Việc nâng hạng thị trường chứng khoán được kỳ vọng tạo ra các lớp vận động khác nhau của dòng vốn, đồng thời mở ra quá trình tái định hình cấu trúc thị trường trong trung và dài hạn.
Giới đầu tư nhìn nhận, việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là một bước ngoặt quan trọng, song tác động của sự kiện này sẽ không diễn ra theo một điểm rơi đơn lẻ. Thay vào đó, dòng vốn nhiều khả năng sẽ vận động theo từng lớp, phản ánh sự dịch chuyển dần dần của kỳ vọng, cơ chế phân bổ và cấu trúc nhà đầu tư.
Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF), đặc tính phổ biến của các thị trường trước các sự kiện mang tính bước ngoặt là phản ứng sớm và phân hóa theo giai đoạn. Với câu chuyện nâng hạng, dòng tiền có thể hình thành 3 nhịp chính: giai đoạn đón đầu kỳ vọng, giai đoạn xác nhận thông tin và giai đoạn tái cơ cấu danh mục sau khi quyết định có hiệu lực.
Dòng vốn chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam có xu hướng gia tăng từ cả nhà đầu tư trong nước và khối ngoại. Ảnh minh hoạ.
Trong giai đoạn trước tháng 5/2026, dòng vốn được dự báo có xu hướng gia tăng từ cả nhà đầu tư trong nước và khối ngoại, đặc biệt là nhóm quỹ chủ động. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quỹ thường giải ngân sớm nhằm đón cơ hội tái định giá tài sản khi thị trường được tiếp cận một “tệp khách hàng vốn” lớn hơn. Ở một số thị trường, lượng vốn vào nửa cuối năm trước thời điểm nâng hạng có thể cao gấp nhiều lần cả năm liền trước.
Tại Việt Nam, dấu hiệu “đi trước kỳ vọng” phần nào đã xuất hiện khi trong quý III/2025, dòng tiền gia tăng mạnh vào nhóm cổ phiếu công ty chứng khoán, đưa mặt bằng giá ngành này tăng khoảng 60% chỉ trong 3 tháng. Diễn biến này cho thấy, thị trường bắt đầu phản ánh kỳ vọng nâng hạng từ khá sớm, đặc biệt ở những nhóm ngành được xem là hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản và hoạt động giao dịch.
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng - Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường HSC, các quỹ chủ động sẽ đóng vai trò chất xúc tác quan trọng trong quá trình nâng hạng. FTSE Russell ước tính, quy mô dòng vốn chủ động có thể lớn gấp khoảng 6 lần dòng vốn thụ động, tương đương 3,6 - 4,8 tỷ USD.
Thực tiễn tại các thị trường từng được nâng hạng cho thấy, dù thường xuất hiện các nhịp điều chỉnh ngắn hạn ngay sau thời điểm chính thức, vốn hóa thị trường nhìn chung vẫn duy trì xu hướng gia tăng trong vòng 6 - 12 tháng tiếp theo.
Giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 9/2026, thời điểm diễn ra rà soát giữa kỳ và tiến tới quyết định chính thức được đánh giá là cao trào của kỳ vọng. Theo đại diện VCBF, dòng tiền trong thời gian này nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng tích cực, với vai trò chủ đạo thuộc về các quỹ chủ động và nhà đầu tư nội. Đây là thời điểm thị trường “định giá xác suất” cho kịch bản nâng hạng thành công.
Nếu quyết định nâng hạng được thực thi từ tháng 9/2026, cấu trúc dòng vốn sẽ bước sang một trạng thái khác. Các quỹ đầu tư thụ động (vốn chỉ được phép giải ngân theo tỷ trọng chỉ số sau khi nâng hạng) sẽ bắt đầu phân bổ vốn vào Việt Nam. Quy mô dòng vốn bị động ước tính dao động từ 0,5 - 1 tỷ USD trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, song song với dòng tiền mới từ khối ngoại, thị trường cũng có thể ghi nhận áp lực chốt lời từ một bộ phận nhà đầu tư trong nước, đặc biệt nếu mặt bằng giá đã tăng mạnh trước đó. Điều này cho thấy, tác động ngắn hạn có thể mang tính cân bằng hơn là bùng nổ.
Ở góc nhìn rộng hơn, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, giá trị cốt lõi của nâng hạng không nằm ở “cú sốc” dòng tiền tức thời, mà ở sự thay đổi nền tảng cấu trúc thị trường. Theo ông, ngay sau thời điểm nâng hạng, dòng vốn có thể chưa tạo đột biến lớn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc mở rộng đáng kể tệp nhà đầu tư tổ chức quốc tế, đặc biệt là các quỹ chỉ đầu tư vào thị trường mới nổi, sẽ giúp thị trường cải thiện thanh khoản, giảm phụ thuộc vào dòng tiền cá nhân trong nước và nâng cao tính ổn định trung - dài hạn.
Theo dự báo, trong vòng 5 năm sau nâng hạng, tổng dòng vốn ngoại vào Việt Nam có thể đạt khoảng 25 tỷ USD. Riêng năm 2026, quy mô dòng vốn dự báo ở mức 2 - 6 tỷ USD, với sự kết hợp giữa dòng tiền thụ động và chủ động. Dù con số này không tạo “đột biến” tức thì, nhưng lại mang ý nghĩa chiến lược khi đặt nền móng cho một cấu trúc thị trường cân bằng và bền vững hơn.
Đáng chú ý, theo ông Minh, nâng hạng thị trường chứng khoán mới chỉ là bước khởi đầu. Yếu tố có thể tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng hơn nằm ở triển vọng nâng hạng tín nhiệm quốc gia. Khi chi phí vốn của nền kinh tế được cải thiện, tác động sẽ không chỉ giới hạn trong phạm vi thị trường chứng khoán, mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực doanh nghiệp và khả năng huy động vốn quốc tế. Nếu Việt Nam đạt mức xếp hạng tín nhiệm "Đầu tư" trong năm 2026, chi phí vốn có thể giảm xuống dưới 15%, qua đó tạo dư địa mở rộng đầu tư và cải thiện lợi nhuận trong các năm tiếp theo.
Tổng hòa hai góc nhìn cho thấy, nâng hạng thị trường không đơn thuần là một sự kiện thu hút dòng tiền, mà là quá trình chuyển dịch cấu trúc từ thị trường mang tính đầu cơ cao sang thị trường có nền tảng vốn tổ chức vững chắc hơn. Trong ngắn hạn, biến động dòng tiền có thể diễn ra theo từng nhịp kỳ vọng. Nhưng trong dài hạn, giá trị thực sự sẽ được quyết định bởi khả năng cải thiện chất lượng thị trường, tính minh bạch và nền tảng vĩ mô - những yếu tố định hình vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Thu Hương
