Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 lập kỷ lục mới, vượt mốc 930 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm 2024.
Cấp đông sản phẩm cá tra nguyên con xuất khẩu tại nhà máy chế biến thuỷ sản của Tập đoàn Sao Mai (An Giang). Ảnh: Vũ Sinh - TTXVN
Bước sang năm 2026, trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động khó lường, việc mở rộng và giữ vững chỗ đứng cho hàng hóa Việt Nam trong hệ thống phân phối quốc tế trở thành một phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất và xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Bộ Công Thương, xác định rõ yêu cầu đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm phát triển thị trường nước ngoài năm 2026 là ưu tiên triển khai hiệu quả Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài đến năm 2030”. Trọng tâm của Đề án là tổ chức chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế, các chương trình Tuần hàng Việt Nam tại thị trường trọng điểm và tiềm năng, đồng thời từng bước đàm phán, đưa hàng Việt thâm nhập sâu hơn vào hệ thống phân phối lớn trên thế giới.
Thay vì dừng lại ở xuất khẩu qua trung gian, mục tiêu đặt ra nhằm giúp doanh nghiệp Việt chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, trực tiếp đáp ứng tiêu chuẩn, cơ chế vận hành của chuỗi bán lẻ hiện qua đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế thương hiệu Việt Nam. Định hướng này được đặt trong bối cảnh năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn tích cực của ngoại thương Việt Nam.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 lập kỷ lục mới, vượt mốc 930 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm 2024. Việt Nam xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp với giá trị khoảng 22 tỷ USD, chính thức ghi danh vào nhóm 15 cường quốc thương mại hàng đầu thế giới. Đáng chú ý, xuất khẩu sang thị trường đã ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phục hồi tích cực cho thấy hiệu quả rõ nét của mạng lưới FTA mà Việt Nam dày công xây dựng.
Cùng đó, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam- EU (EVFTA), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam- Vương quốc Anh (UKVFTA) không chỉ mở rộng không gian thị trường mà còn tạo động lực để doanh nghiệp và ngành hàng Việt Nam mạnh dạn bước ra thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu biến động nhanh, phương thức xuất khẩu truyền thống đang bộc lộ nhiều giới hạn.
Chia sẻ về thực tiễn này, ông Tạ Hoàng Linh, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế cho biết: Trước đây nhiều doanh nghiệp chỉ cần xuất khẩu được vào một vài thị trường đã có thể tạm hài lòng về đầu ra nhưng khi thị trường truyền thống dần tiềm ẩn rủi ro, việc đa dạng hóa thị trường và tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối quốc tế đã trở thành yêu cầu sống còn.
Từ nhận thức đó, Bộ Công Thương đã kiên trì triển khai Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài”, được ban hành từ năm 2015 và gia hạn vào năm 2022. Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là giúp doanh nghiệp chuyển từ vị thế gia công thụ động sang chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, từng bước đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của hệ thống phân phối toàn cầu. Bên cạnh đó, Chương trình Thương hiệu Quốc gia (Vietnam Value) cũng được triển khai đồng bộ góp phần nâng chuẩn nhận diện và tạo dựng niềm tin với hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, tạo nền tảng để hàng Việt không chỉ “đi ra” mà còn “đứng vững”.
Thực tế triển khai cho thấy, kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất trong nước với các tập đoàn phân phối quốc tế đang mang lại hiệu quả ngày càng rõ nét. Sự kiện Viet Nam International Sourcing 2025 là hoạt động kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế trọng điểm ghi nhận mức độ quan tâm lớn chưa từng có với sự tham gia của hơn 450 kênh phân phối, nhà nhập khẩu uy tín đến từ hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng khoảng 400 doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ có đối tác từ những thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, sự kiện còn thu hút nhiều nhà nhập khẩu đến từ Trung Đông, Mỹ La-tinh và Đông Âu, những khu vực đang nổi lên trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Việt Nam.
Tuy nhiên, để hàng Việt hiện diện bền vững trong hệ thống phân phối nước ngoài, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào cơ hội kết nối. Việc liên tục cập nhật tiêu chuẩn, thị hiếu mới của người tiêu dùng, đầu tư nâng cao chất lượng, ứng dụng khoa học công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, xây dựng chiến lược phát triển xanh và bền vững đã trở thành những yêu cầu bắt buộc.
Công nhân sơ chế củ sen tại Nhà máy của Công ty Cổ phần thực phẩm Sen Đại Việt (huyện Tháp Mười). Ảnh: Nhựt An - TTXVN
Ở góc độ triển khai tại thị trường sở tại, ông Vũ Anh Sơn- Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho rằng: Đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài hiện nay không còn là xúc tiến thương mại đơn thuần mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất và xuất khẩu.
Từ thực tiễn tại Pháp, toàn bộ hoạt động đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối được triển khai theo quy trình ba bước chặt chẽ gắn với đầu ra cụ thể, từ việc xác định đúng thị trường và kênh phân phối, chuẩn hóa đầu vào doanh nghiệp và sản phẩm, đến tạo thị trường thông qua các Tuần hàng Việt Nam và hoạt động truyền thông nhằm hình thành thói quen tiêu dùng đối với hàng Việt.
Tương tự, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ chia sẻ: Để triển khai Đề án, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đã tập trung xúc tiến xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh, giá trị gia tăng cao và hạn chế xuất khẩu thô. Những năm gần đây, các đoàn doanh nghiệp Việt Nam đã được kết nối trực tiếp với các tập đoàn, chuỗi phân phối lớn như Walmart, Costco, Amazon và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của thị trường này.
Theo số liệu từ Walmart, giao dịch thương mại điện tử hàng năm giữa tập đoàn với thị trường Việt Nam đạt hơn 2 tỷ USD cho thấy dư địa rất lớn nếu doanh nghiệp Việt tiếp cận hiệu quả kênh phân phối hiện đại.
Không chỉ các tập đoàn bán lẻ, nhiều nhà mua hàng quốc tế cũng bày tỏ sự quan tâm ngày càng lớn tới hàng hóa Việt Nam. Đại diện AMH Trading London cho biết, nhu cầu tiêu dùng tại Anh và châu Âu đang phục hồi, các hệ thống phân phối mong muốn tìm kiếm những sản phẩm sáng tạo và thân thiện môi trường, lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang có lợi thế.
Đáng chú ý, thương mại điện tử xuyên biên giới đang nổi lên như một lối vào mềm giúp hàng Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế và trở thành kênh thử nghiệm quan trọng trước khi thâm nhập chuỗi bán lẻ truyền thống. Thông qua dữ liệu bán hàng, phản hồi thị trường và khả năng đáp ứng đơn hàng, các nền tảng số đang cung cấp cơ sở thực tiễn để tập đoàn bán lẻ đánh giá năng lực nhà cung ứng Việt Nam, từ đó mở rộng hợp tác.
Cùng với đó, công cụ hỗ trợ thực thi hội nhập như Cổng thông tin điện tử Hiệp định thương mại tự do Việt Nam (FTAP) đang ngày càng khẳng định vai trò nền tảng kết nối dữ liệu. Bởi FTAP không chỉ giúp doanh nghiệp tra cứu cam kết, thuế quan, quy tắc xuất xứ, mà còn hỗ trợ xây dựng chiến lược thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng bài bản hơn.
Theo các chuyên gia, khi thông tin được kết nối thông suốt, doanh nghiệp có điều kiện tận dụng tốt hơn ưu đãi các FTA, qua đó mở rộng xuất khẩu không chỉ về quy mô mà cả chất lượng. Thực tiễn từ các thị trường khó tính như Pháp, Thụy Điển hay Hoa Kỳ cho thấy, các chuỗi bán lẻ quốc tế không chỉ mua sản phẩm mà mua cả quy trình vận hành, khả năng truy xuất và tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Theo ông Vũ Anh Sơn, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất và xuất khẩu là điều kiện tiên quyết; lựa chọn đúng doanh nghiệp nòng cốt để tạo đột phá, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại quốc tế là những yếu tố then chốt để hàng Việt có thể đứng vững lâu dài trong hệ thống phân phối nước ngoài.
Có thể khẳng định, từ không gian số đến kệ siêu thị nước ngoài, từ xúc tiến thương mại đến tái cấu trúc xuất khẩu, Việt Nam đang từng bước mở ra một con đường mới cho hàng hóa trong nước. Do đó, nếu được triển khai bài bản, đồng bộ và kiên trì, việc đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài sẽ không chỉ là câu chuyện về kim ngạch mà là bước đi căn cơ nhằm nâng cao vị thế, giá trị và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
