Bộ Công Thương vừa phê duyệt Đề án “Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh đến năm 2030”, đặt mục tiêu hoàn thiện thể chế, củng cố năng lực thực thi và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc triển khai Đề án gắn với yêu cầu hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số và phòng ngừa hành vi hạn chế cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường hiện đại.
Tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch
Theo Bộ Công Thương, pháp luật cạnh tranh giữ vai trò trụ cột trong việc kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh phải được coi là nhiệm vụ thường xuyên và lâu dài, bảo đảm sự vận hành đúng đắn của cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đề án nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm sự đồng bộ giữa pháp luật cạnh tranh với pháp luật chuyên ngành và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia; thích ứng linh hoạt với mô hình kinh doanh mới, số hóa, chuyển đổi xanh; tiếp thu có chọn lọc thực tiễn quốc tế; đồng thời lấy doanh nghiệp và người tiêu dùng làm trung tâm.
(Ảnh minh họa)
Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện khung khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch; tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng, thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân và chuyển đổi số. Cùng với đó, Đề án đề cao phân công, phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trong hệ thống thực thi pháp luật cạnh tranh; mở rộng vai trò giám sát của xã hội, báo chí, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Đề án cũng xác định phương pháp tiếp cận thực thi theo hướng chủ động, dựa trên tính hiệu quả và phòng ngừa rủi ro; phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong phát hiện, điều tra, xử lý hành vi vi phạm; xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh ở cả khu vực doanh nghiệp và cộng đồng.
Việc thực hiện Đề án phải gắn với yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bảo đảm công khai, minh bạch; phòng ngừa lợi ích nhóm trong thực thi và quản lý nhà nước về cạnh tranh.
Mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh, qua đó tạo lập và duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo vệ người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm
Để đạt được mục tiêu nêu trên, Đề án xác định ba nhóm nhiệm vụ - giải pháp chính:
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và chính sách cạnh tranh: Rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện khung pháp lý về cạnh tranh; tham gia xây dựng, đàm phán và thực hiện các cam kết cạnh tranh trong các điều ước quốc tế.
Thứ hai, nâng cao năng lực thực thi pháp luật cạnh tranh: Tăng cường năng lực chuyên môn cho điều tra viên và đội ngũ thực thi; đẩy mạnh phát hiện, ngăn ngừa, đấu tranh chống hành vi hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh; xây dựng cơ sở dữ liệu cạnh tranh; phát triển hạ tầng công nghệ thông tin; mở rộng phối hợp trong và ngoài nước.
Thứ ba, nâng cao nhận thức và trách nhiệm: Đẩy mạnh truyền thông, phổ biến kiến thức pháp luật về cạnh tranh tới doanh nghiệp, hiệp hội và người tiêu dùng; khuyến khích tuân thủ pháp luật và tham gia giám sát thị trường.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được giao làm đầu mối chủ trì triển khai Đề án, điều phối các hoạt động hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi và đàm phán quốc tế; đồng thời xây dựng kế hoạch ngân sách, huy động nguồn lực phục vụ triển khai nhiệm vụ.
Các đơn vị thuộc Bộ Công Thương căn cứ chức năng, nhiệm vụ để lồng ghép nhiệm vụ của Đề án vào kế hoạch công tác hằng năm; phối hợp chia sẻ dữ liệu thị trường, phục vụ nghiên cứu, khảo sát, đánh giá vấn đề cạnh tranh và điều chỉnh chính sách; tham gia thực hiện cam kết cạnh tranh trong các hiệp định thương mại tự do.
Định kỳ hằng năm, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo dõi, tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện Đề án, đồng thời đề xuất điều chỉnh khi cần thiết để phù hợp với thực tiễn.
Huy Tùng
