Xung đột tại Trung Đông và bất định thuế quan Mỹ khiến thị trường chứng khoán Việt Nam rung lắc mạnh, buộc dòng tiền lớn chuyển sang trạng thái phòng thủ.
.png)
Diễn biến VN-index từ đầu năm 2026 tới nay.
Trong bối cảnh các nhà đầu tư bán cổ phiếu phòng ngừa rủi ro xung đột địa chính trị ở Trung Đông, việc tuân thủ kỷ luật đầu tư trở thành điều kiện tiên quyết để bảo toàn vốn cho nhà đầu tư.
Cấu trúc thị trường suy yếu
Thị trường chứng khoán Việt Nam đã giảm nhiều phiên liên tiếp sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
Theo VNDirect, đây không chỉ là một nhịp điều chỉnh mang tính tâm lý, khi phần lớn các mã trên sàn chìm trong sắc đỏ, cấu trúc bên trong thị trường đã suy yếu đáng kể. Diễn biến này cho thấy dòng tiền lớn có xu hướng chủ động thu hẹp vị thế ở các tài sản rủi ro, thay vì chờ đợi tín hiệu ổn định từ bên ngoài.
Ông Hoàng Gia Minh, chuyên gia phân tích tại VNDirect cho rằng trong bối cảnh rủi ro hệ thống gia tăng, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển khỏi các nhóm “tấn công” sang “phòng thủ” hoặc hưởng lợi từ chu kỳ giá hàng hóa.
Cụ thể, nhóm phòng thủ và hưởng lợi bao gồm dầu khí, năng lượng, phân bón và cao su ghi nhận lực cầu tốt hơn mặt bằng chung. Đặc biệt, ngành cao su nổi lên với lợi thế kép: giá dầu tăng khiến chi phí cao su tổng hợp leo thang, qua đó thúc đẩy nhu cầu cao su thiên nhiên; đồng thời hưởng lợi từ chính sách tháo gỡ pháp lý chuyển đổi đất sang khu công nghiệp theo Nghị quyết 79-NQ/TW.
Bên cạnh câu chuyện căng thẳng địa chính trị, thuế quan cũng vẫn là vấn đề nóng trên thị trường. Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ tăng mức thuế nhập khẩu toàn cầu từ 10% lên 15% đối với hầu hết hàng hóa vào thị trường Mỹ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết rằng Tổng thống Mỹ không thể sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 để áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu.
Ông Bùi Mạnh Hùng, Giám đốc kinh doanh tại VPBankS cho biết khi mức thuế quan giảm so với trước đây, tâm lý cảm nhận rủi ro thấp dần quay trở lại. Các quỹ đầu tư có cơ sở để định giá lại tài sản, đặc biệt tại nhóm thị trường mới nổi và cận biên. Việc thu hẹp biên độ bất định giúp nhà quản lý quỹ tính toán lại giá trị nội tại và biên an toàn, từ đó thúc đẩy xu hướng mua ròng quay trở lại.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm hưởng lợi tương đối rõ nét. Nếu mức thuế thương thảo trước đây được dự báo quanh 20%, thì mức thực thi 10% theo Mục 122 tương đương việc doanh nghiệp xuất khẩu giảm một nửa gánh nặng chi phí thuế so với kịch bản cũ.
“Quan trọng hơn, tính minh bạch của khung thuế quan Mỹ củng cố vị thế của Việt Nam như một điểm đến sản xuất ổn định trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi rủi ro chính sách được lượng hóa rõ ràng, các tập đoàn đa quốc gia có cơ sở để đẩy nhanh quyết định giải ngân. Điều này tạo hiệu ứng lan tỏa trực tiếp đến hai nhóm ngành nhạy cảm nhất: xuất khẩu và bất động sản khu công nghiệp (BĐS KCN)”, ông Hùng nhận định.
Đặc biệt, phân khúc BĐS KCN được hưởng lợi từ xu hướng đẩy mạnh chi tiêu vốn (CAPEX) của nhà sản xuất quốc tế. Thời hạn 150 ngày không chỉ mang ý nghĩa ngắn hạn, mà còn là giai đoạn “chốt” các quyết định đầu tư chiến lược cho chu kỳ nhiều năm.
Theo ông Hùng, từ góc nhìn thị trường vốn, việc giảm thuế xuống 10% có thể trở thành chất xúc tác cho quá trình tái định giá cổ phiếu Việt Nam, đặc biệt ở các doanh nghiệp có năng lực tận dụng sự dịch chuyển chuỗi cung ứng”, ông Hùng nhấn mạnh.
Ưu tiên bảo toàn vốn, giảm margin
Ông Hoàng Gia Minh khuyến nghị nguyên tắc “3 phiên” được xem là công cụ phân biệt giữa nhịp rũ bỏ kỹ thuật và đảo chiều xu hướng thực sự. Sau phiên xuyên thủng ngưỡng hỗ trợ quan trọng, nếu trong 3 phiên tiếp theo, giá không thể lấy lại vùng hỗ trợ mà tiếp tục đóng cửa thấp hơn, xu hướng giảm được xác nhận.
Bên cạnh đó, chỉ báo độ rộng thị trường cần được theo dõi sát. Khi phần lớn cổ phiếu giảm điểm dù chỉ số chưa mất mốc quan trọng, cấu trúc bên trong thị trường đã xấu đi trước khi điểm số phản ánh đầy đủ.
Về phân bổ tài sản, nhà đầu tư có thể duy trì tối thiểu 70% tiền mặt để giữ thế chủ động, chỉ dành tối đa 30% cho các nhóm được hưởng lợi trực tiếp từ giá hàng hóa và dòng tiền tổ chức như dầu khí, cao su, công nghệ. Các điểm chặn kỹ thuật cụ thể cũng cần được tuân thủ nghiêm ngặt. Nếu cổ phiếu không giữ được ngưỡng hỗ trợ chiến lược sau 3 phiên, nhà đầu tư buộc phải hạ tỷ trọng để tránh rủi ro bước vào xu hướng giảm dài hạn.
Với nhà đầu tư tổ chức, kịch bản tiêu cực nhất là xung đột Trung Đông kéo dài trên 3 tuần và giá dầu vượt xa 78 USD/thùng. Khi đó, nguy cơ suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu là không thể loại trừ, buộc danh mục phải chuyển về trạng thái phòng thủ tối đa.
Ngược lại, kịch bản tích cực chỉ được xác lập khi thanh khoản duy trì xu hướng tăng đi kèm với sự cải thiện rõ rệt của độ rộng thị trường, số mã tăng chiếm ưu thế và dòng tiền tập trung vào các nhóm dẫn dắt.
“Trong mọi trường hợp, yêu cầu cấp thiết hiện nay là hạ toàn bộ tỷ lệ ký quỹ (margin) nhằm loại bỏ rủi ro bị bán giải chấp cưỡng bức. Khi biến động tăng cao, quản trị rủi ro quan trọng hơn tìm kiếm lợi nhuận”, ông Hoàng Gia Minh khuyến nghị.
Ngọc Diễm
