Làn sóng đầu tư và cải cách chính sách đang mở ra dư địa tăng trưởng mới cho doanh nghiệp địa phương. Khi biết tận dụng lợi thế “sân nhà”, nâng cấp công nghệ và bám sát thị trường, nội lực bản địa trở thành động lực phát triển bền vững.
Doanh nghiệp địa phương tận dụng lợi thế “sân nhà”, đầu tư công nghệ và nâng cao giá trị để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới
Những năm trở lại đây, nhiều địa phương ghi nhận những chuyển động tích cực khi dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước gia tăng, kéo theo sự cải thiện rõ nét về hạ tầng, công nghiệp và thị trường nội địa. Trong bối cảnh đó, không ít doanh nghiệp địa phương đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, mở rộng hoạt động ngay trên “sân nhà” thay vì mạo hiểm dàn trải nguồn lực ra bên ngoài.
Tại Nghệ An, sự xuất hiện của các dự án FDI cùng đầu tư của tập đoàn lớn trong nước đã làm thay đổi diện mạo kinh tế. Nhu cầu về vật liệu xây dựng, logistics và sản xuất công nghiệp tăng mạnh, tạo “đòn bẩy” cho doanh nghiệp bản địa. Công ty CP Xi măng Sông Lam là ví dụ tiêu biểu. Năm 2025, sản lượng của doanh nghiệp vượt 4,3 triệu tấn, cao hơn kế hoạch hơn 100 nghìn tấn. Dù xuất khẩu chững lại, thị trường nội địa ấm lên nhờ đầu tư công và phát triển hạ tầng khu vực Bắc Trung Bộ đã giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng ổn định. Thay vì mở rộng ồ ạt, Xi măng Sông Lam chọn tối ưu công suất và bám sát nhu cầu thực tế, một chiến lược thận trọng nhưng hiệu quả.
Cũng tại Nghệ An, Công ty Lâm nông nghiệp Sông Hiếu lại chọn hướng đầu tư chiều sâu. Việc thay thế lò sấy nhiệt truyền thống bằng công nghệ sấy hơi hiện đại, nâng cấp dây chuyền gỗ ghép từ thủ công sang bán tự động đã giúp năng lực sản xuất tăng hơn ba lần, đạt gần 2.900 m³ mỗi năm. Dù nửa đầu năm 2025 đối mặt nhiều khó khăn, hoạt động kinh doanh khởi sắc rõ rệt vào cuối năm, đặc biệt ở mảng dăm gỗ và ván ghép, với khoảng 70% sản lượng xuất khẩu sang Mỹ. Cách tiếp cận bài bản giúp doanh nghiệp đứng vững trước biến động thị trường.
Một chỉ dấu quan trọng cho sự chuyển mình này là hiệu quả thực thi chính sách. Cộng đồng doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến việc thủ tục hành chính có được tinh gọn, hồ sơ có xử lý đúng hạn, trách nhiệm cán bộ có rõ ràng hay không. Những thay đổi cụ thể ấy tạo niềm tin cho khu vực tư nhân, biến chủ trương thành động lực thực tế.
Tại Thanh Hóa, định hướng phát triển đang chuyển mạnh từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng. Mới đây, phát biểu tại hội nghị thông báo nhanh kết quả Đại hội XIV của Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động và đổi mới sáng tạo. Khu Kinh tế Nghi Sơn cùng các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung được xác định là động lực quan trọng trong giai đoạn tới.
Với lợi thế truyền thống về nông nghiệp, Thanh Hóa đang hình thành mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị. Công ty CP Mía đường Lam Sơn và Công ty CP Đầu tư và Phát triển VinaGreen là những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Sản phẩm gạo, ngũ cốc đã xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Singapore, Đức và Nhật Bản. Chủ tịch HĐQT VinaGreen, ông Đỗ Minh Thủy, cho biết doanh nghiệp xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu đến tiêu thụ, đẩy mạnh số hóa, giảm phát thải và hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, ISO 22000, HACCP.
Trong lĩnh vực công nghiệp, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) vừa tiếp nhận thành công lô dầu thô ngoài nguồn truyền thống, thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt trước biến động năng lượng toàn cầu. Việc đa dạng hóa nguồn cung không chỉ đảm bảo vận hành ổn định mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Ở góc độ chính sách, Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã xác lập cơ chế đặc thù phát triển kinh tế tư nhân, nhấn mạnh vai trò doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các ưu đãi về thuế, tín dụng cho dự án xanh, tuần hoàn và hỗ trợ chuyển đổi số nếu triển khai hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp địa phương vượt “ngưỡng tồn tại”, chuyển sang giai đoạn mở rộng có kiểm soát.
Xu hướng này không chỉ diễn ra ở miền Trung. Tại An Giang, Công ty CP Rau quả Thực phẩm An Giang (Antesco) lựa chọn chế biến sâu thay vì xuất khẩu thô. Nhờ đầu tư công nghệ đông lạnh, đóng hộp theo chuẩn quốc tế và tận dụng vùng nguyên liệu tại chỗ, doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mở rộng thị trường sang Bắc Mỹ và châu Âu, đồng thời chuẩn bị niêm yết trên HoSE.
Tại Hà Nam, Green Food Hà Nam phát triển nấm hương theo hướng công nghệ cao, xây dựng thương hiệu gắn với chỉ dẫn địa lý, tập trung phân khúc chất lượng cao thay vì chạy theo sản lượng. Ở Bình Phước, Vinahe tái định vị hạt điều từ xuất khẩu thô sang sản phẩm tiêu dùng giá trị gia tăng, tận dụng lợi thế gần vùng nguyên liệu để kiểm soát chất lượng và nâng cao thương hiệu.
Điểm chung của các doanh nghiệp này là không phát triển tách rời địa phương mà trở thành hạt nhân lan tỏa giá trị. Việc hình thành vùng nguyên liệu ổn định, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân giúp doanh nghiệp và cộng đồng cùng hưởng lợi. Trong bối cảnh chi phí logistics, nguyên liệu và tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe, lợi thế “gần nguồn, hiểu thị trường” trở thành năng lực cạnh tranh tự nhiên, khó sao chép.
Có thể thấy, nội lực bản địa đang gặp thời cơ mới khi chính sách, hạ tầng và thị trường cùng hội tụ. Nếu tiếp tục kiên định với chiến lược phát triển bền vững, nâng cao hàm lượng công nghệ và quản trị hiện đại, doanh nghiệp địa phương không chỉ đứng vững trên “sân nhà” mà còn đủ sức vươn ra thị trường rộng lớn hơn, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
