Từ chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng, yêu cầu phối hợp giữa Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong vận hành hồ thủy điện đang mở ra hướng tiếp cận mới, gắn kết năng lượng với quản trị tài nguyên nước và phát triển bền vững.
Sáng 22/4, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương nhằm đánh giá việc triển khai nhiệm vụ năm 2026, xử lý các khó khăn, vướng mắc và xác định các trọng tâm chỉ đạo thời gian tới. Đáng chú ý, trong yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch năng lượng công bằng, Thủ tướng nhấn mạnh nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ giữa ngành công thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường để vận hành hiệu quả, tối ưu hóa hệ thống các hồ thủy điện.
Yêu cầu của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong vận hành, tối ưu hóa các hồ thủy điện phản ánh rõ một cách tiếp cận quản trị mới đối với hệ thống năng lượng, đặt trong mối quan hệ tổng thể giữa điện năng, tài nguyên nước và phát triển bền vững.
Thủy điện luôn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện của Việt Nam, đặc biệt ở khía cạnh cung cấp điện năng ổn định và điều tiết hệ thống.
Trong nhiều năm, thủy điện luôn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện của Việt Nam, đặc biệt ở khía cạnh cung cấp điện năng ổn định và điều tiết hệ thống. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy việc vận hành các hồ chứa chưa phải lúc nào cũng đạt hiệu quả tối ưu do sự chồng lấn về mục tiêu quản lý. Một bên là yêu cầu phát điện tối đa hóa hiệu quả kinh tế, bên còn lại là nhiệm vụ điều tiết nước phục vụ nông nghiệp, phòng chống hạn hán, lũ lụt và bảo vệ môi trường. Khi các mục tiêu này chưa được phối hợp đồng bộ, nguy cơ xung đột lợi ích và lãng phí tài nguyên là khó tránh khỏi.
Chính vì vậy, yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành được xem là bước đi cần thiết nhằm khắc phục những “điểm nghẽn” trong quản lý. Bộ Công Thương với vai trò quản lý lĩnh vực điện lực, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cơ quan chịu trách nhiệm về tài nguyên nước, thủy lợi và phòng chống thiên tai cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, liên thông dữ liệu và thống nhất quy trình vận hành. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, khiến quy luật dòng chảy thay đổi, đặt ra yêu cầu cao hơn về dự báo và điều tiết.
Một trong những lợi ích rõ ràng của việc tối ưu hóa vận hành hồ thủy điện là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước, một tài nguyên ngày càng trở nên khan hiếm. Khi các hồ chứa được vận hành theo một quy trình liên hồ khoa học, có tính đến cả nhu cầu phát điện và nhu cầu hạ du, hệ thống không chỉ bảo đảm sản lượng điện mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai. Việc xả lũ hợp lý, tích nước đúng thời điểm có thể hạn chế thiệt hại do lũ quét, đồng thời bảo đảm nguồn nước tưới tiêu trong mùa khô.
Ở góc độ năng lượng, việc vận hành hiệu quả các hồ thủy điện còn giúp tăng tính linh hoạt của hệ thống điện quốc gia. Trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời ngày càng tăng nhưng phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên, thủy điện có thể đóng vai trò “bộ điều tiết” quan trọng, bù đắp khi nguồn năng lượng biến động. Điều này càng cho thấy việc phối hợp liên ngành không chỉ phục vụ mục tiêu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong dài hạn.
Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả yêu cầu này, cần có những giải pháp đồng bộ về thể chế và công nghệ. Trước hết là hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông lớn theo hướng cập nhật, linh hoạt, bám sát thực tiễn. Đồng thời, cần đầu tư hệ thống dữ liệu, dự báo khí tượng thủy văn hiện đại, chia sẻ thông tin theo thời gian thực giữa các cơ quan liên quan. Đây là nền tảng để đưa ra các quyết định vận hành chính xác, kịp thời.
Bên cạnh đó, việc làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình phối hợp cũng là yếu tố then chốt. Khi cơ chế phối hợp minh bạch, rõ ràng, sẽ hạn chế tình trạng “đùn đẩy” hoặc xử lý thiếu nhất quán trong các tình huống khẩn cấp. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát, đánh giá độc lập để bảo đảm việc vận hành hồ chứa thực sự đạt hiệu quả tối ưu cả về kinh tế lẫn xã hội.
Có thể thấy, yêu cầu của Thủ tướng không chỉ nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể mà còn hướng tới một cách tiếp cận quản trị tích hợp, liên ngành. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững, việc tối ưu hóa vận hành thủy điện thông qua phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành sẽ là “mắt xích” quan trọng, giúp khai thác hiệu quả nguồn lực, giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực thích ứng của nền kinh tế trước những biến động ngày càng lớn.
ĐK
Link gốc
