Lo ngại cú sốc địa chính trị từ Trung Đông khiến thị trường chứng khoán Việt Nam có những phiên giảm mạnh. Tuy nhiên, theo chuyên gia, biến động chủ yếu mang tính ngắn hạn và cơ hội vẫn còn.
Nhà đầu tư có thể đánh giá triển vọng doanh nghiệp để lựa chọn cổ phiếu phù hợp. Ảnh: DN
Tâm lý thị trường trở nên thận trọng
Thị trường chứng khoán Việt Nam gần đây biến động mạnh trước lo ngại từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Đặc biệt là trong phiên ngày 9/3, VN-Index có thời điểm giảm hơn 115 điểm, tạo cú sốc tâm lý lớn cho nhà đầu tư. Dù thị trường hồi phục trong phiên kế tiếp, diễn biến đảo chiều nhanh cho thấy tâm lý vẫn nhạy cảm và thị trường còn nhiều bất ổn.
Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam cho rằng, cú lao dốc của VN-Index chủ yếu xuất phát từ biến động mạnh của giá dầu thế giới và tâm lý lo ngại lạm phát. Cụ thể, sau khoảng 4 năm, giá dầu mới quay trở lại ngưỡng trên 100 USD/thùng và có thời điểm vượt 114 USD/thùng. Mức tăng nhanh khiến nhà đầu tư lo ngại giá dầu có thể tiếp tục leo thang, kéo theo nhiều hệ lụy đối với nền kinh tế.
Khi giá dầu tăng cao, giá xăng dầu trong nước cũng có xu hướng tăng mạnh. Điều này có thể tạo áp lực lạm phát do chi phí đầu vào của doanh nghiệp gia tăng, đặc biệt là chi phí vận chuyển và sản xuất.
Theo ông Phương, khi chi phí đầu vào tăng, doanh nghiệp có thể rơi vào hai kịch bản. Một là giữ giá bán để duy trì sản lượng nhưng biên lợi nhuận bị thu hẹp. Hai là tăng giá bán để bù chi phí nhưng sản lượng tiêu thụ lại giảm. Dù theo kịch bản nào, lợi nhuận doanh nghiệp cũng có thể bị ảnh hưởng.
Song điều này không đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ rơi vào khủng hoảng hay ngừng hoạt động. Vì vậy, việc nhà đầu tư bán cổ phiếu trong trạng thái hoảng loạn là không cần thiết, đặc biệt với các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững và triển vọng dài hạn.
Ông Phương cho rằng trong vài phiên tới, thị trường có thể tiếp tục chịu áp lực từ hoạt động bán giải chấp (force sell). Nhiều nhà đầu tư đang sử dụng đòn bẩy tài chính nên khi giá cổ phiếu giảm sâu, khả năng bị call margin là khá lớn. Tuy nhiên, áp lực này thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Một yếu tố khác ảnh hưởng đến tâm lý thị trường là diễn biến căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Nếu tình hình sớm hạ nhiệt, tâm lý thị trường có thể ổn định trở lại. Nhóm các nước G7 đang xem xét giải phóng một phần kho dự trữ dầu chiến lược nhằm hạ nhiệt giá dầu. Dự kiến khoảng 300–400 triệu thùng dầu có thể được đưa ra thị trường từ tổng lượng dự trữ khoảng 1,2 tỷ thùng. Thực tế, sau khi vượt mốc 114 USD/thùng, giá dầu đã giảm xuống quanh mức 106 USD/thùng. Nếu xu hướng này tiếp tục, áp lực lên thị trường chứng khoán có thể dần giảm bớt trong thời gian tới.
Phiên giao dịch sáng 11/3 ghi nhận những tín hiệu tích cực. Ảnh: T.D
Trong "nguy" có "cơ"
Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích & Tư vấn Đầu tư Công ty CP Chứng khoán SSI cho rằng, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, bối cảnh thị trường thay đổi rất nhanh. Phiên giảm điểm mạnh gần đây khiến nhiều nhà đầu tư lo lắng, nhưng trong đầu tư cần có cái nhìn dài hạn thay vì chỉ chạy theo biến động ngắn hạn.
Theo ông Hưng, phiên giảm điểm mạnh vừa qua thực chất tạo ra cơ hội mua khi xuất hiện những diễn biến giá thiếu hợp lý. Trong các phiên tới, thị trường có thể phân hóa và tác động tâm lý quá đà sẽ dần qua đi. Việc xác định thị trường đã bước vào xu hướng giảm không nên chỉ dựa vào các mốc kỹ thuật đơn thuần, bởi thị trường thường xuyên bị nhiễu bởi những thông tin đột biến ngoài dự kiến.
Lịch sử cho thấy có những giai đoạn thị trường vi phạm các mốc kỹ thuật nhưng sau đó lại bắt đầu một xu hướng tăng mới khi thông tin tiêu cực qua đi. Mức độ tác động thực tế đối với nền kinh tế và kỳ vọng trong tương lai mới là yếu tố quan trọng để đánh giá trạng thái thị trường, ông Hưng nhấn mạnh.
Đặc biệt, với cú sốc giảm điểm ngày 9/3 là một trong những ưu tiên của thị trường là nâng cao nhận thức và đào tạo nhà đầu tư. Theo ông Hưng, trong giai đoạn khó khăn, nhà đầu tư cần tuân thủ nguyên tắc quản trị rủi ro và không quên những kỷ luật đã đặt ra khi thị trường bình yên trở lại.
Đồng quan điểm, đại diện Công ty TNHH Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định, thị trường có thể hồi phục trong phiên kế tiếp. Đồng thời, một nhịp hồi kỹ thuật có thể sớm xuất hiện khi nhiều cổ phiếu đã rơi vào vùng quá bán và chỉ số VN-Index giảm về vùng hỗ trợ. Dù vậy, xu hướng ngắn hạn của thị trường chung vẫn duy trì ở mức giảm. Trong giai đoạn này, cần ưu tiên kiểm soát rủi ro bằng cách đưa tỷ lệ đòn bẩy về mức thấp. Những nhà đầu tư đã giảm tỷ lệ cổ phiếu xuống mức thấp không cần thiết bán ra thêm mà có thể chờ xu hướng ngắn hạn tích cực trở lại để bình quân giá.
Ở góc độ chiến lược, Công ty CP Chứng khoán MB (MBS) cho rằng nhà đầu tư cần chuẩn bị cho kịch bản rủi ro tỷ giá và lạm phát trong ngắn hạn trước khi dòng tiền "bắt đáy" quay trở lại thị trường. Tuy vậy, trong "nguy" vẫn có "cơ". Bất chấp độ rộng thị trường cho thấy áp lực giảm trên diện rộng, vẫn có những nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ biến động địa chính trị và đi ngược thị trường như dầu khí, hóa chất, vận tải biển.
Theo MBS, trong giai đoạn xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các nhóm cổ phiếu dầu khí, hóa chất (trong đó có phân bón), cao su tự nhiên, khoáng sản, vận tải biển và logistics vẫn nên duy trì trong danh mục dù mức tăng đã khá mạnh. Ngoài ra, nhóm cổ phiếu bảo hiểm cùng các ngành mang tính phòng thủ như sản xuất điện và nước cũng có thể thu hút sự quan tâm của dòng tiền.
Trong kịch bản thị trường xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật, nhóm cổ phiếu chứng khoán được đánh giá đáng chú ý khi thanh khoản thị trường vẫn ở mức cao và mức chiết khấu ở một số cổ phiếu đã về vùng hấp dẫn.
Ngoài ra, theo một số chuyên gia, sau nhịp sụt giảm mạnh vừa qua, mặt bằng giá cổ phiếu đã chiết khấu khá sâu, qua đó mở ra cơ hội cho những nhà đầu tư đang nắm giữ tiền mặt. Tuy vậy, việc lựa chọn cổ phiếu cần dựa trên nền tảng cơ bản của doanh nghiệp, đặc biệt là kết quả kinh doanh năm 2025 và các kế hoạch tăng trưởng sắp được công bố trong tài liệu Đại hội đồng cổ đông.
Từ những thông tin này, nhà đầu tư có thể đánh giá triển vọng doanh nghiệp để lựa chọn cổ phiếu phù hợp với năng lực tài chính, kỳ vọng lợi nhuận và mức độ chấp nhận rủi ro.
Thu Dịu
