Để đảm bảo việc cung ứng điện đầy đủ đáp ứng nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế và nhu cầu của toàn xã hội, Bộ Công Thương đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng nhu cầu điện trong năm 2026 để có phương án ứng phó phù hợp.
Theo Cục Điện lực (Bộ Công Thương), hệ thống điện quốc gia được đánh giá dựa trên các thông số quan trọng, gồm: công suất lắp đặt; công suất khả dụng; công suất tiêu thụ cao nhất trong toàn hệ thống và tổng sản lượng điện tiêu thụ hằng năm của toàn hệ thống. Dựa trên 3 thông số này, năm 2025 theo tính toán, công suất đỉnh (Pmax) đạt mức cao nhất là 54.370 MW, tăng hơn 11%; sản lượng điện tiêu thụ toàn hệ thống là 325 tỷ kWh, tăng 4,7% so với 2024.
Trong năm 2025, tuy sản lượng điện tiêu thụ tăng 4,7% nhưng công suất đỉnh tăng hơn 11%. "Tuy công suất đỉnh đạt được trong thời gian ngắn theo tuần, theo ngày, nhưng nếu nguồn cung không đáp ứng đủ nhu cầu thì sẽ dẫn đến tình trạng không đáp ứng đủ nguồn điện và phải thực hiện cắt điện luân phiên một số nơi", ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết. Vì vậy, theo ông Hùng, trên cơ sở 3 thông số nói trên, Bộ Công Thương và ngành điện đã tính toán và chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án và kịch bản vận hành hệ thống điện, nhờ đó, trong cả năm 2025, ngành điện đã cơ bản đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định; đảm bảo phục vụ cho các sự kiện trọng đại của đất nước, không để xảy ra tình trạng thiếu điện trong mọi trường hợp.
3 kịch bản cung ứng điện năm 2026
Đối với năm 2026, lãnh đạo Cục Điện lực cho biết căn cứ tình hình tăng trưởng nhu cầu và cân bằng cung - cầu của hệ thống điện, Bộ Công Thương đã xây dựng 3 kịch bản để đảm bảo ứng phó phù hợp. Theo đó, kịch bản cơ sở dự kiến mức tăng trưởng phụ tải khoảng 8-8,5%; kịch bản điều hành ở mức 11-11,7% và kịch bản cao là có thể lên tới trên 14% trong điều kiện cao điểm mùa khô. Trên cơ sở nhu cầu thực tế, Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) tính toán, cân đối cung - cầu và điều chỉnh kế hoạch theo từng tháng dựa trên việc cân đối, tính toán điều chỉnh cụ thể nhằm bảo đảm sản lượng điện phù hợp nhu cầu thực tế.
Bộ Công Thương xây dựng 3 kịch bản vận hành để đảm bảo phương án ứng phó phù hợp
Liên quan đến tình hình vận hành hồ chứa và công tác đảm bảo an toàn môi trường công nghiệp, bà Đỗ Phương Dung, Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết Bộ Công Thương hiện đã tổng hợp các vướng mắc trong quá trình thực hiện quy trình vận hành liên hồ chứa và đã gửi cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Theo bà Dung, về cơ bản các vướng mắc chủ yếu liên quan đến thẩm quyền ra lệnh vận hành trong các tình huống bất thường và mực nước đón lũ hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu cắt giảm lũ cho hạ du. Do đó, cần các quy định hạn mức nước thấp hơn để đón lũ. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đã có văn bản chỉ đạo các đơn vị thủy điện chủ động rà soát quy trình vận hành đơn hồ và sau khi rà soát các quy trình vận hành liên hồ chứa được điều chỉnh, Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân các tỉnh sẽ phê duyệt quy trình vận hành đơn hồ chứa thủy điện để đảm bảo tính tương thích và nâng cao khả năng phòng, cắt giảm lũ cho hạ du. Việc rà soát, đánh giá sẽ được hoàn thành trước mùa bão, lũ năm 2026.
Đại diện NSMO cũng cho biết đã và đang phối hợp với các đơn vị phát điện, các đơn vị quản lý lưới điện để vận hành đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống điện, an toàn công trình đập thủy điện cũng như tăng cường huy động tối đa có thể nguồn năng lượng tái tạo, thủy điện đang xả.
Theo đó, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị quản lý vận hành hồ chứa và các đơn vị liên quan đảm bảo an toàn công trình hồ chứa thủy điện; tính toán huy động hợp lý các tổ máy nhiệt điện than; khởi động/ngừng máy trong ngày đối với các tổ máy tuabin khí chu trình hỗn hợp đảm bảo đáp ứng công suất phụ tải cao điểm tối; Tận dụng tối đa khả năng truyền tải trên các đường dây liên kết để giải tỏa công suất các nguồn điện.
Những biện pháp này đã và đang tiếp tục được triển khai tích cực để cải thiện tình hình, trên nguyên tắc thực hiện đúng quy định pháp luật hiện hành, công khai minh bạch thông tin, đảm bảo vận hành hệ thống an toàn, ổn định, an toàn hồ chứa thủy điện đồng thời ứng phó với bất ổn về thiên tai.
Chuẩn bị hạ tầng cho phát triển phương tiện giao thông sử dụng điện
Đối với vấn đề phát triển phương tiện giao thông sử dụng điện và đảm bảo nguồn cung điện phục vụ cho trạm sạc xe điện, theo ông Bùi Quốc Hùng, dự kiến đến năm 2030 có khoảng 1 triệu phương tiện ô tô tham gia và sử dụng, tiêu thụ điện, với nhu cầu hằng năm là 3-4 tỷ kWh. Hiện nay, với tốc độ gia tăng nhu cầu tiêu thụ điện hàng năm từ các trạm chiếm 1-1,5% là không lớn, do đó, vẫn có thể đáp ứng được nhu cầu điện cho các phương tiện giao thông tham gia hệ thống điện.
Tuy nhiên, đại diện Cục Điện lực cũng lưu ý, nguy cơ quá tải cục bộ có thể xảy ra tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hoặc những khu vực tập trung mật độ phương tiện cao. Trước mắt, Bộ Công Thương đã giao các đơn vị trong ngành điện xây dựng kế hoạch bổ sung trạm biến áp, bảo đảm cung cấp điện cho các trạm sạc. Đồng thời giao cho NSMO tính toán phương án và kịch bản cho tăng trưởng phụ tải, xét đến tăng trưởng phụ tải phương tiện giao thông có sử dụng điện, trạm sạc trong tương lai. Nếu cần có thể lắp đặt thêm các trạm biến áp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.
Tuy nhiên, về lâu dài ông Hùng cho rằng cần tính toán đồng bộ trong điều chỉnh quy hoạch, không chỉ là các trạm biến áp, mà còn phải tính toán quy hoạch đô thị, giao thông, xây dựng. Do đó, việc điều chỉnh các trạm biến áp cần được tính toán kết hợp với quy hoạch đô thị, giao thông, xây dựng của các tỉnh, thành phố để có thể đảm bảo phục vụ nhu cầu hệ thống trạm sạc, trụ sạc xe điện tại các khu vực này trong tương lai.
Bộ Công Thương sẽ tiến hành điều chỉnh quy hoạch phát triển điện cho phù hợp, làm căn cứ để các đơn vị trong ngành điện xây dựng kế hoạch đầu tư hệ thống lưới điện, trạm điện, đáp ứng yêu cầu phát triển các trạm sạc, trụ sạc; đảm bảo phục vụ, đáp ứng nhu cầu của phương tiện giao thông trong thời gian tới", đại diện Cục Điện lực nhấn mạnh.
Hiếu Phương
