Th&ocirc;ng tin l&atilde;nh đạo C&ocirc;ng ty Cổ phần Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang bị khởi tố v&igrave; li&ecirc;n quan đến khai th&aacute;c apatit đ&atilde; l&agrave;m n&oacute;ng trở lại c&acirc;u chuyện ph&acirc;n bổ t&agrave;i nguy&ecirc;n tại Việt Nam. Đằng sau những con số sản lượng v&agrave; doanh thu, apatit kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; nguy&ecirc;n liệu cho ph&acirc;n b&oacute;n, m&agrave; c&ograve;n l&agrave; &ldquo;bầu sữa&rdquo; nu&ocirc;i sống nhiều doanh nghiệp &ndash; từ khu vực nh&agrave; nước đến tư nh&acirc;n, với mức độ hưởng lợi rất kh&aacute;c nhau.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260319/images/19b-2153.jpg" style="height:488px; width:650px">

Lễ khởi c&ocirc;ng dự &aacute;n mỏ khai trường 19B khai th&aacute;c quặng apatit. Ảnh ducgiangchem.vn

C&ocirc;ng ty TNHH MTV Apatit Việt Nam (VAPC), đơn vị thuộc Tập đo&agrave;n H&oacute;a Chất Việt Nam (Vinachem), hiện l&agrave; đầu mối quản l&yacute; v&agrave; khai th&aacute;c mỏ apatit tại L&agrave;o Cai, với doanh thu duy tr&igrave; quanh mức 3.500 &ndash;4.000 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn gần đ&acirc;y. Tuy kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố chi tiết cơ cấu kh&aacute;ch h&agrave;ng, nhưng th&ocirc;ng qua b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh của c&aacute;c doanh nghiệp ti&ecirc;u thụ, c&oacute; thể x&aacute;c định được những c&aacute;i t&ecirc;n đang trực tiếp sử dụng nguồn quặng n&agrave;y.

Một nửa d&agrave;nh cho c&aacute;c c&ocirc;ng ty ph&acirc;n b&oacute;n

Nh&oacute;m kh&aacute;ch h&agrave;ng nhận diện r&otilde; nhất l&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n gốc l&acirc;n trong hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam. Cụ thể, trong năm 2025, DAP Vinachem (m&atilde; <a class='symbol'>DDV</a>) ghi nhận gi&aacute; trị mua h&agrave;ng từ VAPC khoảng 574 tỷ đồng; CTCP Supe Phốt ph&aacute;t v&agrave; H&oacute;a chất L&acirc;m Thao (<a class='symbol'>LAS</a>) ti&ecirc;u thụ tới 552 tỷ đồng. Ở nh&oacute;m l&acirc;n nung chảy, CTCP Ph&acirc;n l&acirc;n nung chảy Văn Điển (<a class='symbol'>VAF</a>) mua 191 tỷ đồng, trong khi CTCP Ph&acirc;n l&acirc;n Ninh B&igrave;nh (<a class='symbol'>NFC</a>) ghi nhận khoảng 179 tỷ đồng trong năm qua.

CTCP DAP số 2- Vinachem kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh cụ thể, xong từ th&ocirc;ng tin khoảng hơn 200.000 tấn DAP được sản xuất v&agrave; ti&ecirc;u thụ trong năm 2025, c&oacute; thể dự đo&aacute;n gi&aacute; trị mua quặng apatit của DAP 2 v&agrave;o khoảng 500 tỷ đồng, thấp hơn một ch&uacute;t so với &quot;người anh em&quot; <a class='symbol'>DDV</a>.

Như vậy, tổng cộng c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n gốc l&acirc;n thuộc Vinachem đ&atilde; ti&ecirc;u thụ khoảng 2.000 tỷ đồng apatit mỗi năm, tương đương khoảng 50% doanh thu của VAPC. Điều đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave; nguồn quặng được ph&acirc;n bổ tương đối d&agrave;n đều, kh&ocirc;ng c&oacute; doanh nghiệp n&agrave;o chiếm ưu thế &aacute;p đảo. Ngay cả DAP &ndash; sản phẩm c&oacute; h&agrave;m lượng dinh dưỡng v&agrave; gi&aacute; b&aacute;n th&agrave;nh phẩm cao hơn SSP&ndash; cũng kh&ocirc;ng được ưu &aacute;i khi <a class='symbol'>DDV</a> v&agrave; <a class='symbol'>LAS</a> được ph&acirc;n bổ lượng apatit tương đương nhau. Điều n&agrave;y cho thấy vai tr&ograve; điều phối của Vinachem khi nguồn nguy&ecirc;n liệu n&agrave;y đang được ưu ti&ecirc;n d&agrave;nh cho mục ti&ecirc;u ổn định sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n hơn l&agrave; hiệu quả kinh tế.

Sau khi trừ nh&oacute;m n&agrave;y, vẫn c&ograve;n khoảng 2.000 tỷ đồng doanh thu apatit chưa được &ldquo;lộ diện&rdquo; trong cơ cấu kh&aacute;ch h&agrave;ng của VAPC. Phần n&agrave;y chủ yếu thuộc về c&aacute;c doanh nghiệp chế biến s&acirc;u phốt pho, hoạt động xuất khẩu quặng v&agrave; một số kh&aacute;ch h&agrave;ng c&ocirc;ng nghiệp kh&aacute;c. Nơi hiệu quả kinh tế được ph&aacute;t huy sau khi lượng quặng apatit đ&atilde; được ưu ti&ecirc;n d&agrave;nh cho ph&acirc;n b&oacute;n trước đ&oacute;. Trong đ&oacute;, c&aacute;i t&ecirc;n đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; nhất l&agrave; CTCP Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang (<a class='symbol'>DGC</a>)- một đơn vị từng nằm trong hệ sinh th&aacute;i Vinachem.

<img src="https://static.fireant.vn/Upload/20260319/images/image(8).png">

Biều đồ ph&acirc;n bổ quặng apatit (ước t&iacute;nh) năm 2025. Nguồn: Tổng hợp từ c&aacute;c BCTC đơn vị th&agrave;nh vi&ecirc;n Vinachem

<a class='symbol'>DGC</a> v&agrave; quyền khai th&aacute;c apatit

Nếu như c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n phụ thuộc ho&agrave;n to&agrave;n v&agrave;o nguồn apatit từ VAPC hoặc nhập khẩu th&igrave; <a class='symbol'>DGC</a> lại c&oacute; thể tự chủ động khai th&aacute;c nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&agrave;y.

Trong cơ cấu t&agrave;i sản của C&ocirc;ng ty Cổ phần Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang, ngo&agrave;i gi&aacute; trị c&ograve;n lại của t&agrave;i sản cố định hữu h&igrave;nh gần 2.000 tỷ đồng, doanh nghiệp c&ograve;n ghi nhận t&agrave;i sản cố định v&ocirc; h&igrave;nh 325 tỷ đồng, trong đ&oacute; ri&ecirc;ng quyền khai th&aacute;c apatit chiếm tới 315 tỷ đồng. Điều n&agrave;y cho thấy vai tr&ograve; quan trọng của nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&agrave;y trong chuỗi sản xuất của <a class='symbol'>DGC</a>.

Quyền khai th&aacute;c của doanh nghiệp chủ yếu nằm tại khai trường 19B v&agrave; khai trường 25, với trữ lượng ước t&iacute;nh khoảng 9 triệu tấn quặng apatit. Tuy nhi&ecirc;n, hiện hai mỏ n&agrave;y đ&atilde; phải tạm dừng để ho&agrave;n thiện c&aacute;c thủ tục ph&aacute;p l&yacute; v&agrave; y&ecirc;u cầu về m&ocirc;i trường. Theo ước t&iacute;nh của HSC, ngay cả trong điều kiện duy tr&igrave; được quyền khai th&aacute;c tại c&aacute;c mỏ hiện hữu, <a class='symbol'>DGC</a> vẫn cần bổ sung khoảng 20% nhu cầu apatit từ b&ecirc;n ngo&agrave;i.

<a class='symbol'>DGC</a> kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố trực tiếp sản lượng khai th&aacute;c cũng như gi&aacute; trị mua apatit trong b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh. Tuy vậy, cấu tr&uacute;c hoạt động cho thấy doanh nghiệp phụ thuộc đ&aacute;ng kể v&agrave;o nguồn quặng trong nước để vận h&agrave;nh chuỗi sản xuất phốt pho v&agrave;ng (P4) v&agrave; c&aacute;c dẫn xuất h&oacute;a chất. Theo thuyết minh b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh, <a class='symbol'>DGC</a> đang sở hữu v&agrave; chi phối nhiều c&ocirc;ng ty con tại L&agrave;o Cai, bao gồm Đức Giang L&agrave;o Cai, C&ocirc;ng ty Cổ phần Phốt pho Apatit Việt Nam v&agrave; C&ocirc;ng ty Cổ phần Phốt pho số 6 &ndash; c&aacute;c đơn vị sản xuất phốt pho v&agrave;ng tại Việt Nam.

Việc nắm quyền chi phối c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y P4 gi&uacute;p <a class='symbol'>DGC</a> trở th&agrave;nh một mắt x&iacute;ch quan trọng trong chuỗi chế biến s&acirc;u apatit, d&ugrave; kh&ocirc;ng trực tiếp đứng t&ecirc;n mua quặng ở cấp c&ocirc;ng ty mẹ. Với quy m&ocirc; sản xuất hiện tại, doanh nghiệp n&agrave;y nhiều khả năng l&agrave; một trong những kh&aacute;ch h&agrave;ng lớn ngo&agrave;i hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam v&agrave; chiếm tỷ trọng đ&aacute;ng kể trong phần doanh thu c&ograve;n lại của VAPC.

Điểm đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave;, d&ugrave; kh&ocirc;ng nắm giữ phần lớn t&agrave;i nguy&ecirc;n v&agrave; cũng kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ apatit lớn nhất, <a class='symbol'>DGC</a> lại c&oacute; khả năng tạo ra gi&aacute; trị gia tăng cao hơn so với nhiều doanh nghiệp trong hệ Vinachem.

Trong năm 2025, khi thị trường P4 duy tr&igrave; trạng th&aacute;i ổn định hơn so với c&aacute;c giai đoạn biến động trước đ&oacute;, hiệu quả kinh doanh của <a class='symbol'>DGC</a> vẫn ở mức cao. Với doanh thu hợp nhất hơn 11.000 tỷ đồng, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau thuế 3.188 tỷ đồng, tương ứng bi&ecirc;n lợi nhuận r&ograve;ng khoảng 29%. Tương tự, doanh nghiệp thuần sản xuất P4 như <a class='symbol'>PAT</a> cũng đạt bi&ecirc;n lợi nhuận khoảng 18%, với doanh thu gần 1.900 tỷ đồng v&agrave; lợi nhuận sau thuế hơn 347 tỷ đồng.

Trong khi đ&oacute;, c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n sử dụng apatit như <a class='symbol'>LAS</a>, <a class='symbol'>DDV</a> hay <a class='symbol'>NFC</a> chỉ ghi nhận bi&ecirc;n lợi nhuận phổ biến ở mức 5&ndash;10%. Ngay cả khi x&eacute;t tr&ecirc;n quy m&ocirc; to&agrave;n tập đo&agrave;n, b&aacute;o c&aacute;o cho thấy Vinachem đạt doanh thu khoảng 33.000 tỷ đồng trong 6 th&aacute;ng đầu năm 2025, gấp gần 3 lần <a class='symbol'>DGC</a>, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 2.134 tỷ đồng &ndash; cho thấy hiệu quả sinh lời thấp hơn đ&aacute;ng kể.

Khoảng c&aacute;ch bi&ecirc;n lợi nhuận gấp 2&ndash;3 lần cho thấy c&ugrave;ng một nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n apatit, việc đi s&acirc;u v&agrave;o chuỗi h&oacute;a chất c&oacute; thể tạo ra gi&aacute; trị cao hơn so với sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n truyền thống. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, d&ugrave; kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ nhiều nhất, c&aacute;c doanh nghiệp chế biến s&acirc;u như <a class='symbol'>DGC</a> lại l&agrave; b&ecirc;n hưởng lợi lớn hơn từ apatit.

Vai tr&ograve; điều phối của nh&agrave; nước

Kết quả kinh doanh của <a class='symbol'>DGC</a> v&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n trong hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam cho thấy một nghịch l&yacute; đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; trong chuỗi gi&aacute; trị apatit: nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ nhiều t&agrave;i nguy&ecirc;n nhất kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m tạo ra gi&aacute; trị cao nhất. Nhưng điều n&agrave;y kh&ocirc;ng hề v&ocirc; l&yacute; bởi v&igrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n ngo&agrave;i việc tạo ra lợi nhuận c&ograve;n c&oacute; vai tr&ograve; quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực.

Trong khi đ&oacute;, d&ugrave; sở hữu trữ lượng lớn nhất trong khu vực Đ&ocirc;ng Nam &Aacute;, mỏ apatit L&agrave;o Cai đang cho thấy dấu hiệu suy giảm cả về chất lượng v&agrave; trữ lượng. L&atilde;nh đạo C&ocirc;ng ty TNHH MTV Apatit Việt Nam cho biết, với c&aacute;c giấy ph&eacute;p hiện c&oacute;, nguồn quặng do doanh nghiệp quản l&yacute; kh&oacute; c&oacute; thể đ&aacute;p ứng đầy đủ nhu cầu của c&aacute;c đơn vị trong Tập đo&agrave;n đến năm 2030, cũng như giai đoạn sau đ&oacute;. Ngo&agrave;i ra, c&aacute;c đơn vị sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n như <a class='symbol'>LAS</a>, <a class='symbol'>DDV</a> cho biết chất lượng quặng suy giảm theo từng năm khiến chi ph&iacute; sản xuất tăng cao, bi&ecirc;n lợi nhuận ng&agrave;y c&agrave;ng co hẹp.

Thực tế n&agrave;y đặt ra y&ecirc;u cầu t&aacute;i ph&acirc;n bổ t&agrave;i nguy&ecirc;n theo hướng hiệu quả hơn, thay v&igrave; tiếp tục tập trung v&agrave;o c&aacute;c sản phẩm c&oacute; gi&aacute; trị gia tăng thấp. Xu hướng dịch chuyển sang c&aacute;c chuỗi chế biến s&acirc;u, nơi mỗi tấn apatit tạo ra gi&aacute; trị cao hơn, v&igrave; vậy được dự b&aacute;o sẽ ng&agrave;y c&agrave;ng r&otilde; n&eacute;t.

Tuy nhi&ecirc;n, qu&aacute; tr&igrave;nh n&agrave;y kh&ocirc;ng ho&agrave;n to&agrave;n thuận chiều. Những sai phạm li&ecirc;n quan đến m&ocirc;i trường v&agrave; hoạt động khai th&aacute;c ngo&agrave;i quy hoạch tại CTCP Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang trong thời gian gần đ&acirc;y c&oacute; thể khiến cơ quan quản l&yacute; thận trọng hơn trong việc ph&acirc;n bổ nguồn quặng. Trong bối cảnh định hướng ưu ti&ecirc;n apatit cho sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n nhằm đảm bảo an ninh lương thực vẫn được duy tr&igrave;, b&agrave;i to&aacute;n c&acirc;n bằng giữa hiệu quả kinh tế v&agrave; mục ti&ecirc;u ch&iacute;nh s&aacute;ch sẽ tiếp tục l&agrave; th&aacute;ch thức lớn đối với to&agrave;n ng&agrave;nh.

SSP: lựa chọn ch&iacute;nh s&aacute;ch hơn l&agrave; hiệu quả

Ph&acirc;n l&acirc;n SSP (supe l&acirc;n đơn) c&oacute; h&agrave;m lượng dinh dưỡng thấp v&agrave; bi&ecirc;n lợi nhuận kh&ocirc;ng cao do quy tr&igrave;nh sản xuất đơn giản, gi&aacute; b&aacute;n rẻ v&agrave; ti&ecirc;u tốn nhiều quặng apatit tr&ecirc;n mỗi đơn vị sản phẩm. Tuy nhi&ecirc;n, SSP vẫn được duy tr&igrave; sản xuất v&igrave; ph&ugrave; hợp với điều kiện canh t&aacute;c trong nước, đặc biệt l&agrave; đất chua. Ngo&agrave;i ra, sản phẩm c&oacute; gi&aacute; th&agrave;nh thấp gi&uacute;p n&ocirc;ng d&acirc;n dễ tiếp cận, đồng thời đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung ph&acirc;n b&oacute;n ổn định. Việc duy tr&igrave; sản xuất SSP cũng gắn với mục ti&ecirc;u an ninh lương thực, khi đảm bảo người n&ocirc;ng d&acirc;n lu&ocirc;n c&oacute; nguồn ph&acirc;n b&oacute;n thiết yếu với chi ph&iacute; hợp l&yacute;.

<a href="https://nhadautu.vn/dgc-chao-dao-bau-sua-apatit-lo-dien-nhom-huong-loi-d103634.html">Link gốc</a>

Thông tin lãnh đạo Công ty Cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang bị khởi tố vì liên quan đến khai thác apatit đã làm nóng trở lại câu chuyện phân bổ tài nguyên tại Việt Nam. Đằng sau những con số sản lượng và doanh thu, apatit không chỉ là nguyên liệu cho phân bón, mà còn là “bầu sữa” nuôi sống nhiều doanh nghiệp – từ khu vực nhà nước đến tư nhân, với mức độ hưởng lợi rất khác nhau.

Th&ocirc;ng tin l&atilde;nh đạo C&ocirc;ng ty Cổ phần Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang bị khởi tố v&igrave; li&ecirc;n quan đến khai th&aacute;c apatit đ&atilde; l&agrave;m n&oacute;ng trở lại c&acirc;u chuyện ph&acirc;n bổ t&agrave;i nguy&ecirc;n tại Việt Nam. Đằng sau những con số sản lượng v&agrave; doanh thu, apatit kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; nguy&ecirc;n liệu cho ph&acirc;n b&oacute;n, m&agrave; c&ograve;n l&agrave; &ldquo;bầu sữa&rdquo; nu&ocirc;i sống nhiều doanh nghiệp &ndash; từ khu vực nh&agrave; nước đến tư nh&acirc;n, với mức độ hưởng lợi rất kh&aacute;c nhau.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260319/images/19b-2153.jpg" style="height:488px; width:650px" />

Lễ khởi c&ocirc;ng dự &aacute;n mỏ khai trường 19B khai th&aacute;c quặng apatit. Ảnh ducgiangchem.vn

C&ocirc;ng ty TNHH MTV Apatit Việt Nam (VAPC), đơn vị thuộc Tập đo&agrave;n H&oacute;a Chất Việt Nam (Vinachem), hiện l&agrave; đầu mối quản l&yacute; v&agrave; khai th&aacute;c mỏ apatit tại L&agrave;o Cai, với doanh thu duy tr&igrave; quanh mức 3.500 &ndash;4.000 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn gần đ&acirc;y. Tuy kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố chi tiết cơ cấu kh&aacute;ch h&agrave;ng, nhưng th&ocirc;ng qua b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh của c&aacute;c doanh nghiệp ti&ecirc;u thụ, c&oacute; thể x&aacute;c định được những c&aacute;i t&ecirc;n đang trực tiếp sử dụng nguồn quặng n&agrave;y.

Một nửa d&agrave;nh cho c&aacute;c c&ocirc;ng ty ph&acirc;n b&oacute;n

Nh&oacute;m kh&aacute;ch h&agrave;ng nhận diện r&otilde; nhất l&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n gốc l&acirc;n trong hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam. Cụ thể, trong năm 2025, DAP Vinachem (m&atilde; DDV) ghi nhận gi&aacute; trị mua h&agrave;ng từ VAPC khoảng 574 tỷ đồng; CTCP Supe Phốt ph&aacute;t v&agrave; H&oacute;a chất L&acirc;m Thao (LAS) ti&ecirc;u thụ tới 552 tỷ đồng. Ở nh&oacute;m l&acirc;n nung chảy, CTCP Ph&acirc;n l&acirc;n nung chảy Văn Điển (VAF) mua 191 tỷ đồng, trong khi CTCP Ph&acirc;n l&acirc;n Ninh B&igrave;nh (NFC) ghi nhận khoảng 179 tỷ đồng trong năm qua.

CTCP DAP số 2- Vinachem kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh cụ thể, xong từ th&ocirc;ng tin khoảng hơn 200.000 tấn DAP được sản xuất v&agrave; ti&ecirc;u thụ trong năm 2025, c&oacute; thể dự đo&aacute;n gi&aacute; trị mua quặng apatit của DAP 2 v&agrave;o khoảng 500 tỷ đồng, thấp hơn một ch&uacute;t so với &quot;người anh em&quot; DDV.

Như vậy, tổng cộng c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n gốc l&acirc;n thuộc Vinachem đ&atilde; ti&ecirc;u thụ khoảng 2.000 tỷ đồng apatit mỗi năm, tương đương khoảng 50% doanh thu của VAPC. Điều đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave; nguồn quặng được ph&acirc;n bổ tương đối d&agrave;n đều, kh&ocirc;ng c&oacute; doanh nghiệp n&agrave;o chiếm ưu thế &aacute;p đảo. Ngay cả DAP &ndash; sản phẩm c&oacute; h&agrave;m lượng dinh dưỡng v&agrave; gi&aacute; b&aacute;n th&agrave;nh phẩm cao hơn SSP&ndash; cũng kh&ocirc;ng được ưu &aacute;i khi DDV v&agrave; LAS được ph&acirc;n bổ lượng apatit tương đương nhau. Điều n&agrave;y cho thấy vai tr&ograve; điều phối của Vinachem khi nguồn nguy&ecirc;n liệu n&agrave;y đang được ưu ti&ecirc;n d&agrave;nh cho mục ti&ecirc;u ổn định sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n hơn l&agrave; hiệu quả kinh tế.

Sau khi trừ nh&oacute;m n&agrave;y, vẫn c&ograve;n khoảng 2.000 tỷ đồng doanh thu apatit chưa được &ldquo;lộ diện&rdquo; trong cơ cấu kh&aacute;ch h&agrave;ng của VAPC. Phần n&agrave;y chủ yếu thuộc về c&aacute;c doanh nghiệp chế biến s&acirc;u phốt pho, hoạt động xuất khẩu quặng v&agrave; một số kh&aacute;ch h&agrave;ng c&ocirc;ng nghiệp kh&aacute;c. Nơi hiệu quả kinh tế được ph&aacute;t huy sau khi lượng quặng apatit đ&atilde; được ưu ti&ecirc;n d&agrave;nh cho ph&acirc;n b&oacute;n trước đ&oacute;. Trong đ&oacute;, c&aacute;i t&ecirc;n đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; nhất l&agrave; CTCP Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang (DGC)- một đơn vị từng nằm trong hệ sinh th&aacute;i Vinachem.

<img src="https://static.fireant.vn/Upload/20260319/images/image(8).png" />

Biều đồ ph&acirc;n bổ quặng apatit (ước t&iacute;nh) năm 2025. Nguồn: Tổng hợp từ c&aacute;c BCTC đơn vị th&agrave;nh vi&ecirc;n Vinachem

DGC v&agrave; quyền khai th&aacute;c apatit

Nếu như c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n phụ thuộc ho&agrave;n to&agrave;n v&agrave;o nguồn apatit từ VAPC hoặc nhập khẩu th&igrave; DGC lại c&oacute; thể tự chủ động khai th&aacute;c nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&agrave;y.

Trong cơ cấu t&agrave;i sản của C&ocirc;ng ty Cổ phần Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang, ngo&agrave;i gi&aacute; trị c&ograve;n lại của t&agrave;i sản cố định hữu h&igrave;nh gần 2.000 tỷ đồng, doanh nghiệp c&ograve;n ghi nhận t&agrave;i sản cố định v&ocirc; h&igrave;nh 325 tỷ đồng, trong đ&oacute; ri&ecirc;ng quyền khai th&aacute;c apatit chiếm tới 315 tỷ đồng. Điều n&agrave;y cho thấy vai tr&ograve; quan trọng của nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&agrave;y trong chuỗi sản xuất của DGC.

Quyền khai th&aacute;c của doanh nghiệp chủ yếu nằm tại khai trường 19B v&agrave; khai trường 25, với trữ lượng ước t&iacute;nh khoảng 9 triệu tấn quặng apatit. Tuy nhi&ecirc;n, hiện hai mỏ n&agrave;y đ&atilde; phải tạm dừng để ho&agrave;n thiện c&aacute;c thủ tục ph&aacute;p l&yacute; v&agrave; y&ecirc;u cầu về m&ocirc;i trường. Theo ước t&iacute;nh của HSC, ngay cả trong điều kiện duy tr&igrave; được quyền khai th&aacute;c tại c&aacute;c mỏ hiện hữu, DGC vẫn cần bổ sung khoảng 20% nhu cầu apatit từ b&ecirc;n ngo&agrave;i.

DGC kh&ocirc;ng c&ocirc;ng bố trực tiếp sản lượng khai th&aacute;c cũng như gi&aacute; trị mua apatit trong b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh. Tuy vậy, cấu tr&uacute;c hoạt động cho thấy doanh nghiệp phụ thuộc đ&aacute;ng kể v&agrave;o nguồn quặng trong nước để vận h&agrave;nh chuỗi sản xuất phốt pho v&agrave;ng (P4) v&agrave; c&aacute;c dẫn xuất h&oacute;a chất. Theo thuyết minh b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh, DGC đang sở hữu v&agrave; chi phối nhiều c&ocirc;ng ty con tại L&agrave;o Cai, bao gồm Đức Giang L&agrave;o Cai, C&ocirc;ng ty Cổ phần Phốt pho Apatit Việt Nam v&agrave; C&ocirc;ng ty Cổ phần Phốt pho số 6 &ndash; c&aacute;c đơn vị sản xuất phốt pho v&agrave;ng tại Việt Nam.

Việc nắm quyền chi phối c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y P4 gi&uacute;p DGC trở th&agrave;nh một mắt x&iacute;ch quan trọng trong chuỗi chế biến s&acirc;u apatit, d&ugrave; kh&ocirc;ng trực tiếp đứng t&ecirc;n mua quặng ở cấp c&ocirc;ng ty mẹ. Với quy m&ocirc; sản xuất hiện tại, doanh nghiệp n&agrave;y nhiều khả năng l&agrave; một trong những kh&aacute;ch h&agrave;ng lớn ngo&agrave;i hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam v&agrave; chiếm tỷ trọng đ&aacute;ng kể trong phần doanh thu c&ograve;n lại của VAPC.

Điểm đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave;, d&ugrave; kh&ocirc;ng nắm giữ phần lớn t&agrave;i nguy&ecirc;n v&agrave; cũng kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ apatit lớn nhất, DGC lại c&oacute; khả năng tạo ra gi&aacute; trị gia tăng cao hơn so với nhiều doanh nghiệp trong hệ Vinachem.

Trong năm 2025, khi thị trường P4 duy tr&igrave; trạng th&aacute;i ổn định hơn so với c&aacute;c giai đoạn biến động trước đ&oacute;, hiệu quả kinh doanh của DGC vẫn ở mức cao. Với doanh thu hợp nhất hơn 11.000 tỷ đồng, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau thuế 3.188 tỷ đồng, tương ứng bi&ecirc;n lợi nhuận r&ograve;ng khoảng 29%. Tương tự, doanh nghiệp thuần sản xuất P4 như PAT cũng đạt bi&ecirc;n lợi nhuận khoảng 18%, với doanh thu gần 1.900 tỷ đồng v&agrave; lợi nhuận sau thuế hơn 347 tỷ đồng.

Trong khi đ&oacute;, c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n sử dụng apatit như LAS, DDV hay NFC chỉ ghi nhận bi&ecirc;n lợi nhuận phổ biến ở mức 5&ndash;10%. Ngay cả khi x&eacute;t tr&ecirc;n quy m&ocirc; to&agrave;n tập đo&agrave;n, b&aacute;o c&aacute;o cho thấy Vinachem đạt doanh thu khoảng 33.000 tỷ đồng trong 6 th&aacute;ng đầu năm 2025, gấp gần 3 lần DGC, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 2.134 tỷ đồng &ndash; cho thấy hiệu quả sinh lời thấp hơn đ&aacute;ng kể.

Khoảng c&aacute;ch bi&ecirc;n lợi nhuận gấp 2&ndash;3 lần cho thấy c&ugrave;ng một nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n apatit, việc đi s&acirc;u v&agrave;o chuỗi h&oacute;a chất c&oacute; thể tạo ra gi&aacute; trị cao hơn so với sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n truyền thống. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, d&ugrave; kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ nhiều nhất, c&aacute;c doanh nghiệp chế biến s&acirc;u như DGC lại l&agrave; b&ecirc;n hưởng lợi lớn hơn từ apatit.

Vai tr&ograve; điều phối của nh&agrave; nước

Kết quả kinh doanh của DGC v&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n trong hệ Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Việt Nam cho thấy một nghịch l&yacute; đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; trong chuỗi gi&aacute; trị apatit: nh&oacute;m ti&ecirc;u thụ nhiều t&agrave;i nguy&ecirc;n nhất kh&ocirc;ng phải l&agrave; nh&oacute;m tạo ra gi&aacute; trị cao nhất. Nhưng điều n&agrave;y kh&ocirc;ng hề v&ocirc; l&yacute; bởi v&igrave; c&aacute;c doanh nghiệp ph&acirc;n b&oacute;n ngo&agrave;i việc tạo ra lợi nhuận c&ograve;n c&oacute; vai tr&ograve; quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực.

Trong khi đ&oacute;, d&ugrave; sở hữu trữ lượng lớn nhất trong khu vực Đ&ocirc;ng Nam &Aacute;, mỏ apatit L&agrave;o Cai đang cho thấy dấu hiệu suy giảm cả về chất lượng v&agrave; trữ lượng. L&atilde;nh đạo C&ocirc;ng ty TNHH MTV Apatit Việt Nam cho biết, với c&aacute;c giấy ph&eacute;p hiện c&oacute;, nguồn quặng do doanh nghiệp quản l&yacute; kh&oacute; c&oacute; thể đ&aacute;p ứng đầy đủ nhu cầu của c&aacute;c đơn vị trong Tập đo&agrave;n đến năm 2030, cũng như giai đoạn sau đ&oacute;. Ngo&agrave;i ra, c&aacute;c đơn vị sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n như LAS, DDV cho biết chất lượng quặng suy giảm theo từng năm khiến chi ph&iacute; sản xuất tăng cao, bi&ecirc;n lợi nhuận ng&agrave;y c&agrave;ng co hẹp.

Thực tế n&agrave;y đặt ra y&ecirc;u cầu t&aacute;i ph&acirc;n bổ t&agrave;i nguy&ecirc;n theo hướng hiệu quả hơn, thay v&igrave; tiếp tục tập trung v&agrave;o c&aacute;c sản phẩm c&oacute; gi&aacute; trị gia tăng thấp. Xu hướng dịch chuyển sang c&aacute;c chuỗi chế biến s&acirc;u, nơi mỗi tấn apatit tạo ra gi&aacute; trị cao hơn, v&igrave; vậy được dự b&aacute;o sẽ ng&agrave;y c&agrave;ng r&otilde; n&eacute;t.

Tuy nhi&ecirc;n, qu&aacute; tr&igrave;nh n&agrave;y kh&ocirc;ng ho&agrave;n to&agrave;n thuận chiều. Những sai phạm li&ecirc;n quan đến m&ocirc;i trường v&agrave; hoạt động khai th&aacute;c ngo&agrave;i quy hoạch tại CTCP Tập đo&agrave;n H&oacute;a chất Đức Giang trong thời gian gần đ&acirc;y c&oacute; thể khiến cơ quan quản l&yacute; thận trọng hơn trong việc ph&acirc;n bổ nguồn quặng. Trong bối cảnh định hướng ưu ti&ecirc;n apatit cho sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n nhằm đảm bảo an ninh lương thực vẫn được duy tr&igrave;, b&agrave;i to&aacute;n c&acirc;n bằng giữa hiệu quả kinh tế v&agrave; mục ti&ecirc;u ch&iacute;nh s&aacute;ch sẽ tiếp tục l&agrave; th&aacute;ch thức lớn đối với to&agrave;n ng&agrave;nh.

SSP: lựa chọn ch&iacute;nh s&aacute;ch hơn l&agrave; hiệu quả

Ph&acirc;n l&acirc;n SSP (supe l&acirc;n đơn) c&oacute; h&agrave;m lượng dinh dưỡng thấp v&agrave; bi&ecirc;n lợi nhuận kh&ocirc;ng cao do quy tr&igrave;nh sản xuất đơn giản, gi&aacute; b&aacute;n rẻ v&agrave; ti&ecirc;u tốn nhiều quặng apatit tr&ecirc;n mỗi đơn vị sản phẩm. Tuy nhi&ecirc;n, SSP vẫn được duy tr&igrave; sản xuất v&igrave; ph&ugrave; hợp với điều kiện canh t&aacute;c trong nước, đặc biệt l&agrave; đất chua. Ngo&agrave;i ra, sản phẩm c&oacute; gi&aacute; th&agrave;nh thấp gi&uacute;p n&ocirc;ng d&acirc;n dễ tiếp cận, đồng thời đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung ph&acirc;n b&oacute;n ổn định. Việc duy tr&igrave; sản xuất SSP cũng gắn với mục ti&ecirc;u an ninh lương thực, khi đảm bảo người n&ocirc;ng d&acirc;n lu&ocirc;n c&oacute; nguồn ph&acirc;n b&oacute;n thiết yếu với chi ph&iacute; hợp l&yacute;.

<a href="https://nhadautu.vn/dgc-chao-dao-bau-sua-apatit-lo-dien-nhom-huong-loi-d103634.html">Link gốc</a>