Kết thúc phiên thảo luận về kinh tế-xã hội sáng nay (21.4), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã phát biểu giải trình trước Quốc hội về những nội dung đại biểu quan tâm. Phó Thủ tướng đã phác họa bức tranh toàn cảnh về định hướng điều hành vĩ mô của Chính phủ trong giai đoạn mới. Trong đó, việc chuyển hướng sang chính sách tài khóa mở rộng, phát triển mạnh thị trường chứng khoán để giảm tải cho hệ thống ngân hàng, và ban hành một nghị quyết chưa từng có để khơi thông 3,3 triệu tỷ đồng từ các dự án tồn đọng được xem là những "nước cờ" mang tính quyết định.

"Hai cánh chim" của nền kinh tế và mệnh lệnh chuyển đổi mô hình

Nhìn nhận thẳng thắn vào thực trạng nền kinh tế, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đồng tình với các đại biểu Quốc hội khi chỉ ra những điểm nghẽn mang tính cấu trúc: Tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng, tốc độ tăng năng suất lao động thấp, hệ số sử dụng vốn (ICOR) còn cao, và các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược chậm phát triển.

Để hướng tới mốc kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, mục tiêu tăng trưởng hai con số là một nhiệm vụ rất khó và thách thức trong bối cảnh quốc tế biến động bất lợi. Phó Thủ tướng ví mục tiêu tăng trưởng cao và sự ổn định kinh tế vĩ mô như "hai cánh của một con chim", có sự gắn bó và tương hỗ chặt chẽ.

Để nền kinh tế cất cánh, không có con đường nào khác ngoài việc đổi mới căn bản mô hình tăng trưởng. Chính phủ đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với 92 nhiệm vụ cụ thể cho giai đoạn 2026-2030. Động lực mới sẽ được đặt trọn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, với trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Sắp tới, Bộ Chính trị cũng sẽ ban hành đề án thu hút FDI trong giai đoạn mới để phát huy tối đa sức mạnh của mọi thành phần kinh tế.

Dư địa tiền tệ thu hẹp, tăng tốc tài khóa, chia lửa qua thị trường vốn

Dưới góc nhìn điều hành vĩ mô, một thông điệp quan trọng được lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh là sự dịch chuyển trọng tâm trong phối hợp chính sách tiền tệ và tài khóa.

Phó Thủ tướng ghi nhận chính sách tiền tệ thời gian qua đã vận hành hết sức quyết liệt, đóng góp đáng kể cho tăng trưởng và ổn định vĩ mô. Tuy nhiên, Chính phủ cũng nhận diện rõ thực tế: dư địa của chính sách tiền tệ hiện nay đã từng bước bị thu hẹp lại rất nhiều. Dù chính sách tiền tệ vẫn phải tiếp tục vận hành trơn tru để đảm bảo thanh khoản và nguồn lực ngắn hạn cho nền kinh tế, trọng tâm huy động nguồn lực giờ đây phải đặt vào việc khai thác tối đa chính sách tài khóa.

Để thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm trọng điểm, Chính phủ đã trình Quốc hội kế hoạch nâng tỷ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên mức 5% trong giai đoạn 2026-2030. Tổng chi ngân sách sẽ tăng 1,9 lần, trong đó dành tới 40% chi cho đầu tư phát triển (gấp gần 2,4 lần giai đoạn trước), song song với việc ban hành các chính sách ưu đãi về thuế, phí để tiếp sức cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, để giải quyết bài toán vốn trung và dài hạn - vốn đang tạo áp lực quá lớn lên hệ thống các tổ chức tín dụng, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt việc phát triển thị trường chứng khoán. Mục tiêu đặt ra rất cụ thể: Vốn hóa thị trường chứng khoán phải đạt 120% GDP vào năm 2028, tương đồng với các nước trong khu vực. Thị trường chứng khoán phải trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn quan trọng, "chia sẻ gánh nặng với các ngân hàng khi mà hiện nay nguồn vốn trung dài hạn của doanh nghiệp vẫn tập trung chủ yếu từ nguồn vốn của ngân hàng", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Khơi thông 3,3 triệu tỷ đồng và "trảm" thủ tục hành chính

Bên cạnh việc định hình lại các dòng vốn vĩ mô, Chính phủ đang có những bước đi quyết liệt nhằm giải phóng các nguồn lực đang bị "đóng băng".

Về đầu tư công, nguyên tắc mới là "chất lượng phải đi với tiến độ". Chính phủ chủ trương giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước để chống dàn trải, gắn trách nhiệm giải ngân với người đứng đầu, chấm dứt tình trạng "giải ngân không được thì trả lại cho trung ương".

Đáng chú ý nhất, Chính phủ đang xin Thường vụ Quốc hội bổ sung vào chương trình kỳ họp việc ban hành một Nghị quyết tháo gỡ toàn diện cho tất cả các dự án khó khăn, tồn đọng (không chỉ giới hạn ở các dự án đất đai như Nghị quyết 170 và 265 trước đây). Nếu được Quốc hội thông qua, nền kinh tế sẽ khơi thông và huy động được tối đa nguồn lực khổng lồ lên tới hơn 3,3 triệu tỷ đồng phục vụ cho tăng trưởng.

Song hành với giải phóng vốn là giải phóng không gian kinh doanh. Phó Thủ tướng cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã ra "tối hậu thư", yêu cầu ngay trong tháng 4 này (sớm hơn thời hạn hết quý 2 theo Nghị quyết 18), các bộ ngành phải hoàn thành việc giảm tối đa 50% thời gian và chi phí thủ tục hành chính; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết và ít nhất 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện một cách thực chất.

Kiến tạo hạ tầng xã hội, nguồn nhân lực số và sức khỏe toàn dân

Không chỉ tập trung vào các chỉ số kinh tế khô khan, bệ phóng cho tăng trưởng hai con số còn được đặt trên nền tảng nguồn nhân lực và y tế.

Về giáo dục, Chính phủ đang tập trung nguồn lực cho 102 ngành đào tạo công nghệ chiến lược then chốt và 89 chương trình đào tạo tài năng, ưu tiên trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn và điện hạt nhân. Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học (giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn 2045) cũng đang được khẩn trương triển khai nhằm phục vụ hội nhập tri thức toàn cầu.

Về y tế và an sinh, Chính phủ đang hoàn thiện cơ sở pháp lý để thực hiện khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân từ nguồn ngân sách và bảo hiểm y tế theo định hướng của Nghị quyết 72. Đặc biệt, cuộc chiến chống thực phẩm bẩn đang được đẩy lên mức cao nhất với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ". Dự kiến tháng 10/2026, Chính phủ sẽ trình Quốc hội Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, đồng thời đang xây dựng đề án thành lập một cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm để xóa bỏ tình trạng quản lý chồng chéo, có khoảng trống giữa các bộ ngành hiện nay.

Kết thúc bài phát biểu, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng gửi lời cảm ơn Quốc hội và cử tri cả nước, đồng thời khẳng định sự tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp tâm huyết để Chính phủ tiếp tục quán triệt vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo, biến các quyết sách thành động lực tăng trưởng thực chất.

Link gốc