Việc Qatar tạm dừng xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) khiến giá nhiên liệu tại châu Âu và châu Á tăng mạnh, qua đó tạo ra lợi thế bất ngờ cho các tập đoàn năng lượng lớn của phương Tây và Mỹ.

Các doanh nghiệp như Shell, TotalEnergies, ExxonMobil và Cheniere Energy được đánh giá là những bên hưởng lợi rõ rệt nhất, khi nhu cầu tìm kiếm nguồn cung LNG thay thế gia tăng nhanh chóng trên thị trường toàn cầu.

Qatar tạm dừng xuất khẩu, giá LNG tăng mạnh

Qatar – quốc gia cung cấp khoảng 20% nguồn LNG toàn cầu – đã tạm dừng sản xuất và xuất khẩu khí hóa lỏng từ ngày 2/3 sau khi một số cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này bị tấn công trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông.

Diễn biến giá năng lượng tại châu Âu trong 1 năm qua. Nguồn: Trading Economics.

Diễn biến này xảy ra sau các cuộc tấn công của United States và Israel nhằm vào Iran từ ngày 28/2, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng trong khu vực. Đồng thời, căng thẳng quân sự cũng khiến lưu lượng tàu qua Strait of Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới – bị hạn chế đáng kể.

Theo số liệu thị trường, giá LNG tham chiếu tại châu Á đã tăng khoảng 91% kể từ ngày 27/2, trong khi giá tại châu Âu cũng tăng khoảng 44%.

Ông Jason Feer, Giám đốc phân tích kinh doanh tại Poten & Partners, nhận định đợt tăng giá hiện tại “thực sự là một khoản lợi nhuận bất ngờ” đối với các doanh nghiệp năng lượng phương Tây. Theo ông, mức giá mà các công ty này bán LNG sang châu Âu hiện cao gần gấp đôi chi phí thu mua và vận chuyển, trong khi một tuần trước mức chênh lệch chỉ khoảng 27–28%.

Doanh nghiệp Mỹ và châu Âu trở thành nguồn cung thay thế

Trong bối cảnh nguồn cung từ Qatar gián đoạn, các tập đoàn năng lượng Mỹ và châu Âu đang nổi lên như những nhà cung cấp thay thế khả thi nhất cho các quốc gia và doanh nghiệp từng phụ thuộc vào LNG từ Trung Đông để sản xuất điện, hóa chất, thép và nhiều sản phẩm công nghiệp khác.

Trong hơn một thập kỷ qua, các công ty như Cheniere đã xây dựng 8 cảng xuất khẩu LNG tại Mỹ, nơi khí tự nhiên được hóa lỏng và vận chuyển bằng tàu biển. Phần lớn lượng LNG này được các tập đoàn dầu khí lớn như Shell, TotalEnergies và ExxonMobil thu mua theo hợp đồng dài hạn để phân phối lại cho khách hàng toàn cầu.

Theo ông Ira Joseph, học giả cấp cao tại Center on Global Energy Policy thuộc Columbia University, Mỹ hiện đang xuất khẩu LNG gần hết công suất, chỉ còn khoảng 5% sản lượng tiềm năng bổ sung – con số quá nhỏ để thay thế hoàn toàn nguồn cung từ Qatar.

Dù dư địa tăng sản lượng hạn chế, thị trường vẫn phản ứng tích cực với triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp năng lượng.

Cổ phiếu của Venture Global đã tăng tới 20%, trong khi cổ phiếu của Cheniere Energy – nhà xuất khẩu LNG lớn nhất Mỹ – tăng 5,7%. Cổ phiếu của EQT Corporation, một trong những công ty khai thác khí đá phiến lớn tại Mỹ, cũng lập mức cao kỷ lục sau khi thị trường mở cửa.

Ông Michael Sabel, Giám đốc điều hành Venture Global, cho rằng sự gián đoạn nguồn cung cuối tuần trước đã tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh Mỹ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nguồn cung nhờ sở hữu công suất LNG bổ sung lớn nhất thế giới.

Hiện cả Venture Global và Cheniere đều đang mở rộng năng lực xuất khẩu. Cheniere đang tăng dần sản lượng tại nhà máy LNG Corpus Christi ở Texas, trong khi Venture Global vận hành nhà máy thứ hai tại Plaquemines (Louisiana) và xây dựng thêm cơ sở thứ ba mang tên CP2 tại bang này.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lợi thế hiện tại của các nhà xuất khẩu LNG phương Tây có thể không kéo dài lâu. Phần lớn các chuyến hàng LNG đã được lên lịch trước, trong khi hoạt động kinh doanh chênh lệch giá đòi hỏi giá cao ổn định trong thời gian đủ dài, bởi các tàu chở LNG thường mất ít nhất hai tuần để vận chuyển tới các thị trường ở Đại Tây Dương.

Trên thực tế, Mỹ khó có thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt từ Qatar – quốc gia đang cung cấp gần một phần năm sản lượng LNG toàn cầu và sở hữu trữ lượng khí tự nhiên lớn thứ ba thế giới. Qatar hiện cũng đang triển khai kế hoạch gần như tăng gấp đôi công suất xuất khẩu LNG vào năm 2032, với các khách hàng lớn bao gồm China, India và South Korea.

Đáng chú ý, dự án LNG Golden Pass tại Texas – liên doanh giữa Qatar và ExxonMobil – đang tiến gần đến giai đoạn vận hành thương mại và dự kiến xuất khẩu lô hàng đầu tiên trong tháng này.

Trong ngắn hạn, giá LNG tăng mạnh có thể tạo áp lực lên các nền kinh tế nhập khẩu lớn tại châu Âu và châu Á, đặc biệt khi dự trữ khí đốt tại châu Âu đang ở mức thấp sau mùa đông có nhu cầu sưởi ấm cao. Tuy nhiên, bà Ditte Juul Jørgensen, Tổng giám đốc năng lượng của European Commission, cho rằng nhờ nguồn cung đa dạng và hệ thống dự trữ chiến lược, giá khí đốt khó có khả năng quay lại mức đỉnh lịch sử của năm 2022.

Đỗ Lan

Link gốc