Kinh tế 2026 xuất hiện nhiều ẩn số mới, khiến mục tiêu kiểm soát CPI ở mức 4,5% trở thành bài toán khó, đòi hỏi điều hành thận trọng và linh hoạt hơn.
Mục tiêu kiểm soát CPI ở mức 4,5% trong năm 2026 có cơ sở khi chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá tiếp tục phối hợp chặt chẽ và chủ động. Ảnh: Lục Giang
Năm 2025 khép lại với nền tảng vĩ mô ổn định, CPI bình quân chỉ tăng 3,31%, đánh dấu năm thứ 11 liên tiếp Việt Nam kiểm soát lạm phát dưới ngưỡng Quốc hội đặt ra. Trên cơ sở đó, bước sang năm 2026, mục tiêu kiểm soát CPI ở mức khoảng 4,5% theo Nghị quyết 244/2025/QH15 được xem là định hướng quan trọng để củng cố ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa cho tăng trưởng.
Dù bối cảnh kinh tế – tài chính dự báo có nhiều biến động, nền tảng ổn định tích lũy qua nhiều năm giúp mục tiêu lạm phát 4,5% tiếp tục mở ra triển vọng tích cực.
Áp lực mới lên mục tiêu CPI 4,5%
Năm 2026, lạm phát chịu tác động mạnh từ độ trễ của các đợt điều chỉnh giá quan trọng trong giai đoạn 2024–2025. Giá điện đã hai lần tăng trong hai năm, kéo chi phí sản xuất – sinh hoạt lên cao và tiếp tục lan tỏa vào CPI trong nhiều quý tiếp theo. Giá dịch vụ y tế, giáo dục tăng theo lộ trình chi phí thực tế cũng tạo áp lực lớn lên nhóm dịch vụ công – vốn có trọng số lớn trong rổ tính CPI.
Nhu cầu du lịch, giải trí, ăn uống ngoài gia đình phục hồi rõ rệt sau nhiều năm bị nén lại có thể đẩy giá các dịch vụ này tăng trong các thời điểm cao điểm. Đồng thời, trên thị trường quốc tế, giá nhiều loại nguyên liệu đầu vào như kim loại, vật liệu xây dựng và hàng công nghiệp vẫn neo ở mức cao. Những biến động địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng cục bộ tiếp tục làm gia tăng tính bất định của thị trường.
Tỷ giá USD/VND, dù giảm bớt áp lực so với các giai đoạn căng thẳng, vẫn có nguy cơ biến động mạnh trong bối cảnh đồng USD duy trì sức mạnh. Điều này khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu tăng, tạo thêm áp lực chi phí đẩy lên giá hàng hóa trong nước.
Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia nhận định áp lực lạm phát năm 2026 chắc chắn cao hơn 2025, dù chưa đến mức gây mất kiểm soát. Kỳ vọng lạm phát vẫn thấp nhưng các yếu tố đẩy giá đang chiếm ưu thế.
Lạm phát 2026 được dự báo trong vùng mục tiêu song dư địa an toàn không nhiều
Phần lớn kịch bản dự báo CPI 2026 đều cho rằng CPI sẽ nằm trong hoặc sát vùng mục tiêu 4–4,5%, song dư địa an toàn không còn lớn như trước.
Trong kịch bản thuận lợi giá dầu và lương thực ổn định, tỷ giá được điều hành hợp lý và việc điều chỉnh giá dịch vụ công được giãn theo quý – CPI có thể đạt mức khoảng 3,5%.
Tuy nhiên, kịch bản rủi ro cũng hiện hữu: nếu giá năng lượng tăng trở lại, tỷ giá chịu áp lực mới hoặc việc điều chỉnh giá dịch vụ công diễn ra tập trung, CPI có thể tiến sát 4,3–4,8%. Khi đó, dư địa điều hành sẽ thu hẹp đáng kể, buộc cơ quan chức năng phải tính toán kỹ từng chính sách liên quan đến tín dụng, cung tiền và điều chỉnh giá.
Dù vậy, nhiều đánh giá cho rằng Việt Nam vẫn có khả năng giữ CPI 2026 trong vùng mục tiêu nếu tiếp tục điều hành thận trọng, linh hoạt và phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa – tiền tệ – giá cả.
Ổn định CPI năm 2026 đòi hỏi điều hành mềm dẻo và không đi theo một chiều
Với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, Việt Nam không thể áp dụng biện pháp kiềm chế lạm phát theo hướng siết chặt mạnh cả tài khóa lẫn tiền tệ, vì sẽ dẫn đến suy giảm tổng cầu, ảnh hưởng trực tiếp tới tăng trưởng và việc làm.
Ngược lại, nếu nới lỏng quá mức – tăng chi tiêu công mạnh, mở rộng tín dụng thiếu kiểm soát – tổng cầu sẽ tăng nhanh hơn năng lực cung ứng, tạo lạm phát cầu kéo. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng và đầu tư được dự báo gia tăng, đây là rủi ro dễ xảy ra.
Do đó, năm 2026 đòi hỏi cách tiếp cận cân bằng động: chính sách tiền tệ linh hoạt, định hướng tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên; tài khóa tập trung cho hạ tầng chiến lược và chuyển đổi số; giá hàng hóa Nhà nước quản lý phải điều chỉnh theo lộ trình rõ ràng, tránh gây sốc tâm lý thị trường.
Theo PGS.TS. Lê Văn Ái - nguyên giảng viên Học viện Tài chính, CPI năm 2026 sẽ chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố, trong đó có nhu cầu tín dụng tăng trở lại, tỷ giá VND/USD còn ở mức cao và các yếu tố “kế thừa” từ năm 2025 như giá điện, giá thịt lợn, giá thuốc và dịch vụ y tế. Những yếu tố này, nếu kéo dài, có thể tạo thêm sức ép lên CPI trong các tháng đầu năm 2026.
Tuy vậy, ông cho rằng với nền tảng ổn định vĩ mô và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa – tiền tệ – giá cả, chỉ số giá tiêu dùng năm 2026 nhiều khả năng vẫn xoay quanh mức 4,5% mà Quốc hội đặt ra. Nói cách khác, dù có áp lực, CPI 2026 vẫn có cơ sở để giữ trong vùng mục tiêu.
Song Anh
