Chênh lệch giữa tổng huy động tiền gửi tiết kiệm và tổng dư nợ cho vay dẫn đến áp lực thanh khoản của hệ thống và nỗ lực giữ mặt bằng lãi suất thấp.
Với mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế từ nay đến cuối năm, việc giữ vững mặt bằng lãi suất huy động và cho vay, cùng với đó tăng thúc đẩy thu hút vốn tiền gửi để bù đắp khoảng chênh lệch, đòi hỏi những nỗ lực, "bí quyết" cải thiện dịch vụ tăng sức hấp dẫn người gửi tiền từ các ngân hàng.
Năm 2026, theo FiinRatings, ngành ngân hàng được dự báo sẽ chịu áp lực thanh khoản xuyên suốt và phải tăng cường thu hút vốn. (Ảnh minh họa: Quốc Tuấn)
Thu hút vốn và lãi suất
Nhìn nhận ở góc độ nhà quản lý, ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 - cho biết lãi suất là yếu tố phản ánh quan hệ cung – cầu vốn và tác động trực tiếp đến quá trình khai thác và sử dụng vốn của các tổ chức tín dụng (TCTD), đồng thời diễn biến theo định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ.
Theo ông Lệnh, bản chất hoạt động ngân hàng truyền thống là huy động vốn, nhận tiền gửi từ doanh nghiệp, dân cư và sử dụng nguồn vốn này để cho vay lại nền kinh tế. Trong quá trình này, lãi suất là yếu tố phản ánh quan hệ cung – cầu vốn và tác động trực tiếp đến quá trình khai thác và sử dụng vốn của các tổ chức tín dụng (TCTD), đồng thời diễn biến theo định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ.
Ở góc độ quản trị kinh doanh, lãi suất thường được các TCTD sử dụng để thu hút nguồn vốn tiền gửi, cũng như định hướng và cơ cấu tín dụng nhằm mang lại hiệu quả, hạn chế rủi ro và đảm bảo kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, việc sử dụng lãi suất để thu hút nguồn vốn tiền gửi là giải pháp có giới hạn và làm tăng chi phí cũng như phải đảm bảo tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất, về tín dụng.
Vì vậy, để thu hút nguồn vốn tiền gửi, Phó Giám đốc NHNN Khu vực 2 nhấn mạnh, các TCTD cần quan tâm các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ, chất lượng phục vụ để thu hút khách hàng – đây là giải pháp căn bản, giải pháp quan trọng, đặc biệt khi yêu cầu giữ ổn định kinh tế vĩ mô để tăng trưởng trưởng kinh tế 2 con số, trở thành nguyên tắc lõi trong thực hiện mô hình tăng trưởng mới, trong giai đoạn mới theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Việc ổn định kinh tế vĩ mô, kìm giữ lạm phát, gắn với ổn định thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng sẽ là yếu tố nền tảng, yếu tố thuận lợi cho các TCTD trong quá trình khai thác và sử dụng vốn, thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Các giải pháp thu hút vốn tiền gửi
Trong quá trình đó, ông Lệnh cho biết các TCTD cần tập trung thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ, để thu hút nguồn vốn tiền gửi.
Ông Nguyễn Đức Lệnh: "Chất lượng dịch vụ và làm tốt công tác phục vụ khách hàng, chăm sóc khách hàng sẽ là yếu tố động lực thu hút khách hàng, là yếu tố cạnh tranh “mềm” của mỗi TCTD hiện nay và giai đoạn phát triển mới"
Cụ thể, chất lượng dịch ngân hàng và hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế ngày càng mở rộng, người dân và doanh nghiệp sử dụng phổ biến dịch vụ tài khoản, nhờ hiệu quả mang lại: tiện ích, tiện lợi nhanh chóng, an toàn và bảo mật, với các phương thức thanh toán, chuyển tiền hiện đại, thông qua sử dụng các dịch vụ thẻ; dịch vụ internetbanking; mobilebanking; quét mã QR…
Kết quả tiền gửi thanh toán, tiền gửi không kỳ hạn tăng trưởng liên tục trong thời gian qua và cơ cấu tiền gửi trong tổng nguồn vốn huy động của các TCTD thay đổi theo xu hướng tăng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi thanh toán. Đơn cử, trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, đến cuối tháng 3/2026 tổng tiền gửi thanh toán đạt 2.949 nghìn tỷ đồng, chiếm 50,7% trong tổng tiền gửi của các TCTD.
Đây là kết quả tích cực và mang lại trực tiếp từ sự phát triển dịch vụ và chất lượng dịch vụ ngân hàng của các TCTD nói riêng, ngành ngân hàng nói chung và mang lại lợi ích toàn diện cho nền kinh tế: tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội.
Bên cạnh đó, chất lượng dịch vụ và làm tốt công tác phục vụ khách hàng, chăm sóc khách hàng sẽ là yếu tố động lực thu hút khách hàng, là yếu tố cạnh tranh “mềm” của mỗi TCTD hiện nay và giai đoạn phát triển mới. Trong đó, chăm sóc dịch vụ, hướng dẫn và tư vấn tốt cho khách hàng về các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm dân cư, sản phẩm chéo (cung cấp dịch vụ tín dụng, chi trả lương, bảo hiểm, an sinh xã hội, cho vay chuỗi giá trị, cho vay nhà ở xã hội…) sẽ góp phần duy trì ổn định và thu hút bộ phận tiền gửi tiết kiệm dân cư.
Thực tế, trong suốt nhiều năm qua, bộ phận tiền gửi này luôn ổn định và duy trì tốc độ tăng trưởng. Số liệu cho thấy, trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, đến cuối tháng 3/2026 tổng tiền gửi tiết kiệm dân cư&tiền gửi có kỳ hạn đạt 2.300 nghìn tỷ đồng, tăng 4,15% so với cuối năm 2025 và chiếm gần 40% tổng huy động vốn của các TCTD trên địa bàn, ông Lệnh chia sẻ.
Chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng có vai trò quan trọng đối với nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô và kìm giữ lạm phát. Trong quá này, ổn định kinh tế vĩ mô được đảm bảo, sẽ là yếu tố nền tảng và có tác động tích cực đến hoạt động ngân hàng, đến huy động vốn và cho vay vốn, ông Lệnh khẳng định. Khi sự hấp thụ vốn tốt và hiệu quả từ nền kinh tế, luân chuyển vốn trong nền kinh tế tốt, sẽ đảm bảo duy trì ổn định và tăng trưởng nguồn vốn tiền gửi qua hệ thống ngân hàng trong vai trò là định chế tài chính trung gian và trung gian thanh toán của nền kinh tế. Đây đồng thời cũng là giải pháp, là định hướng tăng trưởng nguồn vốn tiền gửi và hoạt động tín dụng ngân hàng trong giai đoạn mới, để đáp ứng mô hình tăng trưởng 2 con số.
Ghi nhận trên toàn hệ thống, theo số liệu của Cục Thống kê, đến ngày 24/3/2026, tổng phương tiện thanh toán tăng 1,04% so với cuối năm 2025, thấp hơn mức 1,89% của cùng kỳ năm trước. Huy động vốn của các tổ chức tín dụng chỉ tăng 0,44%, giảm mạnh so với 1,23% cùng kỳ 2025. Ngược lại, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 2,15%, gần bằng mức 2,28% của quý 1/2025. Với dư nợ tín dụng cuối năm 2025 đạt khoảng 18,58 triệu tỷ đồng, mức tăng 2,15% tương đương khoảng 399.000 tỷ đồng vốn mới đã được bơm vào nền kinh tế chỉ trong ba tháng đầu năm.
Sau giai đoạn hàng chục ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất huy động, trong đó một số nhà băng tăng 2-4 lần trong tháng 3, với lãi suất huy động cao nhất tại PVCombank lên tới 10%/năm, VikkiBank 9,2%/năm, GPBank 9%/năm. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân như NCB, VPBank, MSB cũng đưa lãi suất cao nhất về mức 8,9-8,95%/năm... tại cuối tháng 3; cùng với đó nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quốc doanh (Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank) cũng tăng lãi suất huy động để cạnh tranh nguồn vốn; thì từ kết quả cuộc họp của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn với 46 NHTM đồng thuận hạ lãi suất suất, đến nay, hệ thống ngân hàng đã "hạ nhiệt" đua lãi suất huy động với mức giảm từ 0,5-1%. Các NHTM cũng đang tích cực tiết giảm chi phí và cân đối cơ cấu vốn để giảm lãi vay từ 0,5 lên tới 3%.
Lê Mỹ
