Alphabet - công ty mẹ của Google - vừa thực hiện một trong những thương vụ hiếm gặp nhất trên thị trường trái phiếu toàn cầu: phát hành trái phiếu kỳ hạn 100 năm.
Động thái này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới tài chính, không chỉ vì độ dài “thế kỷ” của khoản vay, mà còn vì thông điệp gửi đi trong bối cảnh Big Tech đang đổ hàng trăm tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo.
Công ty mẹ của Google thực hiện một trong những công cụ huy động vốn hiếm gặp nhất trên thị trường
Chi tiết đợt vay tiền cho một thế kỷ
Theo hồ sơ phát hành, Alphabet chào bán trái phiếu kỳ hạn 100 năm bằng đồng bảng Anh, với lợi suất khoảng 6,05%/năm. Đây là một trong số rất ít trái phiếu doanh nghiệp kỳ hạn 100 năm từng được phát hành tại Anh trong nhiều năm trở lại đây. Đợt phát hành được ghi nhận là có lượng đăng ký vượt mức – tức nhu cầu của nhà đầu tư vượt xa khối lượng chào bán.
Trái phiếu được phát hành thông qua Alphabet Inc., với xếp hạng tín nhiệm AA+ từ các tổ chức xếp hạng lớn, phản ánh vị thế tài chính vững mạnh của tập đoàn. Bên cạnh kỳ hạn 100 năm, Alphabet cũng phát hành các kỳ hạn ngắn hơn trong cùng đợt huy động vốn, qua đó đa dạng hóa cấu trúc nợ và tối ưu chi phí vốn.
Điểm đáng chú ý, tập đoàn công nghệ hiện vẫn nắm giữ khoảng 126 tỷ USD tiền mặt và chứng khoán, trong khi tổng nợ chỉ bằng chưa đến một nửa con số đó. Do đó, quyết định vay dài hạn không xuất phát từ áp lực thanh khoản, mà theo các chuyên gia, nằm ở một chiến lược tài chính: khóa chi phí vốn dài hạn trong môi trường tín dụng thuận lợi.
Lịch sử cho thấy trái phiếu thế kỷ thường xuất hiện khi điều kiện tiền tệ nới lỏng. Cuối những năm 1990, Coca-Cola và Motorola từng phát hành trái phiếu kỳ hạn 100 năm trong bối cảnh chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu kho bạc Mỹ xuống mức thấp kỷ lục.
Làn sóng thứ hai diễn ra trong kỷ nguyên lãi suất bằng 0 sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Áo từng phát hành trái phiếu kỳ hạn 100 năm vào năm 2020, còn Argentina phát hành trái phiếu tương tự nhưng sau đó vỡ nợ chỉ ba năm sau.
Hiện nay, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao và trái phiếu chính phủ đang ở mức thấp nhất kể từ cuối thập niên 1990. Điều đó cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận lợi suất thấp hơn để đổi lấy rủi ro tín dụng thấp. Với hồ sơ tài chính vững chắc, Alphabet trở thành ứng viên lý tưởng cho một thương vụ siêu dài hạn.
Về thời hạn siêu dài của trái phiếu, nghe có vẻ như nhà đầu tư đang “khóa vốn” cho một thế kỷ, nhưng trên thực tế rủi ro tập trung ở 15–20 năm đầu. Thước đo quan trọng là thời gian hoàn vốn trung bình của dòng tiền. Với trái phiếu 100 năm của Alphabet, thời gian này chỉ dưới 17 năm. Nếu là trái phiếu 40 năm với điều kiện tương tự, thời gian này cũng đã hơn 15 năm.
Khoản hoàn trả gốc sau 100 năm chỉ chiếm chưa đến 0,3% giá trị hiện tại của toàn bộ dòng tiền. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư chủ yếu quan tâm đến khả năng chi trả lãi trong vài thập niên tới – chứ không phải năm 2126.
Cuộc đua AI đang tiêu tốn của các tập đoàn công nghệ lớn hàng trăm tỷ USD mỗi năm (Ảnh: Zuma Eyevine/The Economist)
AI: Động cơ tăng trưởng hay rủi ro tiềm ẩn?
Lý do thực sự phía sau đợt phát hành không nằm ở bảng cân đối kế toán hiện tại, mà ở chiến lược chi tiêu tương lai. Alphabet đang tham gia cuộc đua đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Chi phí xây dựng hạ tầng AI, từ chip xử lý đến trung tâm dữ liệu, đang tăng mạnh trên toàn ngành.
Gemini – chatbot AI của Google – được đánh giá cao nhưng phải cạnh tranh với ChatGPT của OpenAI, Claude của Anthropic và các mô hình từ Trung Quốc. Mô hình kinh doanh AI vẫn chưa ổn định: chi phí vận hành cao, trong khi khả năng thu phí tương xứng vẫn là dấu hỏi.
Nếu AI tạo ra nguồn doanh thu bền vững, khoản nợ 100 năm hôm nay sẽ được xem là quyết định tài chính khôn ngoan. Nhưng nếu cuộc đua trở thành “cuộc thi đốt tiền”, đòn bẩy tài chính của Big Tech có thể gia tăng nhanh hơn dự kiến.
Trong nhiều thập niên, các công ty công nghệ được xem là mô hình “nhẹ vốn” – ít tài sản cố định, lợi nhuận cao. Nhưng AI đang thay đổi điều đó. Hàng trăm tỷ USD đang được bơm vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán.
Alphabet chỉ là một trong nhiều tập đoàn đang huy động vốn quy mô lớn. Nếu xu hướng này tiếp diễn, cấu trúc tài chính của toàn ngành có thể thay đổi, với mức nợ cao hơn và độ nhạy lớn hơn với biến động lãi suất.
Việc đợt phát hành của Alphabet được đăng ký vượt mức cho thấy thị trường hiện vẫn sẵn sàng tài trợ cho tham vọng AI. Tuy nhiên, nếu cung trái phiếu công nghệ tăng nhanh, lợi suất có thể bị đẩy lên, làm chi phí vốn của ngành gia tăng.
Động thái phát hành trái phiếu 100 năm của Alphabet gửi đi hai thông điệp. Thứ nhất, đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp vay dài hạn với chi phí thấp tương đối. Thứ hai, nhà đầu tư đang chấp nhận rủi ro dài hạn trong môi trường lợi suất bị nén.
Đối với nhà đầu tư, câu hỏi không nằm ở việc Google có tồn tại sau 100 năm hay không. Câu hỏi thực sự là liệu trong 15–20 năm tới, chiến lược AI của Alphabet có tạo ra dòng tiền đủ mạnh để biện minh cho cuộc chạy đua vốn khổng lồ hiện nay.
Nam Trần
