Nợ công vượt 38,5 nghìn tỷ USD, chi phí lãi vay tiến sát mốc nghìn tỷ USD mỗi năm trong khi thâm hụt tiếp tục nới rộng ngay từ đầu năm tài khóa 2026, những con số này đang làm dấy lên cảnh báo về một “cơn đau tim” kinh tế có thể hình thành tại Mỹ.

Nợ công Mỹ ngày càng phình to

4 tháng đầu tiên của năm tài khóa 2026 đã mở màn theo cách không mấy dễ chịu đối với nước Mỹ, theo ước tính mới nhất từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO).

Trong báo cáo công bố ngày 10/2, CBO cho biết trong 1/3 đầu năm tài khóa 2026 (bắt đầu từ tháng 10), chính phủ Mỹ tiếp tục hoạt động trong tình trạng thâm hụt ngân sách và đã phải vay thêm 696 tỷ USD. Riêng tháng 1, mức vay lên tới 94 tỷ USD, tương đương trung bình 43,5 tỷ USD mỗi tuần trong suốt 16 tuần của 4 tháng đầu năm tài khóa.

Tổng nợ quốc gia hiện đã vượt 38,5 nghìn tỷ USD, trong khi GDP của Mỹ vào khoảng 31 nghìn tỷ USD.

Không chỉ chi tiêu vượt xa nguồn thu, tình hình tài khóa của Mỹ còn chịu áp lực lớn từ chi phí lãi vay để duy trì khối nợ khổng lồ. Tổng nợ quốc gia hiện đã vượt 38,5 nghìn tỷ USD, trong khi GDP của Mỹ vào khoảng 31 nghìn tỷ USD, theo số liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, tính đến ngày 31/1, tổng chi phí lãi vay đã lên tới 427 tỷ USD. Nếu xu hướng này kéo dài trong cả năm và nợ tiếp tục tăng, chính phủ Mỹ có thể phải chi khoảng 1 nghìn tỷ USD mỗi năm chỉ để trả lãi. Mốc này lần đầu tiên bị vượt qua trong năm tài khóa 2024, khi chi phí lãi đạt 1,13 nghìn tỷ USD, và tiếp tục tăng lên 1,22 nghìn tỷ USD trong năm tài khóa 2025.

“Chúng ta mới đi được 1/3 năm tài khóa 2026 nhưng vẫn tiếp tục vòng xoáy vay mượn không ngừng nghỉ… Nếu duy trì tốc độ này, chúng ta sẽ lại phải đối mặt với một năm thâm hụt 1,8 nghìn tỷ USD hoặc thậm chí cao hơn”, bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm, cảnh báo.

Bà nhấn mạnh: “Nếu những ước tính này chưa đủ đáng báo động, thì nợ quốc gia vẫn đang leo thang tới những mức kỷ lục, tương đương gần bằng quy mô toàn bộ nền kinh tế Mỹ hiện nay… Trừ khi các nhà lập pháp muốn thâm hụt và nợ cao kỷ lục trở thành trạng thái bình thường mới, cả hai đảng cần cùng nhau giải quyết vấn đề vay nợ không bền vững này. Càng trì hoãn, người dân Mỹ sẽ càng phải trả giá đắt hơn”.

Bất chấp những con số gây choáng váng và các lời cảnh báo gay gắt, thị trường tài chính và nhiều nhà kinh tế vẫn tỏ ra tương đối bình thản trước tình hình tài khóa của Mỹ.

Nếu giới đầu tư thực sự hoảng loạn về mức chi tiêu của chính phủ liên bang, lợi suất trái phiếu sẽ là một trong những tín hiệu cảnh báo sớm nhất. Lợi suất tăng mạnh có thể cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn do lo ngại rủi ro tín dụng gia tăng. Ngược lại, lợi suất giảm sâu có thể phản ánh việc nguồn cung trái phiếu vượt quá nhu cầu.

Tuy nhiên, cả hai kịch bản này đều chưa xảy ra. Tại thời điểm hiện tại, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm ở mức khoảng 4,8%, cao hơn so với cuối năm ngoái nhưng vẫn phù hợp với mặt bằng chung của phần lớn năm 2025. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng dao động quanh mức 4,2% kể từ mùa xuân năm ngoái.

“Cơn đau tim” kinh tế đang dần hình thành

Một số giả thuyết cho rằng các nhà đầu tư nước ngoài có thể sử dụng lượng nắm giữ trái phiếu Mỹ như một công cụ gây sức ép trước những động thái cứng rắn hơn của Washington đối với các đồng minh. Những cảnh báo khác lo ngại nhà đầu tư có thể rút khỏi thị trường vì bất ổn chính sách, tương tự như những gì từng xảy ra dưới thời Liz Truss tại Anh.

Gánh nặng nợ công đang đè nặng lên kinh tế Mỹ.

Dù vậy, nhiều nhà kinh tế cho rằng kịch bản thực tế có thể ít kịch tính hơn. Một trong những công cụ được nhắc tới là “kiềm chế tài chính”, tức buộc các tổ chức phải nắm giữ nhiều trái phiếu hơn, qua đó đảm bảo cầu đủ mạnh để nâng đỡ giá trị nợ.

Một lựa chọn khác là để lạm phát tăng nhẹ. Điều này gây bất lợi cho người tiêu dùng, nhưng lại làm xói mòn giá trị thực của khoản nợ. Chính sách nới lỏng định lượng (QE) cũng có thể được sử dụng khi việc tăng cung tiền có thể gây áp lực lạm phát, song đồng thời làm giảm giá trị thực của các khoản vay.

Chính những công cụ này có thể là cơ sở giúp nhà đầu tư duy trì sự tự tin, bởi Mỹ vẫn được xem là có khả năng tương đối tốt để xử lý một cuộc khủng hoảng nợ, nếu kịch bản đó xảy ra.

Tuy nhiên, nếu nền kinh tế không thể tăng trưởng đủ nhanh để “thoát nợ” và cải thiện tỷ lệ nợ trên GDP, triển vọng sẽ không mấy dễ chịu. Ngày càng nhiều nguồn lực sẽ phải dành cho việc duy trì vay nợ, điều mà nhà sáng lập Bridgewater Associates, Ray Dalio, liên tục cảnh báo.

Trong nhiều bài đăng trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn, bao gồm trao đổi với Diane Brady của Fortune, ông Dalio đã ví tình trạng hiện tại như một “cơn đau tim” kinh tế đang dần hình thành.

“Chúng ta đang chi tiêu nhiều hơn 40% so với số thu vào, và đây là một vấn đề mang tính kinh niên. Những gì đang diễn ra là các khoản thanh toán lãi nợ… đang bào mòn đáng kể sức mua, giống như mảng bám trong động mạch, siết chặt dần khả năng lưu thông vậy”, ông Dalio nói trong một cuộc phỏng vấn với Fox Business năm ngoái.

Trong khi thị trường vẫn tạm thời giữ được sự bình tĩnh, câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu Mỹ có thể tiếp tục duy trì quỹ đạo vay mượn hiện nay mà không phải trả giá bằng một cú sốc tài khóa trong tương lai?

Theo Fortune

Link gốc