Sau nhịp hồi phục đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đang định hình lại cấu trúc dẫn dắt. Dòng tiền có xu hướng phân bổ lại giữa các nhóm vốn hóa, trong khi mặt bằng định giá nhiều ngành phản ánh kỳ vọng tăng trưởng mới và xu hướng phân hóa rõ rệt.
Dòng vốn có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững chắc.
Nghị quyết số 79/NQ-CP và sự thay đổi vai trò dẫn dắt của thị trường chứng khoán
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của thị trường chứng khoán trong tháng đầu năm 2026 là sự thay đổi trong cấu trúc dẫn dắt chỉ số. Nếu ở các chu kỳ trước, thị trường thường phụ thuộc lớn vào một số cổ phiếu vốn hóa rất lớn thuộc khu vực tư nhân, thì năm 2026 ghi nhận một diễn biến khác: nhóm doanh nghiệp Nhà nước đầu ngành, đặc biệt là các ngân hàng quốc doanh, nổi lên như động lực chính.
Việc ban hành Nghị quyết số 79/NQ-CP của Chính phủ về đẩy mạnh tái cơ cấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước đã củng cố thêm kỳ vọng về cải thiện quản trị, tối ưu hóa giá trị tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động tại các doanh nghiệp có vốn Nhà nước chi phối. Thị trường phản ứng khá nhanh với định hướng này khi dòng tiền tập trung vào các mã có quy mô lớn, vị thế đầu ngành và khả năng hưởng lợi trực tiếp từ thay đổi thể chế.
Nhóm ngân hàng quốc doanh như VCB, BID, CTG ghi nhận mức đóng góp đáng kể vào đà tăng của VN-Index trong tháng 01/2026. Diễn biến này cho thấy vai trò của nhóm cổ phiếu nền tảng được nâng lên rõ rệt, qua đó định hình lại trật tự dẫn dắt trên thị trường.
Sự dịch chuyển này không đồng nghĩa với việc các trụ cũ suy giảm vai trò, mà phản ánh quá trình mở rộng lực dẫn dắt. Khi động lực tăng trưởng được phân bổ sang nhiều nhóm hơn, mức độ tập trung của chỉ số giảm bớt, giúp cấu trúc vận động của thị trường trở nên cân bằng và đa dạng hơn.
Song song đó, diễn biến của VN30 cho thấy trạng thái điều chỉnh kỹ thuật sau nhịp tăng nhanh đầu năm. Trong khi nhóm vốn hóa lớn có dấu hiệu chững lại, nhóm Midcap và Smallcap duy trì nền giá tích cực hơn so với các nhịp điều chỉnh trước. Điều này cho thấy dòng tiền đang luân chuyển giữa các phân khúc vốn hóa thay vì rút khỏi thị trường.
Dòng vốn hiện không còn tìm kiếm tăng trưởng diện rộng, mà có xu hướng lựa chọn những nhóm có câu chuyện riêng, biên lợi nhuận cải thiện hoặc định giá còn dư địa. Sự dịch chuyển này thường xuất hiện khi thị trường bước vào giai đoạn giữa chu kỳ, nơi kỳ vọng ban đầu đã được phản ánh phần lớn vào nhóm vốn hóa lớn và dòng tiền bắt đầu tái phân bổ.
Định giá thị trường và xu hướng phân hóa theo chất lượng
Sự thay đổi trong trật tự dẫn dắt cũng kéo theo điều chỉnh về mặt bằng định giá. Sau nhịp hồi phục đầu năm, nhiều nhóm ngành trên thị trường chứng khoán đang giao dịch trên mức P/E trung bình 12 tháng gần nhất, phản ánh kỳ vọng cao hơn của nhà đầu tư đối với triển vọng lợi nhuận năm 2026.
Các nhóm như Tiện ích, Thực phẩm & Đồ uống, Bảo hiểm tiến gần hơn tới vùng định giá cao trong chu kỳ gần đây. Trong khi đó, những ngành như Công nghệ thông tin, Dịch vụ tài chính, Ô tô & phụ tùng, Xây dựng & Vật liệu vẫn duy trì mặt bằng P/E thấp hơn tương đối so với lịch sử, qua đó tạo ra sự chênh lệch rõ nét giữa các nhóm.
Mặt bằng P/E chung quanh vùng 15 lần cho thấy thị trường đã rời khỏi trạng thái chiết khấu sâu của giai đoạn điều chỉnh trước đó. Tuy nhiên, so với các đỉnh định giá của giai đoạn 2021–2022, mức hiện tại vẫn nằm trong vùng cân bằng, cho thấy quá trình tái định vị đang diễn ra theo hướng thận trọng hơn là tăng nóng.
Đáng chú ý, thị trường hiện không còn phản ứng đơn thuần với các con số lợi nhuận đã công bố, mà chuyển trọng tâm sang chất lượng tăng trưởng và khả năng duy trì biên lợi nhuận. Những doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh, ít phụ thuộc vào đòn bẩy và sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững thường thu hút dòng tiền ổn định hơn.
Trong bối cảnh chi phí vốn vẫn duy trì ở mức tương đối cao, xu hướng lựa chọn cổ phiếu dựa trên nền tảng cơ bản thay vì kỳ vọng ngắn hạn ngày càng rõ nét. Điều này khiến sự phân hóa trở thành đặc điểm nổi bật của thị trường tháng 01/2026, khi mỗi nhóm ngành vận động theo câu chuyện và động lực riêng.
Thanh khoản duy trì tích cực, dòng tiền nội đóng vai trò trung tâm
Tháng đầu năm 2026 ghi nhận trạng thái bán ròng trở lại của khối ngoại trên thị trường cơ sở. Tuy nhiên, dòng vốn ETF tại Việt Nam có tín hiệu cải thiện so với các tháng trước đó, cho thấy xu hướng phân bổ vốn mang tính chọn lọc hơn là rút lui toàn diện.
Trong những năm gần đây, dòng tiền nội ngày càng giữ vai trò chi phối diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam. Mức độ phụ thuộc vào khối ngoại giảm dần, góp phần giúp chỉ số ổn định hơn trước các hoạt động cơ cấu danh mục ngắn hạn.
Thanh khoản duy trì ở mức cao phản ánh mức độ tham gia tích cực của nhà đầu tư. Dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường đạt khoảng 396 nghìn tỷ đồng vào cuối quý IV/2025, cho thấy dòng vốn vẫn được duy trì trong hệ thống. Tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán đã hạ nhiệt so với giai đoạn tăng nóng trước đó, thể hiện sự điều chỉnh phù hợp trong quản trị rủi ro.
Ở phía nhà đầu tư cá nhân, số lượng tài khoản mở mới trong tháng 01/2026 tiếp tục duy trì ở mức cao so với trung bình một năm gần đây, dù giảm nhẹ so với tháng trước. Diễn biến này cho thấy sự quan tâm tới thị trường chứng khoán vẫn được duy trì, song hành vi đầu tư có xu hướng thận trọng và chọn lọc hơn.
Tác động từ Nghị quyết số 79/NQ-CP, cùng với sự mở rộng vai trò dẫn dắt của nhóm doanh nghiệp Nhà nước và dòng tiền luân chuyển giữa các phân khúc vốn hóa, đang góp phần định hình lại trật tự vận động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh đó, dòng vốn có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững chắc, tăng trưởng ổn định và khả năng thích ứng tốt với thay đổi chính sách.
