Tại chương trình thời sự đặc biệt "Hà Nội tiên phong, gương mẫu trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương", do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 27/2, các chuyên gia cho rằng, hai Nghị quyết 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Trung ương rất quan trọng với Hà Nội, biến lợi thế thành tiềm năng phát triển. Đồng thời định vị sứ mệnh đặc biệt, Hà Nội phải là là động lực dẫn dắt cho cả nước và xây dựng Hà Nội sánh vai với các Thủ đô quốc tế.
Củng cố và tái cấu trúc khu vực kinh tế Nhà nước của Hà Nội
Trong Nghị quyết số 79-NQ/TW, lần đầu tiên, nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách toàn diện với 6 trụ cột: Đất đai, tài nguyên; tài sản công và kết cấu hạ tầng; ngân sách Nhà nước; doanh nghiệp Nhà nước; tổ chức tín dụng Nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập.
.png)
Qua rà soát, đánh giá tổng thể 6 trụ cột nguồn lực, có thể thấy, thành phố còn nhiều dư địa để phát triển kinh tế Nhà nước. Hiện nay, Hà Nội đang nắm giữ nguồn lực kinh tế Nhà nước rất lớn. Hà Nội có diện tích lớn với 335.984ha, có tiềm năng cho phát triển. Thành phố đang quản lý 5.773 trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, quỹ nhà chuyên dùng tại 784 điểm. Đồng thời, quản lý kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội lớn với mạng lưới đường bộ với với tổng chiều dài là 24,8 nghìn km. 2.438 cơ sở giáo dục công lập từ mầm non đến đại học, 42 bệnh viện công lập và hệ thống y tế cơ sở tại 126 xã, phường; 6.489 di tích lịch sử - văn hóa; 4.570 thiết chế văn hóa.
Thành phố có 54 doanh nghiệp có vốn Nhà nước với với tổng vốn Nhà nước nắm giữ là 28,623 nghìn tỷ đồng. Các doanh nghiệp Nhà nước đang giữ vai trò nòng cốt trong cung ứng dịch vụ công thiết yếu, và một số lĩnh vực có tính chất lan tỏa; có 2.867 đơn vị sự nghiệp công lập, giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa...
Hà Nội không chỉ là một địa phương lớn mà phải giữ vai trò trung tâm dẫn dắt, kiến tạo và lan tỏa phát triển. Do đó, việc củng cố và tái cấu trúc khu vực kinh tế Nhà nước được xem là nền tảng quan trọng, tạo “nội lực vật chất” cho Thủ đô bứt phá trong giai đoạn mới.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, trong cơ cấu nền kinh tế nhiều thành phần của Thủ đô, kinh tế Nhà nước luôn được xác định giữ vai trò chủ đạo, nhất là trong những lĩnh vực then chốt như hạ tầng giao thông, năng lượng, tài chính - ngân sách, đất đai và dịch vụ công. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh ngày càng cao, yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của khu vực này đang đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết.
PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định: Nghị quyết số 79-NQ/TW không chỉ đơn thuần là bổ sung chính sách mới, mà cho thấy một bước hoàn thiện quan trọng trong kiến trúc chiến lược phát triển quốc gia.
Với Hà Nội - nơi hội tụ sức mạnh và nguồn lực quốc gia rất lớn, đây không chỉ là yêu cầu thực thi chính sách, mà là cơ hội khẳng định vai trò đầu tàu, trung tâm lan tỏa giá trị và định hình chuẩn mực phát triển cho cả nước.
Dù vậy, cần phân biệt kinh tế Nhà nước của Trung ương tại Hà Nội và kinh tế Nhà nước của Hà Nội để đánh giá cho đúng, bởi cơ chế vận hành kinh tế nhà nước thuộc Trung ương do Trung ương quyết định. Doanh nghiệp Nhà nước của Hà Nội đang được điều hành bởi thể chế chung của cả nước. Hà Nội có quy mô lớn, vì vậy Trung ương đã nhiều lần ban hành những nghị quyết riêng để tháo gỡ cho Hà Nội. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh Hà Nội có sức vóc khác hẳn, tháo gỡ như vậy vẫn chưa đủ. Thành phần kinh tế Nhà nước của Hà Nội vẫn bị trói buộc bởi thể chế chung.
Về cơ bản, có thể nhìn nhận kinh tế Nhà nước Hà Nội đã có nỗ lực tốt, nhưng thể chế chưa đến tầm để Hà Nội tăng trưởng đúng với lợi thế và thực lực của mình. Mở ra cho Hà Nội không phải chỉ theo cách nới thêm cơ chế, bởi như thế Hà Nội khó có thể bứt phá.
“Kinh tế Nhà nước của Hà Nội cần được tháo gỡ, kể cả về nguồn lực, chứ không chỉ ở khu vực doanh nghiệp. Hà Nội cần được đi trước, tạo hình mẫu cho phát triển; không đua với cả nước mà phải cạnh tranh với các thành phố lớn trong khu vực và trên thế giới”- PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.
Trao quyền tối và trách nhiệm tối đa để Thủ đô vươn mình
Đề cập đến những yêu cầu đặt ra đối với kinh tế nhà nước của Hà Nội trong giai đoạn tới, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh trước hết, bộ máy lãnh đạo thành phố phải xác lập tầm nhìn phi tuyến tính, vượt sang một thời đại phát triển khác.
Để định hình cuộc chơi, Hà Nội phải hình dung rõ tương lai của mình, tức là phải cạnh tranh toàn cầu, sánh vai với thế giới, từ đó xây dựng con đường đi tới mục tiêu đó. Sứ mệnh trước tiên là xác lập tầm nhìn về công nghiệp bán dẫn, công nghiệp AI, công nghiệp văn hóa… đủ sức đua tranh với thế giới.
Muốn vậy, các thành phần của kinh tế Nhà nước Hà Nội phải thay đổi. Thành phố phải biết sử dụng vai trò của từng thành tố cấu thành sức mạnh của kinh tế nhà nước, chứ không chỉ riêng doanh nghiệp Nhà nước. Hà Nội phải đặt mục tiêu để đất nước vươn cao, doanh nghiệp Nhà nước của Hà Nội cũng phải lớn mạnh, đóng vai trò dẫn dắt, đại diện cho Hà Nội cạnh tranh ở tầm quốc gia và quốc tế. Trong đó, việc củng cố “nội lực vật chất” - tức nền tảng tài chính, hạ tầng, doanh nghiệp Nhà nước và nguồn lực công - được xem là điều kiện tiên quyết để Thủ đô thực hiện vai trò trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa của cả nước, đồng thời góp phần bảo đảm tự chủ quốc gia.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành trong thời điểm thành phố đang xây dựng đề án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, mở ra một khung thể chế mới cho Hà Nội phát triển.
Đánh giá về mối quan hệ giữa Nghị quyết 79-NQ/TW với Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm trong việc xây dựng “nội lực vật chất” cho Hà Nội, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, trong thời gian tới, khi Luật Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô mới được thông qua, việc đặt vấn đề với Hà Nội phải theo tinh thần mới, kỷ nguyên mới. Điều đó đòi hỏi thay đổi Luật Thủ đô, điều chỉnh quy hoạch ở một tầm cao hơn, với tầm nhìn xa hơn cho Hà Nội.
Các nghị quyết của Trung ương dành cho Hà Nội đang được soạn thảo, với tinh thần dồn sức để Hà Nội trở thành nơi thí điểm quốc gia, biến “điểm nghẽn” thành “đột phá của đột phá” và trao quyền và trách nhiệm tối đa cho Hà Nội, mở ra không gian để thành phố chủ động “hành động”.
“Trung ương đang quyết liệt hoàn thiện thể chế cho Hà Nội để giúp Thủ đô vươn mình, đi đầu, làm hình mẫu phát triển của quốc gia. Đây là một sứ mệnh mang tầm quốc gia. Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, đây là quá trình chuyển tiếp không dễ dàng, đòi hỏi năng lực và tầm nhìn khác thường, cùng những dự án mang tính đột phá, vì vậy cần chuẩn bị đầy đủ về năng lực và thể chế.
Trước đó, Trình bày những nội dung trọng tâm của dự thảo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Phát triển kinh tế Nhà nước “ tại Hội nghị quán triệt, triển khai Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị sáng 25/2- Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng cho hay, dự thảo Chương trình hành động đề xuất mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với 79 nhiệm vụ cụ thể. Xuyên suốt Chương trình hành động thể hiện: Kinh tế Nhà nước chỉ tập trung vào những lĩnh vực mang tính chất Nhà nước, dịch vụ thiết yếu phục vụ Nhân đân, đảm bảo an sinh xã hội; đầu tư vào những lĩnh vực mang tính chất dẫn dắt, lan tỏa, tạo động lực, những lĩnh vực mà khu vực kinh tế khác chưa đủ sức hoặc chưa sẵn sàng tham gia.
Trong đó, về thể chế - quản trị, thành phố đặt mục tiêu trong quý II và quý III/2026: Cơ bản hoàn thành toàn bộ các Đề án, Kế hoạch của từng trụ cột nguồn lực để triển khai thực hiện Chương trình hành động; Cơ bản hoàn thành tất cả các cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của thành phố để thảo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn về nguồn lực.
Đồng thời, thành phố cũng đang kiến nghị với Trung ương các cơ chế, chính sách, phân quyền, phân cấp vượt trội cho thành phố Hà Nội trong Nghị quyết sửa đổi Nghị quyết số 15 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển Thủ đô, trong Luật sửa đổi Luật Thủ đô. Trong đó, có các cơ chế vượt trội cho thành phố về: tài chính, ngân sách; phát triển đô thị, chế độ tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo kết quả, chất lượng cung cấp dịch vụ; chế độ công vụ...
Trâm Anh
