Người dân sinh sống trên đất có nguồn gốc sông, kênh, rạch đã lấn chiếm và tự chuyển mục đích sử dụng có thể được hỗ trợ tối đa 70% giá đất khi thu hồi.
Nhà ven kênh Đôi ở TPHCM. Chính sách hỗ trợ tối đa 70% giá đất đối với nhà lấn chiếm kênh rạch được kỳ vọng đẩy nhanh tiến độ di dời nhà ven sông, kênh, rạch. Ảnh: Anh Tú
Quy định này được nêu trong Quyết định số 11/2026/QĐ-UBND ngày 6.3.2026 của UBND TPHCM về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố.
Theo quyết định, đối với các khu đất có nguồn gốc là sông, ngòi, kênh, rạch, suối hoặc mặt nước chuyên dùng đã bị lấn chiếm và tự chuyển mục đích sử dụng, người sử dụng đất không được bồi thường về đất.
Tuy nhiên, TPHCM sẽ xem xét hỗ trợ về đất, bao gồm cả phần diện tích đã san lấp và phần diện tích chưa san lấp nhưng đã có nhà ở, công trình hoặc vật kiến trúc.
Mức hỗ trợ được xác định tùy theo thời điểm người dân bắt đầu sử dụng đất vào mục đích phi nông nghiệp.
Nếu sử dụng đất trước ngày 15.10.1993, người dân được hỗ trợ 70% giá đất tính tiền bồi thường của loại đất đang sử dụng.
Trường hợp sử dụng đất từ ngày 15.10.1993 đến trước ngày 1.7.2004, mức hỗ trợ là 56% giá đất.
Nếu sử dụng đất từ ngày 1.7.2004 đến trước ngày 1.7.2014, mức hỗ trợ được tính 42% giá đất.
Diện tích được hỗ trợ là diện tích đất thực tế đang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp nhưng không vượt quá hạn mức giao đất ở theo quy định của UBND TPHCM tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Phần diện tích vượt hạn mức (nếu có) sẽ được tính hỗ trợ theo quy định riêng.
TPHCM sắp thu hồi đất 1.077 hộ dân để cải tạo rạch Văn Thánh. Ảnh: Anh Tú
Đối với các trường hợp đang sử dụng đất vào mục đích nông nghiệp, mức hỗ trợ được tính bằng 70% giá đất nông nghiệp cụ thể đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Diện tích được hỗ trợ là phần đất thực tế sử dụng cho mục đích nông nghiệp nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp theo quy định tại Điều 176 Luật Đất đai. Phần diện tích vượt hạn mức sẽ không được tính hỗ trợ.
Những căn nhà ven rạch Xuyên Tâm được tháo dỡ để bàn giao mặt bằng. Ảnh: Minh Quân
Chính sách hỗ trợ tối đa 70% giá đất đối với nhà lấn chiếm kênh rạch được kỳ vọng sẽ giúp TPHCM đẩy nhanh tiến độ di dời nhà ven sông, kênh, rạch.
Trên thực tế, theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM, toàn thành phố hiện có khoảng 34.700 căn nhà nằm trên và ven kênh rạch, nhưng chỉ khoảng 1/4 có giấy phép xây dựng hợp lệ, trong khi hơn 73% được xây dựng không phép.
Đây chính là “điểm nghẽn” lớn nhất khiến nhiều dự án cải tạo kênh rạch gặp khó khăn, bởi phần lớn các trường hợp này không đủ điều kiện được bồi thường theo quy định về đất đai.
Việc thành phố ban hành quy định hỗ trợ theo tỉ lệ giá đất, với mức tối đa lên đến 70%, được xem là giải pháp hài hòa giữa yêu cầu quản lý đất đai và đảm bảo quyền lợi người dân.
Khoản hỗ trợ này giúp các hộ dân có thêm nguồn tài chính để tìm nơi ở mới, giảm tâm lý thiệt thòi và tăng sự đồng thuận khi bàn giao mặt bằng.
Khi quyền lợi của người dân được xác định rõ ràng, chính quyền địa phương sẽ thuận lợi hơn trong việc lập phương án bồi thường, rút ngắn thời gian thương lượng và đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.
Chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần giúp TPHCM đạt mục tiêu đến năm 2030 di dời khoảng 20.000 căn nhà trên và ven kênh rạch, qua đó cải thiện môi trường, chỉnh trang cảnh quan đô thị và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
MINH QUÂN
