Bối cảnh địa chính trị: Cuộc đàm phán Mỹ – Iran diễn ra tại Islamabad cuối tháng 3/2026, sau cái chết của Đại giáo chủ Khamenei và chiến dịch quân sự Operation Epic Fury. Giá dầu Brent đã giảm xuống 102.22 USD/thùng (-2%), WTI còn 90.32 USD/thùng (-2.2%), phản ánh kỳ vọng hòa bình.

Ba kịch bản VN-Index: Tích cực: Brent < 90 USD/thùng, VN-Index ~1,580 (xác suất 30%). Trung tính: Brent 90–110 USD/thùng, VN-Index ~1,500 (xác suất 50%). Tiêu cực: Brent > 130 USD/thùng, VN-Index < 1,400 (xác suất 20%).

Bối cảnh địa chính trị và bước ngoặt ngoại giao tại Islamabad

Giai đoạn cuối tháng 3 năm 2026 đánh dấu một thời điểm then chốt trong lịch sử quan hệ quốc tế tại khu vực Trung Đông, khi bóng ma của một cuộc chiến tranh toàn diện bắt đầu nhường chỗ cho những tia hy vọng mong manh về một giải pháp ngoại giao.

Theo các báo cáo mới nhất từ KB Securities Vietnam (KBSV), thế giới đang chứng kiến những nỗ lực tiếp xúc gián tiếp và trực tiếp giữa chính quyền Washington và Tehran.

Điểm hội tụ của những nỗ lực này là thủ đô Islamabad của Pakistan, nơi được kỳ vọng sẽ đăng cai một cuộc gặp cấp cao mang tính quyết định vào cuối tuần cuối cùng của tháng 3 năm 2026. Sự chuyển dịch này diễn ra ngay sau những phát biểu đầy bất ngờ của Tổng thống Donald Trump vào ngày thứ Hai của tuần lễ đó, xác nhận rằng hai bên đang có những trao đổi “rất tốt đẹp và hiệu quả”.

Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu trước thông tin này là vô cùng nhạy bén; giá dầu Brent đã ghi nhận mức giảm mạnh xuống dưới ngưỡng quan trọng 100 USD/thùng, trong khi các chỉ số chứng khoán chủ chốt đang trong quá trình hồi phục tích cực sau những cú sốc quân sự trước đó.  

Sự lựa chọn Islamabad làm địa điểm đàm phán mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, phản ánh vai trò trung gian đang lên của Pakistan trong cấu trúc an ninh khu vực. Khác với các quốc gia vùng Vịnh vốn thường xuyên bị kẹt giữa các liên minh quân sự với Mỹ, Pakistan sở hữu một vị thế độc đáo khi không cho phép đặt các căn cứ quân sự lớn của Hoa Kỳ trên lãnh thổ nhưng lại duy trì một sức mạnh quân sự đáng kể và quan hệ quốc phòng chặt chẽ với các cường quốc khu vực.

Thủ tướng Shehbaz Sharif đã khẳng định Islamabad sẵn sàng và vinh dự được tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại có ý nghĩa nhằm đạt được một giải pháp toàn diện cho xung đột. Vai trò của Pakistan không chỉ dừng lại ở việc cung cấp địa điểm mà còn bao gồm việc chuyển chuyển giao các thông điệp mật giữa Washington và Tehran, một quy trình đã được thực hiện ít nhất sáu lần kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.

Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Iran vừa trải qua một chấn động chính trị cực lớn sau cái chết của Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei vào cuối tháng 2 năm 2026, tạo ra một khoảng trống quyền lực và buộc giới lãnh đạo Tehran phải cân nhắc lại vị thế chiến lược của mình trước sức ép quân sự từ chiến dịch Operation Epic Fury của Mỹ và Israel.  

Vị thế chính trị của chính quyền Donald Trump và áp lực kinh tế nội bộ

Phân tích sâu hơn về động lực thúc đẩy Hoa Kỳ bước vào bàn đàm phán, nhóm nghiên cứu vĩ mô của KBSV chỉ ra rằng Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt với một “cơn bão hoàn hảo” của các áp lực chính trị và kinh tế ngay tại quê nhà. Mặc dù cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chính thức diễn ra vào đầu tháng 11 năm 2026, nhưng thực tế chính trị Mỹ cho thấy cuộc đua quyền lực đã được kích hoạt mạnh mẽ ngay từ tháng 3 năm 2026.

Ông Trump hiện đang đứng trước nguy cơ trở thành một vị tổng thống “vịt què” (lame duck) nếu đảng Cộng Hòa mất quyền kiểm soát Hạ Viện hoặc Thượng Viện vào tay đảng Dân Chủ. Nếu kịch bản này xảy ra, toàn bộ chương trình nghị sự quan trọng của ông, từ các chính sách cắt giảm thuế sâu rộng đến việc siết chặt biên giới và cải cách hành chính, sẽ bị chặn đứng hoàn toàn trong hai năm cuối của nhiệm kỳ.   

Áp lực lớn nhất đối với Nhà Trắng hiện nay chính là lạm phát và giá năng lượng tăng vọt do hệ lụy từ xung đột Trung Đông kéo dài. Dù Tổng thống Trump liên tục khẳng định về sự khởi sắc của nền kinh tế, các số liệu thực tế lại cho thấy chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ đang bị bào mòn bởi giá xăng dầu và hàng hóa leo thang.

Các cuộc thăm dò dư luận mới nhất do YouGov thực hiện vào tháng 3 năm 2026 đã ghi nhận tỷ lệ ủng hộ dành cho các chính sách kinh tế của ông Trump giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ đạt khoảng 37%.

Thêm vào đó, nỗ lực yêu cầu bổ sung hàng trăm tỷ USD cho ngân sách quốc phòng để duy trì cuộc chiến đang vấp phải sự phản đối quyết liệt ngay trong nội bộ đảng Cộng Hòa, do những lo ngại về thâm hụt ngân sách có thể khiến cử tri quay lưng.

Do đó, việc đạt được một thỏa thuận giúp hạ nhiệt giá dầu không chỉ là một mục tiêu đối ngoại mà còn là một yêu cầu sống còn để cứu vãn tỷ lệ ủng hộ chính trị trước thềm bầu cử. Đội ngũ cố vấn của ông, bao gồm những nhân vật có tầm ảnh hưởng như Jared Kushner, Marco Rubio và Steve Witkoff, đang nỗ lực thúc đẩy một giải pháp mà ông Trump có thể tuyên bố là một “thắng lợi lịch sử” khác.

Cấu trúc quyền lực Iran và chiến lược phòng thủ bất đối xứng

Ở phía bên kia bàn đàm phán, Iran bước vào cuộc đối thoại với một vị thế đầy mâu thuẫn. Một mặt, quốc gia này đã chịu tổn thất nặng nề về hạ tầng quân sự, các cơ sở hạt nhân nhạy cảm và dàn lãnh đạo cấp cao sau các đợt không kích dữ dội của liên quân Mỹ – Israel.

Mặt khác, Tehran vẫn duy trì được những công cụ mặc cả cực kỳ hiệu quả mà KBSV định nghĩa là chiến thuật “phản công bất đối xứng”. Thay vì đối đầu trực diện với sức mạnh không quân tuyệt đối của đối phương, Iran tập trung vào việc gây tổn thất kinh tế cho phương Tây thông qua việc tấn công vào hạ tầng năng lượng của các nước láng giềng như UAE, Kuwait và các tàu chở dầu thương mại. “Át chủ bài” lớn nhất của Iran chính là khả năng làm tê liệt eo biển Hormuz, nơi luân chuyển hơn 20% sản lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) của toàn thế giới.

Những lời đe dọa về việc thiết lập một “chế độ quản lý mới” tại eo biển này cho thấy Iran đang chủ động tạo ra rủi ro để đổi lấy lợi ích trên bàn đàm phán.   

Nội bộ Iran cũng đang chứng kiến một sự dịch chuyển quyền lực đáng kể sang phe “Diều hâu”, dẫn đầu bởi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Cuộc chiến đã đẩy các nhóm thực dụng vào thế yếu, khiến Tehran trở nên cứng rắn hơn và hoài nghi hơn đối với bất kỳ đề xuất nào từ Washington. Đây là lý do chính khiến Iran liên tục phủ nhận các tuyên bố về tiến trình đàm phán của ông Trump, khẳng định rằng họ chỉ tin vào sức mạnh thực tế của tên lửa và UAV để bảo vệ chủ quyền.

Về mặt kinh tế, Iran đang ở trong tình trạng kiệt quệ với lạm phát dự báo chạm mức 60% và các cuộc biểu tình nổ ra tại hơn 31 tỉnh thành. Nhu cầu giải tỏa tài sản bị đóng băng (ước tính khoảng 100 – 120 tỷ USD) là một động lực cực lớn buộc Tehran phải cân nhắc những nhượng bộ kỹ thuật về chương trình hạt nhân, mặc dù họ sẽ không bao giờ chấp nhận từ bỏ hoàn toàn năng lực này vốn được coi là bảo hiểm cho sự tồn vong của chế độ.  

Giải mã kế hoạch hòa bình 15 điểm của Hoa Kỳ và các điều khoản cốt lõi

Trọng tâm của vòng đàm phán tại Islamabad là một kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm do chính quyền Trump soạn thảo và chuyển giao cho Iran thông qua các trung gian Pakistan và Ai Cập. Theo các nguồn tin ngoại giao được KBSV tổng hợp, kế hoạch này được thiết kế như một “thỏa thuận toàn diện” nhằm giải quyết đồng thời các vấn đề từ hạt nhân, tên lửa đạn đạo đến an ninh hàng hải. Mặc dù Iran đã công khai bác bỏ kế hoạch này như một nỗ lực “tin giả” nhằm thao túng thị trường tài chính, các chi tiết rò rỉ cho thấy một cấu trúc đánh đổi rất cụ thể giữa lợi ích kinh tế và các giới hạn quân sự.

KBSV đánh giá xác suất để các bên đạt được thỏa thuận “dỡ bỏ trừng phạt đổi lấy đóng băng hạt nhân” là khá cao, ở mức 65%. Tuy nhiên, việc mở cửa eo biển Hormuz đổi lấy cam kết không gây hấn lại là một điểm nghẽn khó khăn hơn với xác suất chỉ khoảng 40%.

Lý do là bởi Iran đã phải chịu đựng những đòn tấn công nặng nề ngay cả khi đang có những tín hiệu đàm phán, khiến họ không thể tin tưởng vào những “lời hứa” suông.

Bên cạnh đó, áp lực từ phía Israel – quốc gia luôn muốn duy trì sức ép quân sự tối đa và không chấp nhận bất kỳ sự thỏa hiệp nào có thể cho phép Iran hồi phục sức mạnh – là một trở ngại lớn đối với nỗ lực ngoại giao của ông Trump.  

Tác động của diễn biến đàm phán tới thị trường năng lượng toàn cầu

Thông tin về các cuộc tiếp xúc tại Islamabad đã ngay lập tức tạo ra một làn sóng hạ nhiệt trên thị trường dầu mỏ quốc tế. Giá dầu Brent, sau khi neo ở mức cao do lo ngại về sự đứt gãy nguồn cung tại eo biển Hormuz, đã phản ứng bằng một cú sụt giảm mạnh. Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, giá dầu Brent đã giảm hơn 2% xuống còn 102.22 USD/thùng, trong khi dầu WTI mất 2.2% xuống mức 90.32 USD/thùng. Đây là một minh chứng cho thấy tâm lý thị trường đang chuyển dịch từ “lo ngại xung đột” sang “kỳ vọng hòa bình”, mặc dù các nền tảng vĩ mô vẫn còn nhiều bất ổn.  

Theo phân tích của KBSV, sự sụt giảm này có ý nghĩa quan trọng đối với lạm phát toàn cầu. Nếu giá dầu có thể duy trì xu hướng giảm và ổn định quanh mức dưới 90 USD/thùng, áp lực lên CPI của các quốc gia lớn sẽ giảm bớt, tạo dư địa cho các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, bắt đầu quá trình nới lỏng chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, rủi ro vẫn luôn hiện hữu nếu đàm phán đổ vỡ. Một kịch bản xung đột leo thang toàn diện có thể đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 130 USD/thùng, gây ra một cú sốc đình lạm (stagflation) trên quy mô toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, các cơ sở hạ tầng năng lượng nhạy cảm của Iran như đảo Kharg – điểm nút quan trọng trong mạng lưới dầu mỏ của Tehran – vẫn đang nằm trong tầm ngắm của các chiến dịch quân sự, và bất kỳ động thái nào nhắm vào đây cũng sẽ khiến thị trường bùng nổ trở lại.  

Phân tích ba kịch bản chính của KBSV cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Dựa trên những diễn biến phức tạp tại Islamabad, KBSV đã xây dựng khung phân tích gồm ba kịch bản tương ứng với các kết quả đàm phán khác nhau và tác động dự kiến tới chỉ số VNINDEX. Đây là công cụ quan trọng giúp nhà đầu tư định hướng trong một môi trường đầy biến động.  

KBSV đánh giá kịch bản “Trung tính” là có khả năng xảy ra cao nhất do tính chất phức tạp của các yêu cầu từ cả hai phía. Rất ít khả năng Mỹ hay Iran sẽ chấp nhận nhượng bộ đáng kể ngay từ những vòng đầu tiên.

Tình trạng “tranh tối tranh sáng” sẽ khiến thị trường chứng khoán xuất hiện những nhịp hồi phục tích cực đan xen với những đợt điều chỉnh sâu khi các hệ lụy từ lạm phát và tỷ giá bắt đầu ngấm vào nền kinh tế. Nhà đầu tư cần chuẩn bị tâm lý cho việc chỉ số VNINDEX có thể phải kiểm định lại các vùng hỗ trợ thấp hơn trước khi tìm thấy một điểm cân bằng vững chắc.   

Thực trạng kinh tế vĩ mô Việt Nam dưới áp lực xung đột Trung Đông

Nền kinh tế Việt Nam trong quý I năm 2026 đang phải đối mặt với những thử thách lớn do sự kết hợp giữa các yếu tố bất ổn quốc tế và những nút thắt nội tại. Theo báo cáo chiến lược tháng 3 của KBSV, thanh khoản hệ thống ngân hàng đang chịu sức ép nặng nề, đẩy lãi suất liên ngân hàng có thời điểm sát mốc cực kỳ nguy hiểm là 20%.

Đây là hệ quả của việc dòng tiền bị rút ra để đối phó với rủi ro tỷ giá và sự gia tăng của chi phí vốn toàn cầu. Tăng trưởng tín dụng tính đến cuối tháng 2 năm 2026 đạt 1.4% YTD, mặc dù cao hơn mức huy động vốn (0.36% YTD) nhưng vẫn phản ánh một sự thận trọng lớn từ phía các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.   

Chỉ số VNINDEX, sau khi ghi nhận cú sốc giảm kỷ lục 115 điểm vào đầu tháng 3 năm 2026, đã bắt đầu quá trình hồi phục và hiện đang dao động quanh mức 1,645.89 điểm. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các nhóm ngành là rất rõ rệt. Nhóm viễn thông, công nghiệp và tài chính đã ghi nhận những đợt giảm sâu do sự nhạy cảm với lãi suất và lạm phát.

Trong khi đó, nhóm bất động sản bắt đầu thu hút dòng tiền trở lại nhờ những kỳ vọng về sự điều chỉnh chính sách hỗ trợ trong nửa cuối năm. KBSV nhận định rằng mặc dù rủi ro địa chính trị đang lắng dịu, nhưng áp lực từ giá năng lượng cao vẫn sẽ là một “cơn gió ngược” đối với đà phục hồi của lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết trong ngắn hạn.  

Định giá thị trường và chiến lược tích lũy danh mục dài hạn

Bất chấp những biến động đầy sóng gió, KBSV vẫn duy trì một cái nhìn lạc quan thận trọng về triển vọng trung và dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Một trong những động lực hỗ trợ quan trọng nhất chính là kỳ vọng về việc FTSE sẽ chính thức nâng hạng thị trường Việt Nam lên nhóm “Mới nổi” vào tháng 3 năm 2026. Sự kiện này được kỳ vọng sẽ thu hút một lượng lớn dòng tiền từ các quỹ chỉ số quốc tế, giúp cải thiện thanh khoản và định giá chung của toàn thị trường.

Về mặt định giá, chỉ số P/E của VNINDEX hiện đang dao động quanh mức trung bình dài hạn, cho thấy mặt bằng giá cổ phiếu đã hạ nhiệt và trở nên hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư tổ chức. Mặc dù chỉ số P/B vẫn cao hơn mức trung bình 5 năm, nhưng điều này phản ánh những kỳ vọng của thị trường về khả năng phục hồi mạnh mẽ của kết quả kinh doanh trong các quý tới.

Nhóm phân tích KBSV khuyến nghị nhà đầu tư nên tận dụng các nhịp điều chỉnh sâu của thị trường để “tích sản” các cổ phiếu của các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững chắc, bảng cân đối kế toán lành mạnh và ít chịu tác động trực tiếp từ biến động giá dầu.

Link gốc