Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa ban hành thông báo kết luận thanh tra về công tác quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch xây dựng và cấp phép xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội. Trong đó, lĩnh vực nhà ở xã hội được chỉ ra còn nhiều hạn chế, bất cập, từ quy hoạch quỹ đất đến quản lý, sử dụng nguồn lực.

Dự án khu nhà ở sinh thái Xuân Phương. Ảnh: ST

Nhu cầu lớn nhưng quỹ đất 20% chưa được đảm bảo

Theo TTCP, Hà Nội là địa phương tập trung đông người lao động thu nhập thấp, do đó nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn. Tuy nhiên, việc quy hoạch, quản lý và sử dụng quỹ đất 20% phục vụ mục tiêu này còn nhiều hạn chế.

Kết luận thanh tra chỉ rõ, trong giai đoạn 2011-2022, có 8 dự án khu đô thị, nhà ở quy mô từ 10ha trở lên nhưng khi phê duyệt quy hoạch, UBND TP Hà Nội không bố trí quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, có 3 dự án cùng quy mô không bố trí đủ diện tích quỹ đất theo quy định.

Đáng chú ý, 4 dự án được Thủ tướng chấp thuận cho phép nộp tiền tương đương quỹ đất 20% và phải bố trí quỹ đất tại vị trí khác để xây dựng nhà ở xã hội, song đến thời điểm thanh tra, UBND thành phố vẫn chưa thực hiện.

Kết luận thanh tra cũng nêu rõ những trường hợp cụ thể cho thấy việc bố trí quỹ đất nhà ở xã hội còn bất cập.

Tại dự án Khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, thành phố đã bố trí 6.890m² ở các ô đất BT6 và BT11, vốn là đất nhà biệt thự sinh thái để phát triển nhà ở xã hội. Theo TTCP, phương án này thiếu khả thi, không phù hợp với nhu cầu của người thu nhập thấp.

Một trường hợp khác là dự án nhà ở thương mại phục vụ cán bộ cấp thứ trưởng và tương đương đang đương chức công tác tại các cơ quan của Quốc hội. Dự án ban đầu được chấp thuận đầu tư phù hợp với quy hoạch chi tiết 1/500 khu đô thị mới Xuân Phương nhưng đến năm 2014, thành phố điều chỉnh quy hoạch, đưa dự án vào quỹ đất 20% phát triển nhà ở xã hội. TTCP cho rằng việc điều chỉnh này không đúng mục tiêu dự án cũng như quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt trước đó.

Quản lý nguồn thu từ quỹ đất 20% còn nhiều bất cập

Ngoài vấn đề quỹ đất, TTCP cũng chỉ ra những hạn chế trong quản lý nguồn thu từ quỹ đất 20%.

Trong giai đoạn từ năm 2011 đến trước ngày 13/8/2019, Hà Nội chưa theo dõi riêng việc quản lý, sử dụng khoản tiền tương đương giá trị quỹ đất 20%; chưa có hướng dẫn, đôn đốc chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ nộp khoản tiền này; đồng thời chưa tách riêng khoản thu khi xác định nghĩa vụ tài chính của các chủ đầu tư (việc thu nộp được tính chung vào tiền sử dụng đất).

Đến ngày 13/8/2019, UBND TP Hà Nội mới ban hành văn bản quy định việc nộp, thu, quản lý và sử dụng khoản tiền này. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, thành phố vẫn chưa bố trí nguồn vốn từ khoản thu để đầu tư phát triển nhà ở xã hội.

TTCP kết luận, Hà Nội chưa đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng ngân sách nhà nước đối với 10 dự án đã được bố trí quỹ đất, trong khi nguồn thu tương đương giá trị quỹ đất 20% tại nhiều dự án đã thu được là rất lớn.

Thực trạng này dẫn đến việc lãng phí nguồn lực đất đai, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn.

Kiến nghị bố trí lại quỹ đất và siết trách nhiệm chủ đầu tư

Từ những tồn tại nêu trên, TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP Hà Nội bố trí đủ quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội trong năm 2026 đối với 8 dự án chưa bố trí, 4 dự án nộp tiền thay thế và 3 dự án bố trí thiếu diện tích.

Cơ quan thanh tra đồng thời yêu cầu thành phố đôn đốc các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, khu đô thị khẩn trương triển khai xây dựng nhà ở xã hội trên phần quỹ đất 20% theo đúng tiến độ.

"Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện thì xử lý theo quy định để lựa chọn chủ đầu tư khác hoặc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách từ khoản thu tương đương giá trị quỹ đất 20%", kết luận thanh tra nêu rõ.

Đối với dự án Khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, TTCP yêu cầu rà soát, xử lý và bố trí lại quỹ đất nhà ở xã hội nếu dự án vẫn còn quỹ đất.

Trong khi đó, dự án nhà ở thương mại phục vụ cán bộ cấp thứ trưởng và tương đương cần được rà soát, điều chỉnh theo đúng mục tiêu dự án và quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch, quản lý và sử dụng quỹ đất 20% của TP Hà Nội, đồng thời rà soát các cơ chế, chính sách liên quan.

Văn Long
Link gốc