Mỹ và Iran cho biết đã mở các kênh liên lạc nhằm tìm kiếm một thỏa thuận và ngăn nguy cơ đối đầu quân sự, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Vùng Vịnh và các nước khu vực tăng cường nỗ lực ngoại giao để tránh xung đột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 31/1 cho biết Iran đang nghiêm túc trao đổi với Washington, chỉ vài giờ sau khi một quan chức an ninh cấp cao của Tehran xác nhận tiến trình chuẩn bị cho đàm phán đang được thúc đẩy.

Phát biểu với báo giới trên chuyên cơ Không lực Một, ông Trump nói rằng Iran nên chấp nhận một thỏa thuận không bao gồm vũ khí hạt nhân, song thừa nhận chưa rõ liệu Tehran có đồng ý hay không. Tuy nhiên, theo Tổng thống Mỹ, các cuộc trao đổi giữa hai bên đã được thiết lập và đang diễn ra.

Ông Trump đồng thời nhắc tới việc Mỹ triển khai lực lượng hải quân tới khu vực, trong đó có tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cho biết Washington đang điều các tàu chiến lớn và hùng hậu tới gần Iran. Ông bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán sẽ dẫn tới một kết quả mà Mỹ có thể chấp nhận.

Trước đó, ông Ali Larijani, Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết Tehran đang chuẩn bị cho đối thoại với Mỹ. Theo ông Larijani, bất chấp những căng thẳng truyền thông, việc hình thành một khuôn khổ cho đàm phán đang có tiến triển.

Những động thái này diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng gia tăng, khi Tổng thống Trump nhiều lần cảnh báo khả năng tấn công Iran, trong bối cảnh chính quyền Mỹ gây sức ép liên quan tới các cuộc biểu tình trong nước tại Iran và nỗ lực kiềm chế chương trình hạt nhân của Tehran. Đầu tuần này, ông Trump cho biết các tàu chiến Mỹ được triển khai tới khu vực sẵn sàng sử dụng vũ lực nếu Iran từ chối ngồi vào bàn đàm phán.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng đã cảnh báo Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran liên quan tới kế hoạch tổ chức cuộc tập trận hải quân kéo dài hai ngày tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với thương mại toàn cầu. Theo CENTCOM, các hành động không an toàn hoặc thiếu chuyên nghiệp gần lực lượng Mỹ, đối tác khu vực hay tàu thương mại có thể làm gia tăng nguy cơ va chạm và leo thang căng thẳng.

Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi phản bác các cảnh báo từ Mỹ, cho rằng Washington đang tìm cách áp đặt cách thức hoạt động quân sự của Iran ngay sát lãnh hải nước này. Ông Araghchi nhấn mạnh sự hiện diện của các lực lượng bên ngoài trong khu vực thường dẫn tới leo thang, thay vì làm giảm căng thẳng như tuyên bố.

Giới chức Iran cũng khẳng định sẵn sàng đàm phán với Washington, nhưng với điều kiện Mỹ chấm dứt các lời cảnh báo tấn công quân sự. Theo các nhà quan sát, lập trường này phản ánh sự thận trọng của Tehran trong bối cảnh vừa để ngỏ cánh cửa đối thoại, vừa tìm cách tránh bị xem là nhượng bộ dưới sức ép.

Trong khi đó, các nước khu vực đang đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn một cuộc đối đầu trực tiếp. Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani đã gặp ông Larijani tại Tehran để thảo luận về các biện pháp hạ nhiệt căng thẳng. Qatar khẳng định ủng hộ mọi nỗ lực hướng tới giải pháp hòa bình, nhằm bảo đảm an ninh và ổn định khu vực.

Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên của NATO, cũng kêu gọi đối thoại Mỹ - Iran và phản đối bất kỳ sự can thiệp quân sự nào, đồng thời duy trì liên lạc với cả hai bên để tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Saudi Arabia, thông qua Thái tử Mohammed bin Salman, cho biết nước này sẽ không cho phép sử dụng không phận hay lãnh thổ cho các hành động quân sự nhằm vào Iran.

Theo các nhà phân tích, việc cả Washington và Tehran cùng phát đi tín hiệu đối thoại cho thấy nỗ lực kiềm chế rủi ro xung đột trong bối cảnh tình hình khu vực vẫn mong manh. Tuy nhiên, triển vọng đạt được một thỏa thuận cụ thể vẫn phụ thuộc vào việc hai bên có thể thu hẹp bất đồng sâu sắc về an ninh và hạt nhân trong thời gian tới hay không.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Link gốc