Sự bùng nổ của thương mại điện tử (TMĐT) cùng các nền tảng kinh doanh trên không gian mạng đã mở ra một kênh phân phối hiện đại, giúp người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm nhanh chóng, thuận tiện hơn. Tuy nhiên, song song với sự phát triển đó là những hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, phức tạp như hàng giả, hàng nhái, xâm phạm sở hữu trí tuệ... đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý trong môi trường kinh doanh số.
Cơ hội mở rộng thị trường từ nền tảng số
Trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thu Huyền, Giám đốc truyền thông thương hiệu nến thơm Carpe Diem (thuộc Công ty TNHH H&H Furniture and Decor Việt Nam) cho biết, so với hình thức kinh doanh trực tiếp, việc hoạt động trên các nền tảng số giúp doanh nghiệp mở rộng đáng kể tệp khách hàng, gia tăng độ phủ thương hiệu và tiếp cận người tiêu dùng một cách nhanh chóng, linh hoạt hơn. Không chỉ mở rộng thị trường, kinh doanh trực tuyến còn giúp doanh nghiệp tương tác hai chiều với người mua. Thông qua hệ thống đánh giá, bình luận, Carpe Diem có thể nhanh chóng nắm bắt xu hướng tiêu dùng để điều chỉnh chiến lược truyền thông cho phù hợp. Dữ liệu từ các nền tảng số cũng hỗ trợ phân tích hành vi khách hàng, tối ưu hóa chiến dịch quảng bá và nâng cao hiệu quả ra mắt sản phẩm mới.
Tuy nhiên, chính sự cởi mở và tốc độ lan tỏa mạnh mẽ của môi trường số lại trở thành kẽ hở để các hành vi vi phạm lợi dụng. Theo ông Dương Mạnh Hùng, Phó chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội cho biết, các vi phạm phổ biến trên môi trường số hiện nay gồm kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, quảng cáo sai sự thật, lợi dụng mạng xã hội, sàn TMĐT để tiêu thụ hàng hóa vi phạm, đặc biệt là nhóm thực phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu.
Nhân viên một doanh nghiệp hoạt động livestream, kết nối trực tiếp với khách hàng trên nền tảng số. Ảnh: VÂN HÀ
Thống kê của Bộ Công Thương cho thấy, riêng năm 2025, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra và xử lý hơn 23.400 vụ việc liên quan đến hoạt động TMĐT. Mỗi năm cả nước phát hiện từ 120.000 đến 190.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó gian lận thương mại chiếm tỷ trọng lớn, từ 79% đến 88%. Những con số này phần nào phản ánh mức độ phức tạp của thị trường, đặc biệt khi hoạt động vi phạm ngày càng dịch chuyển sang không gian mạng.
“Khi thương hiệu được biết đến rộng rãi, những sản phẩm có mẫu mã, tên gọi hoặc phong cách thiết kế tương tự bắt đầu xuất hiện. Thậm chí có trường hợp sử dụng hình ảnh gần giống với Carpe Diem để bán với giá thấp hơn”, bà Huyền chia sẻ.
Siết chặt quản lý, hoàn thiện hành lang pháp lý
Theo ông Dương Mạnh Hùng, TMĐT có tính ẩn danh cao, không gian hoạt động rộng và tốc độ giao dịch nhanh. “Nếu như trong kinh doanh truyền thống, địa điểm, kho hàng, chủ thể kinh doanh tương đối rõ ràng thì trên môi trường số, nhiều đối tượng chỉ hoạt động trên không gian mạng, sử dụng tài khoản ảo, kho hàng phân tán hoặc thường xuyên thay đổi địa điểm giao hàng, gây khó khăn lớn cho công tác quản lý”, ông Dương Mạnh Hùng cho biết. Bên cạnh đó, việc thu thập, bảo toàn chứng cứ trong môi trường số cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chuyên môn và kỹ thuật. Các dữ liệu điện tử như hình ảnh, video, lịch sử giao dịch, tin nhắn có thể dễ dàng bị xóa, chỉnh sửa hoặc ẩn đi chỉ trong thời gian ngắn.
Trước thực tế đó, Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý hoạt động TMĐT. Trọng tâm là đẩy mạnh nắm bắt thông tin, giám sát thường xuyên các gian hàng trên môi trường mạng, kịp thời phát hiện, xử lý dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, đơn vị chủ động phối hợp với công an và các cơ quan chức năng để xác minh, truy vết đối tượng vi phạm, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Ngày 10-12-2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật TMĐT, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, được xem là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế cho kinh tế số. Quy định yêu cầu người bán phải định danh bằng VNeID được kỳ vọng sẽ tăng cường tính minh bạch, hạn chế tình trạng người bán ẩn danh, góp phần thiết lập môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.
Không chỉ vậy, nhiều đơn vị doanh nghiệp cũng đã chủ động tự bảo vệ mình. “Chúng tôi đã chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Carpe Diem đồng thời tăng cường truyền thông, công khai hệ thống kênh phân phối uy tín để khách hàng nhận diện đúng sản phẩm, tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng”, bà Nguyễn Thu Huyền nhấn mạnh.
Vân Hà
