Biến động mạnh trên thị trường năng lượng do xung đột Trung Đông đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Nga.
Theo một báo cáo được Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) công bố ngày 12/3, Nga đã thu về hơn 6 tỷ euro (6,88 tỷ USD) doanh thu dầu mỏ chỉ trong 2 tuần đầu tiên của cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran.
Doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch của Nga đã tăng vọt sau khi Mỹ phát động Chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran, kéo theo các cuộc trả đũa của Tehran. Cuộc chiến đã gây ra cú sốc dầu mỏ khi giá dầu tăng lên 120 USD/ thùng vào ngày 9/3, sau đó giảm xuống 85 USD sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc chiến "về cơ bản đã kết thúc".
Cuộc khủng hoảng năng lượng đang leo thang khi các nhà sản xuất vùng Vịnh nhanh chóng hết công suất lưu trữ và bắt đầu cắt giảm sản lượng. Điều này sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng dự kiến kéo dài ít nhất 1 tháng và có thể lâu hơn nữa.
Tổ chức phi lợi nhuận về khí hậu Urgewald (Đức) hợp tác với CREA, ước tính rằng Nga đã thu được khoảng 6 tỷ euro từ xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch kể từ khi các cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào Iran bắt đầu vào ngày 28/2, vào thời điểm ngân sách Nga đang chịu áp lực do các lệnh trừng phạt.
Tuy nhiên, Nga là một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ sự bùng nổ chiến tranh ở Trung Đông. Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết trong một cuộc họp nội các ngày 10/3 rằng Nga cần tận dụng sự hỗn loạn trên thị trường năng lượng toàn cầu và tăng cường xuất khẩu dầu sang “các nước thân thiện”. Nga hiện xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày, bù đắp 1/4 trong số 20 triệu thùng dầu bị thâm hụt khỏi thị trường mỗi ngày do việc eo biển Hormuz bị tê liệt từ 2/3.
Theo CREA, doanh thu xuất khẩu của Nga đạt trung bình khoảng 510 triệu euro mỗi ngày kể từ xung đột Trung Đông, cao hơn khoảng 14% so với mức trung bình hàng ngày được ghi nhận vào tháng 2.
Doanh thu tăng vọt giữa lúc Washington đang tranh luận về việc có nên nới lỏng thêm các hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Nga hay không trong bối cảnh thị trường biến động do cuộc khủng hoảng Iran gây ra. Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công bố lệnh miễn trừ 30 ngày cho phép Ấn Độ mua dầu của Nga đang tồn đọng trên biển nhằm ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, 20 triệu thùng dầu được lưu trữ trên các tàu chở dầu của Nga chỉ đủ cung cấp cho Ấn Độ trong 4 ngày và chính quyền ông Trump đang cân nhắc nới lỏng thêm các lệnh trừng phạt để đáp ứng nhu cầu toàn cầu đang tăng cao.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đề xuất giải phóng lượng dự trữ dầu lớn nhất từ trước đến nay vào ngày 10/3 để tiếp tục ổn định thị trường.
Nhưng Nga đã thắng lớn theo một khía cạnh khác: mức chiết khấu, có lúc lên tới 20 USD/thùng, đối với dầu thô Urals của Nga so với dầu thô Brent chuẩn đã biến mất. Kể từ ngày 11/2, dầu Urals được giao dịch ở mức trên 100 USD, cao hơn Brent 13 USD, giúp tăng thêm lợi nhuận cho Điện Kremlin.
Song song với những cú sốc về dầu mỏ, một cuộc khủng hoảng khí đốt đang nhanh chóng diễn ra ở châu Âu khi vùng Vịnh, dẫn đầu là Qatar, cũng cung cấp khoảng 1/5 nguồn cung LNG toàn cầu.
Ngày 6/3, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đã cảnh báo rằng việc quay trở lại sử dụng khí đốt của Nga sẽ là "sai lầm về kinh tế và chính trị", ngay cả trong bối cảnh thị trường LNG hiện đang biến động.
“Cuộc khủng hoảng hiện tại ở Trung Đông đã dẫn đến những câu hỏi ở một số nơi về việc có nên quay lại với Nga hay không”, ông Birol nói với các phóng viên sau cuộc họp giữa Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và các ủy viên EU về thị trường năng lượng toàn cầu. “Một trong những sai lầm lịch sử của châu Âu là sự phụ thuộc quá mức vào nguồn năng lượng từ một quốc gia duy nhất, đó là Nga.”
Các quan chức và nhà phân tích của EC thừa nhận không có giải pháp nhanh chóng, trong khi các chính phủ EU lại chia rẽ. Châu Âu vẫn phụ thuộc vào khí đốt của Nga. Bất chấp mối đe dọa cấm nhập khẩu khí đốt Nga từ ngày 1/1/2027, EU trên thực tế đã tăng nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga vào năm ngoái do mùa đông lạnh bất thường.
Theo Bne Intellinews
Y Vân
