Đ&acirc;y l&agrave; chia sẻ của nữ TS Jayshree Seth, Nh&agrave; khoa học Doanh nghiệp tại Tập đo&agrave;n 3M (Mỹ) v&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260307/images/vo-chong-ty-phu-2-.jpg" style="height:383px; width:600px" />

Tỷ ph&uacute; Phạm Nhật Vượng v&agrave; phu nh&acirc;n, hai người đồng s&aacute;ng lập Giải thưởng VinFuture, tại lễ trao giải VinFuture 2025.

TS. Jayshree Seth hiện l&agrave; nh&agrave; khoa học Doanh nghiệp tại Tập đo&agrave;n 3M, doanh nghiệp c&oacute; hơn 120 năm kinh nghiệm, sở hữu 46 nền tảng c&ocirc;ng nghệ, ph&acirc;n phối hơn 55,000 - 70,000 sản phẩm tại gần 200 quốc gia. Đồng thời, b&agrave; vừa được bầu l&agrave;m Viện sĩ Viện H&agrave;n l&acirc;m Kỹ thuật Quốc gia Mỹ (NAE), một trong những vinh dự cao nhất trong lĩnh vực kỹ thuật, hồi th&aacute;ng trước.

Nh&acirc;n dịp Ng&agrave;y Quốc tế Phụ nữ 8/3 đang cận kề, TS Jayshree Seth vừa c&oacute; chia sẻ về những r&agrave;o cản v&ocirc; h&igrave;nh vẫn c&ograve;n tồn tại trong lĩnh vực STEM hiện nay. Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, nữ TS cho rằng, phụ nữ l&agrave;m l&atilde;nh đạo trong khoa học kh&ocirc;ng n&ecirc;n được nh&igrave;n nhận như một &ldquo;ngoại lệ&rdquo;, c&agrave;ng kh&ocirc;ng phải l&agrave; điều g&acirc;y ngạc nhi&ecirc;n, điều đ&oacute; đơn giản l&agrave; trạng th&aacute;i tự nhi&ecirc;n của thời đại.

Số lượng nữ giới c&ograve;n chiếm tỷ lệ thấp trong lĩnh vực STEM 
&nbsp;

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260307/images/gen-h-nu-ts.jpg" style="height:403px; width:605px" />

TS Jayshree Seth vừa được bầu l&agrave;m Viện sĩ Viện H&agrave;n l&acirc;m Kỹ thuật Quốc gia Mỹ (NAE). Ảnh: IF

Theo TS Jayshree Seth, d&ugrave; đ&atilde; c&oacute; những chuyển biến t&iacute;ch cực, nhưng c&aacute;c th&aacute;ch thức m&agrave; phụ nữ thường phải đối mặt trong lĩnh vực STEM vẫn c&ograve;n hiện hữu. Th&aacute;ch thức đầu ti&ecirc;n l&agrave; số lượng nữ giới c&ograve;n chiếm tỷ lệ thấp trong lĩnh vực STEM. Theo b&agrave;, cự mất c&acirc;n bằng về số lượng n&agrave;y c&oacute; thể tạo ra v&ograve;ng luẩn quẩn khi tiếp tục khắc s&acirc;u những định kiến đ&atilde; tồn tại m&agrave; nhiều phụ nữ phải đối mặt. Chẳng hạn, từ &ldquo;một nh&agrave; khoa học tr&ocirc;ng như thế n&agrave;o&rdquo;, &ldquo;ai ph&ugrave; hợp với ng&agrave;nh kỹ thuật&rdquo; cho tới những chuẩn mực ngầm để dẫn đến th&agrave;nh c&ocirc;ng trong lĩnh vực n&agrave;y.

&ldquo;Đ&ocirc;i khi, bạn chỉ cần bền bỉ đi tiếp con đường m&igrave;nh đ&atilde; chọn. Những trải nghiệm ấy kh&ocirc;ng chỉ định h&igrave;nh c&aacute;ch bạn tư duy m&agrave; c&ograve;n gi&uacute;p bạn c&oacute; thể hỗ trợ v&agrave; dẫn dắt những người đi chung con đường. Tuy nhi&ecirc;n chỉ nỗ lực c&aacute; nh&acirc;n th&ocirc;i l&agrave; chưa đủ. Ch&uacute;ng ta cần những thay đổi mang t&iacute;nh hệ thống để phụ nữ kh&ocirc;ng chỉ bước v&agrave;o STEM m&agrave; c&ograve;n c&oacute; thể tiến xa, tới những vị tr&iacute; c&oacute; ảnh hưởng v&agrave; quyền ra quyết định&rdquo;, TS Jayshree Seth chia sẻ.

Ph&acirc;n t&iacute;ch s&acirc;u hơn, trong bộ ba cuốn s&aacute;ch &ldquo;Heart of Science&rdquo; (tạm dịch: Tr&aacute;i tim của Khoa học) của m&igrave;nh, TS Jayshree Seth gọi đ&oacute; l&agrave; &ldquo;hệ sinh th&aacute;i&rdquo; (ecosystem), bao gồm nhiều yếu tố bắt đầu bằng chữ E: Exposure (tiếp x&uacute;c), Encouragement (kh&iacute;ch lệ), Education (gi&aacute;o dục), Economics (kinh tế), Empowerment (trao quyền), Empathy (thấu cảm), Ethics (đạo đức). Theo b&agrave;, đ&acirc;y l&agrave; những yếu tố c&oacute; thể tạo n&ecirc;n ảnh hưởng s&acirc;u sắc đối với h&agrave;nh tr&igrave;nh của một người trong STEM, từ những năm th&aacute;ng đầu đời cho đến khi bước v&agrave;o sự nghiệp.

Chẳng hạn, với gi&aacute;o dục, ch&uacute;ng ta cần suy nghĩ lại c&aacute;ch dạy STEM ngay từ những năm đầu đời. Đ&oacute; l&agrave; l&agrave;m sao để nội dung gắn chặt hơn với thực tiễn v&agrave; phản &aacute;nh sự đa dạng của những người l&agrave;m khoa học. TS Jayshree Seth tin rằng bản th&acirc;n b&agrave; cũng đ&atilde; c&oacute; thể hưởng lợi rất nhiều nếu khi đ&oacute; c&oacute; được c&aacute;ch tiếp cận như vậy.

Theo nh&agrave; khoa học Doanh nghiệp tại Tập đo&agrave;n 3M: &ldquo;Kh&iacute;ch lệ nghĩa l&agrave; x&acirc;y dựng m&ocirc;i trường v&agrave; văn ho&aacute; l&agrave;m việc nơi c&aacute;c b&eacute; g&aacute;i v&agrave; phụ nữ trẻ được hỗ trợ, được cố vấn v&agrave; được bảo trợ, kh&ocirc;ng chỉ được &ldquo;mời tham gia&rdquo; m&agrave; c&ograve;n được c&acirc;n nhắc cho c&aacute;c vị tr&iacute; l&atilde;nh đạo. C&ograve;n trao quyền l&agrave; khi họ thực sự c&oacute; được nền tảng v&agrave; quyền hạn để đứng ra dẫn dắt. Kh&ocirc;ng chỉ c&oacute; &ldquo;chỗ ngồi tr&ecirc;n b&agrave;n&rdquo; m&agrave; c&ograve;n c&oacute; tiếng n&oacute;i, được lắng nghe v&agrave; coi trọng&rdquo;.

Việc được bầu v&agrave;o Viện H&agrave;n l&acirc;m Kỹ thuật Quốc gia Mỹ (NAE), với một nh&agrave; khoa học nữ, TS. Jayshree Seth b&agrave;y tỏ: &ldquo;T&ocirc;i thực sự rất x&uacute;c động v&agrave; tự h&agrave;o khi sự vinh danh n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ nhờ những s&aacute;ng kiến đổi mới m&agrave; c&ograve;n v&igrave; sự ki&ecirc;n tr&igrave; th&uacute;c đẩy v&agrave; bảo vệ vai tr&ograve; của gi&aacute;o dục STEM. Sự ghi nhận n&agrave;y cho thấy gi&aacute; trị kh&ocirc;ng chỉ nằm ở c&aacute;c th&agrave;nh tựu kỹ thuật thuần t&uacute;y. Việc cổ vũ, lan tỏa v&agrave; n&acirc;ng tầm gi&aacute;o dục STEM tự th&acirc;n đ&atilde; c&oacute; thể được xem l&agrave; một biểu hiện của sự xuất sắc trong lĩnh vực kỹ thuật&rdquo;.

&ldquo;VinFuture đang ki&ecirc;n tr&igrave; theo đuổi v&agrave; thu hẹp khoảng c&aacute;ch giữa nghi&ecirc;n cứu h&agrave;n l&acirc;m v&agrave; đời sống thực tiễn&rdquo;

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260307/images/gen-h-nu-ts-.jpg" style="height:400px; width:600px" />

TS Jayshree Seth tham dự v&agrave; tr&igrave;nh b&agrave;y tại chuỗi tọa đ&agrave;m &quot;Khoa học v&igrave; cuộc sống&quot; do Quỹ VinFuture tổ chức th&aacute;ng 12/2025. Ảnh: VFP

Trở th&agrave;nh th&agrave;nh vi&ecirc;n của Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture từ năm 2025, TS Jayshree Seth chia sẻ: &ldquo;L&agrave; nh&agrave; khoa học l&agrave;m việc trong m&ocirc;i trường doanh nghiệp, t&ocirc;i lu&ocirc;n nh&igrave;n khoa học rất thực tế. Đ&oacute; l&agrave; một ph&aacute;t hiện chỉ thực sự c&oacute; &yacute; nghĩa khi n&oacute; c&oacute; thể được chuyển h&oacute;a th&agrave;nh ứng dụng thực tiễn, thay đổi điều g&igrave; đ&oacute; trong cuộc sống. T&ocirc;i nhận ra rằng, VinFuture cũng đang ki&ecirc;n tr&igrave; theo đuổi v&agrave; thu hẹp khoảng c&aacute;ch giữa nghi&ecirc;n cứu h&agrave;n l&acirc;m v&agrave; đời sống thực tiễn&rdquo;.

Trong vai tr&ograve; th&agrave;nh vi&ecirc;n Hội đồng Sơ khảo, TS Jayshree Seth c&ugrave;ng c&aacute;c đồng nghiệp tiến h&agrave;nh xem x&eacute;t c&aacute;c đề cử hợp lệ v&agrave; lập danh s&aacute;ch r&uacute;t gọn dựa tr&ecirc;n ti&ecirc;u ch&iacute; do Hội đồng Giải thưởng VinFuture đề ra.

Theo b&agrave;, y&ecirc;u cầu ti&ecirc;n quyết l&agrave; t&iacute;nh chặt chẽ trong nghi&ecirc;n cứu khoa học, nhằm bảo đảm mọi kết quả đưa ra đều x&aacute;c thực, c&oacute; thể kiểm chứng, t&aacute;i lập v&agrave; dựa tr&ecirc;n nền tảng học thuật vững v&agrave;ng. Nhưng điều quan trọng kh&ocirc;ng k&eacute;m l&agrave; phải đặt ra những c&acirc;u hỏi. Đ&oacute; l&agrave; th&agrave;nh tựu n&agrave;y c&oacute; thực sự t&aacute;c động đến đời sống con người hay kh&ocirc;ng? Đổi mới s&aacute;ng tạo đ&oacute; c&oacute; khả năng nh&acirc;n rộng? C&oacute; bền vững trong d&agrave;i hạn? Ch&iacute;nh qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển h&oacute;a từ ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm ra thực tiễn cuộc sống mới l&agrave; nơi tạo n&ecirc;n kh&aacute;c biệt.

TS Jayshree Seth nhận định: &ldquo;Sự ra đời của VinFuture, giải thưởng khoa học quốc tế khởi nguồn từ Việt Nam nhưng mang tầm v&oacute;c to&agrave;n cầu, được xem l&agrave; một dấu ấn đặc biệt. Kh&ocirc;ng chỉ t&ocirc;n vinh c&aacute;c c&ocirc;ng tr&igrave;nh xuất sắc, giải thưởng c&ograve;n g&oacute;p phần kiến tạo một hệ sinh th&aacute;i khoa học b&agrave;i bản, c&oacute; chiều s&acirc;u v&agrave; định hướng ph&aacute;t triển l&acirc;u d&agrave;i&rdquo;.

Theo b&agrave;, điều quan trọng hơn cả l&agrave; giải thưởng từng bước định vị Việt Nam trở th&agrave;nh trung t&acirc;m mới về c&ocirc;ng nghệ ti&ecirc;n tiến, ph&aacute;t triển v&agrave; hợp t&aacute;c. Những trung t&acirc;m như vậy gi&uacute;p c&aacute;c quốc gia dần trở th&agrave;nh &ldquo;nơi kiến tạo c&ocirc;ng nghệ&rdquo; thay v&igrave; chỉ l&agrave; &ldquo;nơi tiếp nhận, ti&ecirc;u d&ugrave;ng&rdquo;. Đ&oacute; l&agrave; bước tiến lớn trong hệ sinh th&aacute;i đổi mới s&aacute;ng tạo, khi những quốc gia từng được xem l&agrave; &ldquo;ngoại vi&rdquo; của tiến bộ khoa học nay chủ động đ&oacute;ng g&oacute;p v&agrave;o việc giải quyết vấn đề của nh&acirc;n loại.

Đặc biệt, VinFuture l&agrave; một trong số &iacute;t giải thưởng khoa học to&agrave;n cầu lớn c&oacute; hạng mục Giải Đặc biệt d&agrave;nh cho nh&agrave; khoa học nữ. Theo TS Jayshree Seth: &ldquo;Phụ nữ vẫn c&ograve;n chiếm tỷ lệ khi&ecirc;m tốn trong c&aacute;c lĩnh vực STEM, đặc biệt ở vị tr&iacute; l&atilde;nh đạo. C&ugrave;ng với đ&oacute;, c&aacute;c định kiến k&eacute;o d&agrave;i về STEM nếu kh&ocirc;ng được thay đổi sẽ tiếp tục tạo ra những r&agrave;o cản t&acirc;m l&yacute; rất lớn. Tất cả những yếu tố n&agrave;y t&iacute;ch tụ v&agrave; gia tăng theo thời gian.

Ch&iacute;nh v&igrave; vậy, một giải thưởng d&agrave;nh ri&ecirc;ng cho c&aacute;c nh&agrave; đổi mới nữ c&oacute; &yacute; nghĩa đặc biệt bởi n&oacute; trực tiếp giải quyết trở ngại mang t&iacute;nh hệ thống. N&oacute; tạo ra nhiều t&aacute;c động c&ugrave;ng l&uacute;c. Đ&oacute; l&agrave; đưa những đ&oacute;ng g&oacute;p của phụ nữ ra &aacute;nh s&aacute;ng tr&ecirc;n s&acirc;n khấu to&agrave;n cầu v&agrave; tạo ra h&igrave;nh mẫu truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo&rdquo;.

Quan trọng hơn, TS Jayshree Seth cho rằng: &ldquo;Việc thiết kế một hạng mục như vậy gửi đi th&ocirc;ng điệp rất r&otilde; r&agrave;ng l&agrave;: Vai tr&ograve; l&atilde;nh đạo khoa học của phụ nữ phải được tr&acirc;n trọng v&agrave; được kỳ vọng, chứ kh&ocirc;ng phải điều &lsquo;ngoại lệ&rsquo; hay &lsquo;g&acirc;y bất ngờ&rsquo;&rdquo;.

Phụ nữ ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể th&aacute;o gỡ khu&ocirc;n mẫu v&agrave; ph&aacute; vỡ định kiến﻿

Nh&acirc;n dịp ng&agrave;y 8/3 đang cận kề, TS Jayshree Seth muốn gửi gắm th&ocirc;ng điệp tới phụ nữ trong lĩnh vực STEM tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới rằng: &ldquo;T&ocirc;i muốn n&oacute;i với họ: H&atilde;y mạnh dạn theo đuổi đam m&ecirc; v&agrave; ki&ecirc;n tr&igrave; với con đường đ&atilde; chọn. Thế giới n&agrave;y c&ograve;n rất nhiều vấn đề đang chờ được giải quyết, nhiều th&aacute;ch thức đang cần &yacute; tưởng mới mẻ. H&atilde;y theo đuổi đam m&ecirc;, mở lối ti&ecirc;n phong v&agrave; tự định h&igrave;nh sự nghiệp của m&igrave;nh. H&atilde;y mang cả những mối quan t&acirc;m kh&aacute;c của bạn v&agrave;o STEM, như c&aacute;ch t&ocirc;i đ&atilde; kết hợp niềm y&ecirc;u th&iacute;ch khoa học x&atilde; hội v&agrave; nh&acirc;n văn với nghi&ecirc;n cứu kỹ thuật&rdquo;.

&ldquo;Ch&uacute;ng ta ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể th&aacute;ch thức những cấu tr&uacute;c cũ kỹ, th&aacute;o gỡ khu&ocirc;n mẫu v&agrave; ph&aacute; vỡ định kiến về ai c&oacute; thể bước v&agrave;o, ai trụ lại v&agrave; ai xuất sắc trong STEM&rdquo;, th&agrave;nh vi&ecirc;n của Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture nhấn mạnh.

Xin cảm ơn TS đ&atilde; chia sẻ!﻿

Minh Hằng

<a href="https://markettimes.vn/ts-tai-tap-doan-3m-giai-thuong-cua-ty-phu-pham-nhat-vuong-dua-dong-gop-cua-phu-nu-ra-anh-sang-toan-cau-109353.html">Link gốc</a>

Đây là chia sẻ của nữ TS Jayshree Seth, Nhà khoa học Doanh nghiệp tại Tập đoàn 3M (Mỹ) và thành viên Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture.
