Mỹ đã chính thức khởi động hệ thống hoàn thuế, cho phép hoàn trả hơn 166 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu được áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Đây là một động thái tích cực, nhưng có thể mới chỉ là bước khởi đầu của một quá trình phức tạp và kéo dài, trong lúc các thủ tục pháp lý và chính sách trong tương lai vẫn bất định.
Cảng hàng hóa Los Angeles, bang California, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN
Mở cổng hoàn thuế
Vào tháng 2/2026, Tòa án Tối cao đã ra phán quyết bác bỏ thuế đối ứng đối với hàng nhập khẩu từ gần như mọi quốc gia mà Tổng thống Mỹ Donal Trump áp đặt dựa trên IEEPA. Phán quyết này mở ra một nhiệm vụ hoàn thuế phức tạp, với số tiền có thể là lớn nhất trong lịch sử Chính phủ Mỹ.
Chính quyền Tổng thống Trump đã bắt đầu triển khai hệ thống nộp hồ sơ yêu cầu hoàn thuế vào ngày 20/4 nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp lấy lại các khoản đã nộp. Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP) đã mở hệ thống khai báo CAPE, cho phép các nhà nhập khẩu nộp hồ sơ về các khoản thuế đã đóng theo thẩm quyền khẩn cấp trước đây. Đây là bước đầu tiên trong một quy trình phức tạp bao gồm nhiều bước như kiểm tra và xác nhận, trước khi các doanh nghiệp có thể nhận được một khoản hoàn trả tổng hợp, bao gồm cả tiền lãi.
Chính phủ Mỹ dự kiến xử lý hoàn tiền theo từng giai đoạn, ưu tiên các khoản thanh toán thuế gần đây hơn. CBP cho biết trong hồ sơ tòa án rằng hơn 330.000 nhà nhập khẩu đã nộp tổng cộng khoảng 166 tỷ USD cho hơn 53 triệu lô hàng. Không phải tất cả các đơn đều đủ điều kiện cho giai đoạn đầu triển khai hệ thống hoàn tiền, vốn chỉ áp dụng cho các trường hợp thuế đã được ước tính nhưng chưa hoàn tất hoặc trong vòng 80 ngày kể từ khi quyết toán cuối cùng.
Theo quy định, các công ty phải nộp khai báo liệt kê các hàng hóa mà họ đã chi hàng tỷ USD để đóng các khoản thuế nhập khẩu mà sau đó bị tòa án hủy. Nếu CBP phê duyệt yêu cầu, việc hoàn tiền sẽ mất 60–90 ngày. Để nhận hoàn tiền, các nhà nhập khẩu phải đăng ký hệ thống thanh toán điện tử của CBP. Tính đến ngày 14/4, có 56.497 nhà nhập khẩu đã hoàn tất đăng ký và đủ điều kiện nhận tổng cộng 127 tỷ USD tiền hoàn, bao gồm cả lãi.
Theo các phân tích từ Phố Wall, nhiều tập đoàn lớn có thể nhận lại các khoản tiền đáng kể. Walmart có thể nhận khoảng 10,2 tỷ USD, Target khoảng 2,2 tỷ USD và Nike khoảng 1 tỷ USD. Các doanh nghiệp khác như Kohl’s, Gap và Macy’s cũng có thể nhận hàng trăm triệu USD.
Các khoản hoàn trả này, nếu được thực hiện, có thể tạo ra tác động đáng kể đến bảng cân đối tài chính của doanh nghiệp, bao gồm khả năng mua lại cổ phần, giảm nợ hoặc tăng dự trữ tiền mặt.
Rào cản pháp lý vẫn hiện hữu
Dù hệ thống được thiết kế nhằm tăng tốc tiến trình, nhiều ý kiến trong cộng đồng doanh nghiệp vẫn tỏ ra hoài nghi về tính hiệu quả thực tế của cơ chế này. Giới phân tích và các doanh nghiệp vẫn thận trọng, cho rằng việc hoàn thuế sẽ không diễn ra nhanh chóng như kỳ vọng.
Các lãnh đạo doanh nghiệp cảnh báo rằng tiến trình này có thể kéo dài do tính phức tạp của hệ thống. Đại diện Walmart nhận định việc hoàn thuế nhiều khả năng sẽ không diễn ra trong thời gian ngắn. Các luật sư thương mại cảnh báo rằng thủ tục hành chính phức tạp, các rào cản pháp lý và khả năng phát sinh kháng cáo vào phút chót có thể làm chậm đáng kể tiến trình hoàn trả.
Trong khi đó, chính quyền của ông Trump vẫn đang xem xét các biện pháp thay thế nhằm duy trì chính sách thuế quan thông qua các cơ chế pháp lý khác. Một trong những hướng đi được đề cập là áp dụng các biện pháp theo Mục 301, nhằm đối phó với các hành vi thương mại bị xem là không công bằng từ các đối tác quốc tế. Bộ Tài chính Mỹ cho biết các nghiên cứu liên quan đang được tiến hành và khả năng tái lập mức thuế quan tương tự có thể diễn ra trong thời gian tới.
Diễn biến này khiến cộng đồng nhập khẩu lo ngại về khả năng chi phí sẽ tiếp tục gia tăng nếu các biện pháp mới được áp dụng, dù có thể không đạt mức cao như các biện pháp trước đây.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Mỹ đang đứng giữa hai chiều áp lực: một mặt là cơ hội nhận lại các khoản tiền lớn, mặt khác là những bất định về thủ tục, pháp lý và chính sách trong tương lai.
Rủi ro người tiêu dùng khởi kiện
Điểm đáng lưu ý là khoản hoàn thuế sẽ được trả trực tiếp cho các doanh nghiệp nhập khẩu, vốn là những đơn vị đã nộp thuế ban đầu. Trong khi đó, người tiêu dùng Mỹ, dù từng phải chịu giá hàng hóa tăng cao trong thời gian qua, lại không thể trực tiếp yêu cầu hoàn tiền.
Nhiều doanh nghiệp đã chuyển phần chi phí thuế quan sang người tiêu dùng thông qua việc tăng giá hàng hóa. Theo một nghiên cứu từ Harvard, việc chuyển chi phí thuế quan sang giá bán đã góp phần làm tăng khoảng 0,76 điểm phần trăm trong chỉ số giá tiêu dùng tính đến tháng 10/2025.
Các nhóm bảo vệ người tiêu dùng và giới lập pháp đang thúc giục doanh nghiệp chuyển phần lợi ích từ việc được hoàn thuế cho khách hàng. Đối mặt với các vụ kiện từ người tiêu dùng, FedEx cam kết sẽ bồi hoàn cho khách, trong khi chuỗi bán lẻ Costco tuyên bố sẽ dùng số tiền này để giảm giá bán.
Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa có cam kết rõ ràng.
Lê Minh/TTXVN (Tổng hợp)
Link gốc
