốn) còn vốn đăng ký mới thì vẫn tăng trưởng.

Thu ngân sách Nhà nước trong tháng 01 đạt mức ấn tượng 370.7 nghìn tỷ đồng, trong khi chi ngân sách chỉ ở mức 163 nghìn tỷ đồng. Con số thặng dư kỷ lục 207.7 nghìn tỷ đồng ngay đầu năm không chỉ phản ánh hiệu quả thu thuế mà còn tạo ra nguồn lực tài chính dồi dào để Chính phủ có thể đẩy mạnh đầu tư công, kích thích tăng trưởng kinh tế trong những tháng còn lại của năm 2026.