Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài, giá phân bón tăng, nông dân Mỹ có thể buộc phải điều chỉnh cơ cấu cây trồng.

Nông dân Mỹ đang chuẩn bị vào vụ gieo trồng mùa xuân, nhưng giá phân bón tăng, nguồn cung gián đoạn và chi phí sản xuất leo thang buộc nhiều hộ phải cân nhắc giảm diện tích ngô và chuyển đổi sang trồng đậu tương.

Tại các bang miền Nam nước Mỹ như Texas, Louisiana, Mississippi, Georgia và hai bang Carolina, ngô vào vụ từ cuối tháng 1 đến tháng 3, trong khi bông từ tháng 2 đến tháng 5. Lúa mì vụ đông được gieo từ mùa thu năm trước cũng đang kết thúc giai đoạn ngủ đông trên khắp vùng đồng bằng phía Nam và cần được bón thêm phân đạm trong giai đoạn sinh trưởng đầu mùa xuân.

Các nhà phân tích điều chỉnh dự báo diện tích gieo trồng, theo ông Dan Basse, Chủ tịch Công ty phân tích thị trường AgResource, ước tính diện tích trồng ngô của Mỹ giảm khoảng 1-1,5 triệu mẫu so với dự báo ban đầu do chiến sự. "Vành đai ngô" (khu vực trồng ngô năng suất cao gồm các bang Iowa, Illinois, Indiana, Ohio và Nebraska) được dự báo ít bị ảnh hưởng hơn do vụ xuân chưa bắt đầu. Đa số nông dân đang hoàn tất việc mua phân bón và chuẩn bị cho mùa vụ mới.

Nguồn cung phân bón của Mỹ dựa vào cả sản xuất trong nước lẫn nhập khẩu. Trong đó, nhập khẩu khoảng 97% kali, 18% phân đạm và 13% phân lân. Sự phụ thuộc này khiến thị trường phân bón Mỹ dễ chịu tác động hơn với các gián đoạn thương mại toàn cầu, đặc biệt vào những thời điểm nhu cầu tăng cao theo mùa vụ.

Dù Mỹ không trực tiếp nhập khẩu lượng lớn phân bón từ Trung Đông, nhưng thị trường phân bón trong nước vẫn chịu tác động từ biến động của khu vực. Bởi nếu những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn phân bón từ Vịnh Ba Tư như Ấn Độ hay Brazil buộc phải tìm nguồn cung thay thế, điều này sẽ làm gia tăng cạnh tranh đối với nguồn phân bón sẵn có và đẩy giá mua lên cao.

Nguồn cung phân bón toàn cầu cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các chính sách của những quốc gia sản xuất lớn. Ví dụ, Trung Quốc từng nhiều lần xem xét áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu phân bón nhằm ưu tiên nguồn cung trong nước. Những động thái này có thể thắt chặt nguồn cung toàn cầu, đặc biệt đối với phân lân. Hiện nay, Trung Quốc đang hạn chế xuất khẩu phân bón cho đến cuối tháng 8/2026.

Một yếu tố quan trọng khác là việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển phân bón lớn của thế giới - gần như bị phong tỏa do căng thẳng quân sự. Eo biển Hormuz có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng và phân bón toàn cầu. Khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ dạng lỏng của thế giới đi qua tuyến đường này. Trung Đông cũng chiếm gần một nửa lượng xuất khẩu urê toàn cầu và khoảng 30% lượng xuất khẩu amoniac.

Tình trạng gián đoạn nguồn cung phân bón đang khiến nông dân Mỹ đối mặt với nhiều khó khăn đúng vào thời điểm quan trọng của vụ gieo trồng. Theo Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), thu nhập nông nghiệp của Mỹ đang trải qua giai đoạn suy giảm sâu nhất trong nhiều thập kỷ.

Harry Ott, nông dân trồng cây hàng năm tại bang Nam Carolina và là Chủ tịch Liên đoàn Nông trại bang này, cho biết chi phí phân bón tăng đột ngột là điều hoàn toàn ngoài dự tính. Theo ông, bảng cân đối tài chính của nhiều nông dân không đủ khả năng hấp thụ mức chi phí mới. Đã có thời điểm giá phân bón tăng thêm hàng trăm USD/tấn chỉ trong thời gian ngắn.

Một nông dân tại bang South Dakota cho biết khi đặt mua lô phân bón tiếp theo sau khi chiến sự bùng phát, giá đã tăng khoảng 200 USD/tấn, khiến tổng chi phí phân bón của trang trại tăng thêm gần 20.000 USD.

Theo Liên đoàn, nếu không có các biện pháp kịp thời để khơi thông chuỗi cung ứng phân bón và năng lượng, thị trường lương thực toàn cầu có thể đối mặt với những biến động nghiêm trọng tương tự giai đoạn khủng hoảng giá lương thực năm 2022.

Căng thẳng tại Trung Đông cũng đang đẩy giá nhiều loại nông sản trên thế giới tăng mạnh. Theo Bloomberg, giá dầu cọ đã tăng tới 10%, dầu đậu tương cũng tăng mạnh, trong khi giá lúa mì tiến gần mức cao nhất trong hai năm.

Link gốc