Nền kinh tế nước ta có độ mở lớn, do đó chịu tác động không nhỏ từ các yếu tố toàn cầu. Trong bối cảnh đó, công tác dự trữ quốc gia ngày càng trở nên quan trọng, đóng vai trò chiến lược, bảo đảm điều tiết thị trường, ổn định nền kinh tế.
Công tác dự trữ quốc gia ngày càng trở nên quan trọng.
Nhìn từ những "cú sốc" toàn cầu
Giai đoạn 2021-2025 vừa qua, cũng như hầu hết các quốc gia, nền kinh tế của Việt Nam chịu tác động không nhỏ từ 2 "cú sốc". Đó là đại dịch COVID-19 và việc Hoa Kỳ áp thuế đối ứng với nhiều quốc gia. Điểm chung của 2 cú sốc này là đã gây ảnh hưởng rất lớn đến chuỗi cung ứng thương mại toàn cầu; tình hình xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp tại các quốc gia đều bị tác động mạnh.
Ngay cả thời điểm hiện nay, khi đại dịch COVID-19 đã qua đi, các vấn đề liên quan đến thuế đối ứng của Hoa Kỳ không còn "nóng", tuy nhiên, cũng không thể chủ quan. Các nước lớn vẫn đang trong quá trình cạnh tranh chiến lược, tiềm ẩn nhiều yếu tố tác động khó lường với thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đó, đòi hỏi các quốc gia phải có những định hướng mới, nâng cao tính tự chủ và bằng các chính sách dự trữ chiến lược.
Nằm trong xu hướng chung đó, công tác dự trữ quốc gia cũng luôn được Đảng, Nhà nước ta chú trọng. Ngay từ đầu năm 2025, Bộ Chính trị đã có Kết luận số 115-KL/TW ngày 16/01/2025 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 15/01/2019 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế.
Trong đó, đã đặt ra nhiệm vụ, giải pháp:"Mở rộng phạm vi và tăng cường năng lực, nâng cao vai trò của dự trữ quốc gia, không chỉ phục vụ mục tiêu cứu trợ trong tình huống khẩn cấp mà thực sự trở thành dự trữ chiến lược, là công cụ phục vụ điều tiết thị trường để bảo đảm nền kinh tế vận hành ổn định, hiệu quả theo quy luật của thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa".
Đặc biệt, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có buổi làm việc với các các cơ quan về dự trữ quốc gia; Thông báo số 342-TB/VPTW ngày 18/9/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng đã nêu rõ kết luận của Tổng Bí thư với yêu cầu: "Trước bối cảnh tình hình thế giới và khu vực dự báo tiếp tục có những biến động phức tạp, đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường dự trữ quốc gia, dự trữ ngoại hối như một trụ cột quan trọng của an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và phát triển bền vững".
Hoàn thiện thể chế dự trữ quốc gia
Cụ thể hóa các định hướng chỉ đạo mang tính chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là từ Tổng Bí thư Tô Lâm, việc hoàn thiện thể chế dự trữ quốc gia được đặt ra và phải thực hiện ngay, tạo nền tảng đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn mới, bối cảnh mới (khi thực hiện sắp xếp tinh gọn bộ máy, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp).
Trong khoảng thời gian ngắn, Luật Dự trữ quốc gia đã được xây dựng, ban hành bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, cụ thể chủ trương của Đảng và kết luận của đồng chí Tổng Bí thư.
Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ X, ngày 11/12/2025 với 436/436, đạt tỷ lệ 100% Đại biểu Quốc hội có mặt tham gia biểu quyết. Luật mới đã thay đổi căn bản, toàn diện so với Luật Dự trữ quốc gia số 22/2012/QH13, đáp ứng các yêu cầu mới đặt ra với phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn mới.
Một mặt, các quy định mới của Luật đã đảm bảo xử lý các vấn đề cấp bách, vướng mắc bất cập của thực tiễn triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2012; đồng thời bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường năng lực dự báo, chủ động ứng phó trước các rủi ro, biến động trong và ngoài nước, góp phần giữ vững, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và an ninh quốc gia trong mọi tình huống.
Mục tiêu dự trữ quốc gia đã được mở rộng hơn, chú trọng đến việc huy động, khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế để thực hiện tự chủ chiến lược quốc gia. Đâu cũng sẽ là công cụ điều tiết thị trường để bảo đảm nền kinh tế vận hành ổn định, hiệu quả theo quy luật thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đặc biệt, để thể chế hóa định hướng chỉ đạo tại Kết luận số 115-KL/TW và Thông báo số 342-TB/VPTW, Luật đã bổ sung quy định về "Dự trữ chiến lược" theo hướng chỉ quy định mang tính nguyên tắc về: chính sách của nhà nước, yêu cầu về dự trữ chiến lược và dự trữ chiến lược trong điều tiết thị trường.
Luật đã xác định các tiêu chí hàng dự trữ chiến lược, vừa phải đáp ứng các tiêu chí được quy định trong Luật vừa phải đáp ứng các tiêu chí theo quy định của Chính phủ, nhằm linh hoạt trong quản lý và điều hành hàng dự trữ chiến lược. Đồng thời, Luật quy định về danh mục hàng dự trữ chiến lược và phân công các bộ, ngành, địa phương quản lý hàng dự trữ chiến lược, quy định về nhập, xuất, mua, bán, bảo quản, cất giữ hàng dự trữ chiến lược và giao Chính phủ quy định trong từng thời kỳ để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế.
Như vậy, thể chế về dự trữ chiến lược vẫn đã và đang tiếp tục hoàn thiện. Đây là yếu tố quan trọng để công tác dự trữ quốc gia phát huy mạnh mẽ vai trò chiến lược bảo đảm điều tiết thị trường, ổn định nền kinh tế.
Minh Đức
