Vướng mắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu nguồn cung và khả năng biến động giá cả nguyên vật liệu khi rất nhiều công trình xây dựng lớn cùng đồng loạt triển khai; diễn biến thời tiết thất thường… là những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến giải ngân đầu tư công trong 2 tháng đầu năm 2026.
Giải ngân vốn đầu tư công 2 tháng đầu năm 2026 đạt 5,6% kế hoạch
Căn cứ quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch năm 2025. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 345.121,45 tỷ đồng (vốn trong nước 327.440,122 tỷ đồng; vốn nước ngoài 17.681,328 tỷ đồng); vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.
Theo thông tin Bộ Tài chính chiều 4/3, tính đến ngày 28/2, các bộ, ngành, địa phương đã giải ngân 55.739,8 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương đã giải ngân là 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương đã giải ngân là 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ và cao hơn về số tuyệt đối là 10.928,6 tỷ đồng.
Cũng đến thời điểm trên, 6 bộ, cơ quan Trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước trở lên, trong đó có Ngân hàng Chính sách xã hội; Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Tư pháp; Bộ Công Thương; Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; Bộ Công an; tỉnh Điện Biên; Lai Châu; TP. Hải Phòng; tỉnh Lạng Sơn; TP. Hồ Chí Minh; tỉnh Hà Tĩnh; Cà Mau; Gia Lai; Hà Nội; tỉnh Thái Nguyên; Cần Thơ; Khánh Hòa; Ninh Bình; Đà Nẵng.
Theo đó có 29 bộ, cơ quan Trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới mức bình quân chung cả nước; trong đó có 25 bộ, cơ quan Trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân. Về phân bổ chi tiết kế hoạch vốn năm 2026 cho các nhiệm vụ, dự án, đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ, giao 975.471,1 tỷ đồng.
Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương và vốn các địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 962.538,6 tỷ đồng, đạt 96,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ đã giao.
Số vốn chưa phân bổ chi tiết là 32.809,4 tỷ đồng, chiếm 3,3% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao của 15 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương. Số vốn này chủ yếu đang trong quá trình được hoàn thiện các thủ tục phân bổ cho dự án.
Theo Bộ Tài chính, 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn 2026 - 2030, lượng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay, khiến áp lực giải ngân gia tăng. Trong bối cảnh hiện nay, năm 2026 vẫn sẽ tồn tại một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến giải ngân đầu tư công tương tự năm 2025 như: Vướng mắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu nguồn cung và khả năng biến động giá cả nguyên vật liệu khi rất nhiều công trình xây dựng lớn cùng đồng loạt triển khai; diễn biến thời tiết thất thường.
Đồng thời, đây cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, dẫn tới việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh những khó khăn, vướng mắc nhất định.
Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương, phía Bộ Tài chính đã ghi nhận một số khó khăn trong 2 tháng đầu năm 2026, cụ thể việc chưa phân bổ một lượng vốn tương đối lớn đã ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách Nhà nước những tháng đầu năm 2026 (còn khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 3,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao); các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đang tập trung chỉ đạo để sớm hoàn thiện các thủ tục đầu tư, đảm bảo điều kiện sớm bố trí kế hoạch vốn cho các nhiệm vụ, dự án.
“Trong 2 tháng đầu năm, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công thường đạt thấp, do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân khai kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án và tiếp tục triển khai thi công đối với các dự án chuyển tiếp; trong khi thời gian nghỉ Tết năm 2026 rơi diễn ra muộn hơn so với năm 2025, tạm thời làm chậm công tác thi công xây dựng cho dự án của các chủ đầu tư, nhà thầu. Do đó, khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh trong tháng chưa nhiều, làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung”, đại diện Bộ Tài chính cho biết.
Do đó, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục quyết liệt tháo gỡ để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong các tháng tiếp theo.
Hương Giang
