Nghị quyết số 79-NQ/TW tái khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước (KTNN), xác định doanh nghiệp nhà nước là lực lượng nòng cốt, giữ vị trí then chốt, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ chiến lược.
.jpg)
Doanh nghiệp nhà nước luôn giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế.
Trong hơn 80 năm xây dựng và phát triển đất nước, khu vực KTNN - lực lượng giữ vai trò chủ đạo đã thực hiện tốt chức năng định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế. Trong 3 nhóm cơ bản của thành phần KTNN, nhóm các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) được hình thành trên cơ sở đầu tư của Nhà nước, kể cả đầu tư của các DNNN, vừa là chủ thể kinh doanh, vừa là lực lượng kinh tế nòng cốt, tham gia các hoạt động kinh tế như một công cụ của Nhà nước trong thực hiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội.
Từ lâu nay DNNN vẫn là đầu tàu, tạo động lực cho các thành phần kinh tế khác phát triển. Báo cáo tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ làm việc với các Chủ tịch, Tổng Giám đốc một số tập đoàn, tổng công ty nhà nước hồi cuối năm 2025, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, ở thời điểm năm 2024, tổng tài sản của 671 DNNN ước đạt hơn 5,6 triệu tỷ đồng, tổng doanh thu gần 3,3 triệu tỷ đồng, đóng góp hơn 29% GDP của Đất nước. Nhiều tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước như Viettel, VNPT và MobiFone là những thí dụ điển hình khi trực tiếp tham gia phục vụ quốc phòng - an ninh, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng-an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, đóng góp của DNNN vẫn chưa được như mong đợi, chưa thể hiện rõ vai trò trong việc dẫn dắt, tạo động lực, mở đường, hướng dẫn, thúc đẩy các thành phần khác phát triển, liên kết chuỗi giá trị gia tăng… Theo chia sẻ của bà Phạm Thúy Chinh - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, chính sách hiện còn thiếu những định hướng mang tính chiến lược phát triển cho khu vực DNNN theo hướng bền vững. Do vậy vị thế, vai trò của DNNN cần tiếp tục được khẳng định và được định hướng bởi chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển KTNN cũng như việc sắp xếp, đổi mới, phát triển DNNN, nhất là trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Ngày 6/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển KTNN. Trong đó, xác định KTNN là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế...
Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW cũng khẳng định rõ quan điểm chỉ đạo tách bạch việc sử dụng nguồn lực nhà nước trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị với các hoạt động kinh doanh. Việc hạch toán rõ ràng giữa hai nhiệm vụ này sẽ tạo cơ sở để nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN. Thời gian tới, các nội dung này sẽ tiếp tục được thể chế hóa trong hệ thống pháp luật và cụ thể hóa bằng các chương trình hành động của Quốc hội và Chính phủ.
Theo đó, việc tách bạch rõ chức năng chủ sở hữu và quản trị doanh nghiệp không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là cuộc đổi trục về tư duy. DNNN không thể tiếp tục lúng túng trong vòng xoáy “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, càng không thể phát triển nếu mọi quyết định kinh doanh đều phải chờ cơ chế “xin - cho”…
Liên quan đến vấn đề này, GS. TS. Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng, chương trình hành động của Nghị quyết số 79-NQ/TW cần xác định hướng đi rõ ràng để KTNN phát huy vai trò dẫn dắt, mở đường. Với khu vực nhà nước, nguyên tắc được đưa ra là phải có hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, dựa vào thị trường. Tuy nhiên, dựa vào thị trường thì phải có cạnh tranh.
Mối quan hệ này cần được giải quyết tốt, nếu không có thể tiềm ẩn cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Sự cạnh tranh này có thể dẫn đến hai sắc thái là cùng phát triển hoặc gây tổn hại cho nhau. Với một số lĩnh vực chủ chốt, nhà nước cần nắm giữ như quản lý hàng không, hàng hải liên quan chủ quyền an ninh. Nhưng ở những lĩnh vực khác như năng lượng, tư nhân cũng có tham gia thì Nhà nước cần phân định rõ vai trò của từng khu vực. Đặc biệt, ngay trong khu vực nhà nước cũng cần chỉ rõ nhiệm vụ của từng doanh nghiệp và tập trung đầu tư nguồn vốn.
Nguyệt Hà
