Quá trình trở lại của dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán (TTCK) sẽ không diễn ra ngay lập tức, mà gắn với câu chuyện nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi.

Khi các áp lực về tỷ giá và thuế quan được kiểm soát, dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ quay lại trạng thái dương bền vững.

Những biến động gần đây của dòng vốn ngoại đang được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với căng thẳng địa chính trị toàn cầu, góp phần tái định hình dòng chảy tài chính quốc tế.

Từ bán ròng đến kỳ vọng nâng hạng

Châu Á hiện phụ thuộc vào Trung Đông tới 60-80% nguồn cung dầu và 30-40% khí đốt. Trong xung đột Trung Đông, việc một nhà máy LNG quan trọng tại Qatar bị gián đoạn đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng rơi vào trạng thái bất khả kháng, làm thiếu hụt khoảng 5-7 triệu thùng dầu, cao hơn 2,5 lần so với tình trạng xảy ra trong xung đột Nga - Ukraine. Sự lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu buộc các định chế tài chính toàn cầu phải điều chỉnh lại mức độ rủi ro đối với khu vực châu Á, từ đó thúc đẩy làn sóng rút vốn trên diện rộng.

Trong bối cảnh đó, TTCK Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo ảnh hưởng. Tuy nhiên, việc đánh giá áp lực bán ròng của khối ngoại cần được nhìn nhận một cách toàn diện, thay vì chỉ dựa trên các con số tuyệt đối. Trong quý I/2026, giá trị bán ròng của khối ngoại vượt 30.000 tỷ đồng, nối tiếp xu hướng từ năm 2025, nhưng điều quan trọng nằm ở khả năng hấp thụ của thị trường nội địa.

Các chuyên gia cho rằng TTCK Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của dòng vốn. Các quỹ đóng vốn có chu kỳ đầu tư cố định 5-7 năm và thanh khoản hạn chế đang dần thoái lui khi bước vào cuối chu kỳ. Thay vào đó là sự trỗi dậy của các quỹ mở và ETF với đặc tính linh hoạt, chi phí thấp và khả năng huy động vốn liên tục. Đây là xu hướng phù hợp với dòng vốn tổ chức hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh đầu tư thụ động ngày càng chiếm ưu thế.

TS Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam dự báo, khi Việt Nam tiến gần hơn đến các tiêu chí nâng hạng giai đoạn tới, thị trường có thể thu hút thêm từ 2-5 tỷ USD trong 12 tháng tiếp theo. Đặc biệt trong năm nay, khi các áp lực về tỷ giá và thuế quan được kiểm soát, dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ quay lại trạng thái dương bền vững.

Còn theo ông Ngô Minh Đức, chuyên gia chứng khoán, quá trình quay trở lại của dòng vốn ngoại sẽ không diễn ra ngay lập tức mà theo một lộ trình mang tính kỹ thuật, gắn liền với câu chuyện nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi.

Các mốc thời gian quan trọng bao gồm giai đoạn chuyển giao sau đầu tháng 4, thời điểm các quỹ bắt đầu tái cấu trúc danh mục vào khoảng giữa tháng 9 trở đi với tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam chiếm khoảng 0,02% - 0,04% trong rổ chỉ số thị trường mới nổi. Trong chu kỳ này, lượng vốn ETF dự kiến giải ngân khoảng 1,5 tỷ USD và được giải ngân theo từng đợt, thông qua chiến lược trung bình giá nhằm giảm thiểu tác động thị trường và tối ưu hóa chi phí vốn.

Trong bối cảnh rộng hơn, Việt Nam không nằm ngoài xu hướng chung của khu vực khi dòng vốn toàn cầu đang ưu tiên các thị trường phát triển, đặc biệt là Mỹ. Khi chu kỳ tiền tệ toàn cầu đảo chiều, đặc biệt là khi các ngân hàng trung ương lớn bắt đầu nới lỏng chính sách, lợi thế tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp tại các thị trường mới nổi sẽ trở thành yếu tố thu hút dòng vốn quay trở lại.

Thận trọng với áp lực lạm phát

Dù vậy, TTCK vẫn đối mặt với những rủi ro chu kỳ đáng lưu ý, đặc biệt là áp lực lạm phát kép từ năng lượng và nông nghiệp. Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Trung tâm phân tích Smart Invest giải thích lịch sử cho thấy lạm phát nông nghiệp thường nối tiếp chu kỳ tăng của năng lượng.

Hiện nay, việc thiếu hụt khí đốt đã khiến nhiều nhà máy phân bón, đặc biệt tại Ấn Độ chỉ hoạt động khoảng 50% công suất, đẩy chi phí đầu vào tăng mạnh. Chỉ số nông sản toàn cầu đang tiến sát vùng kháng cự dài hạn 20 năm và nếu bị phá vỡ, một chu kỳ lạm phát lương thực mới có thể hình thành, kéo theo áp lực lên lãi suất và tỷ giá.

Trong bức tranh khu vực, Việt Nam đang ở vị thế “trung dung”, vừa có tiềm năng tăng trưởng, vừa đối mặt với nhiều biến số nhạy cảm. Thị trường chịu ảnh hưởng tâm lý từ các nền kinh tế phát triển, đồng thời phải giải bài toán lạm phát nội địa. Tuy nhiên, lợi thế xuất khẩu nông sản lại giúp Việt Nam có những “hàng rào” phòng vệ tự nhiên khi giá hàng hóa tăng. Ngược lại, biến động tỷ giá vẫn là yếu tố then chốt chi phối quyết định của dòng vốn ngoại.

Một điểm đáng lưu ý khác là sự lệch pha trong cấu trúc vốn hóa. VN-Index hiện phụ thuộc lớn vào nhóm ngân hàng và bất động sản, khiến chỉ số chung không phản ánh đầy đủ sự tăng trưởng của các ngành khác như nông nghiệp hay xuất khẩu. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với nhà đầu tư trong việc lựa chọn cổ phiếu, thay vì chỉ dựa vào xu hướng thị trường.

Có thể nói, TTCK Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng về chất lượng dòng vốn. Sự thay thế dần của quỹ đóng bằng ETF và quỹ mở không chỉ là thay đổi về hình thức mà còn là bước chuẩn bị cần thiết cho quá trình nâng hạng. Áp lực bán ròng ngắn hạn của khối ngoại nên được nhìn nhận như một quá trình tái cấu trúc tất yếu. Đối với nhà đầu tư chiến lược, đây là thời điểm cần tái định vị danh mục, ưu tiên các nhóm ngành hưởng lợi từ chu kỳ hàng hóa và có khả năng thích ứng với tiêu chuẩn minh bạch ngày càng cao.

Diễm Ngọc

Link gốc