Sự xuất hiện của Livzon Pharmaceutical Group trong thương vụ đầu tư vào doanh nghiệp dược Việt Nam không chỉ là giao dịch tài chính mà phản ánh chiến lược lớn hơn: các hãng dược Trung Quốc đang tăng tốc mở rộng ra Đông Nam Á.
LIAN SGP Holding PTE. LTD. vừa công bố kế hoạch chào mua công khai 77,94% vốn điều lệ, tương đương 77,96% số cổ phần có quyền biểu quyết của Công ty cổ phần Dược phẩm Imexpharm (mã: IMP). Với mức giá 57.400 đồng/cổ phiếu, tổng giá trị thương vụ ước khoảng 6.888 tỷ đồng. LIAN SGP Holding PTE. LTD. là công ty con của Livzon Pharmaceutical Group Inc., một trong những tập đoàn dược phẩm lớn tại Trung Quốc.
Theo kế hoạch, sau khi nhận chuyển nhượng 64,81% cổ phần từ nhóm SK như đã công bố trước đó, nhà đầu tư Trung Quốc sẽ tiếp tục mua thêm cổ phiếu trên thị trường để nâng tỷ lệ sở hữu lên gần 78% vốn điều lệ Imexpharm.
Nếu hoàn tất, cơ cấu cổ đông của Imexpharm sẽ trở nên tập trung cao, với gần 99% cổ phần nằm trong tay hai cổ đông lớn là LIAN SGP Holding PTE. LTD. và Tổng công ty Dược Việt Nam.
Tập đoàn dược quy mô tỷ USD từ Trung Quốc
Thành lập năm 1985 tại thành phố Chu Hải (tỉnh Quảng Đông), Livzon Pharmaceutical Group hiện là một trong những doanh nghiệp dược phẩm tư nhân lớn của Trung Quốc, hoạt động xuyên suốt chuỗi giá trị từ R&D, sản xuất đến phân phối thuốc.
Tập đoàn hiện có hơn 9.000 nhân viên và niêm yết đồng thời trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục và Hong Kong. Năm 2024, Livzon đạt doanh thu khoảng 11,8 tỷ nhân dân tệ (1,7 tỷ USD), trong khi lợi nhuận ròng vượt 2 tỷ nhân dân tệ (289 triệu USD).
Một dấu mốc quan trọng được ghi nhận vào tháng 6/2002 khi Công ty TNHH Dược phẩm Joincare (Joincare Pharmaceutical Group Industry Co., Ltd) trở thành cổ đông lớn nhất của Livzon, đánh dấu màn hợp lực giữa hai tên tuổi hàng đầu trong ngành.
Joincare hiện chiếm 54,49% của Livzon và nắm quyền chi phối. Ngoài ra còn các cổ đông khác như China Asset Management Co., Ltd, Bosera Asset Management Co., Ltd, ICBC UBS Asset Management Co. Ltd, Yinhua Fund Management Co., Ltd. State Street Global Advisors Ltd...
Trong làn sóng doanh nghiệp dược Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, thương vụ đầu tư vào Việt Nam của Livzon Pharmaceutical Group Inc. thu hút sự chú ý không chỉ bởi quy mô, mà còn bởi cấu trúc sở hữu đặc biệt phía sau. Dù trực tiếp thực hiện các thương vụ quốc tế, Livzon thực chất lại là công ty con do Joincare Pharmaceutical Group Industry Co., Ltd. kiểm soát. Mối quan hệ “công ty mẹ – công ty con cùng niêm yết” này phản ánh mô hình tổ chức vốn đang trở thành chuẩn mực trong ngành dược Trung Quốc, đồng thời lý giải cách các tập đoàn nước này triển khai chiến lược toàn cầu hóa.
Joincare niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, đóng vai trò công ty holding quản lý vốn và định hướng chiến lược. Trong khi đó, Livzon niêm yết tại Thâm Quyến và Hồng Kông, tập trung vào hoạt động vận hành dược phẩm, sản xuất và mở rộng thị trường quốc tế.
Cách phân tầng này cho phép nhà đầu tư lựa chọn giữa hai câu chuyện khác nhau: đầu tư vào hệ sinh thái tập đoàn thông qua Joincare hoặc đặt cược trực tiếp vào tăng trưởng ngành dược qua Livzon.
Vì sao Livzon chọn doanh nghiệp Việt Nam?
Việc mở rộng ra nước ngoài phản ánh áp lực chung của ngành dược Trung Quốc: thị trường nội địa cạnh tranh ngày càng gay gắt, giá thuốc chịu kiểm soát chặt và biên lợi nhuận thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, Đông Nam Á nổi lên như khu vực hấp dẫn nhờ dân số trẻ và tăng nhanh, chi tiêu y tế tăng mạnh, nhu cầu thuốc generic lớn và hệ thống sản xuất dược còn phân mảnh. Thay vì xây dựng hiện diện từ đầu, Livzon lựa chọn chiến lược quen thuộc của các tập đoàn khu vực: mua lại doanh nghiệp bản địa để rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường.
Việt Nam được xem là mắt xích quan trọng trong chiến lược quốc tế hóa của Livzon nhờ ba lợi thế chính.
Thứ nhất, thị trường tăng trưởng nhanh. Nhu cầu dược phẩm tại Việt Nam tăng đều theo tốc độ già hóa dân số và thu nhập cải thiện.
Thứ hai, năng lực sản xuất đang nâng cấp. Các doanh nghiệp nội địa sở hữu nhà máy đạt chuẩn quốc tế, tạo nền tảng để xuất khẩu sang khu vực.
Thứ ba, vị trí chuỗi cung ứng ASEAN. Đặt cơ sở tại Việt Nam cho phép doanh nghiệp tiếp cận đồng thời nhiều thị trường Đông Nam Á.
Việc Livzon, thay vì Joincare, đứng ra thực hiện các thương vụ M&A quốc tế không phải ngẫu nhiên. Công ty con vận hành thường có định giá gắn trực tiếp với ngành nghề cốt lõi. Khi Livzon mua doanh nghiệp nước ngoài, nhà đầu tư có thể đánh giá hiệu quả thương vụ rõ ràng hơn so với việc thực hiện ở cấp công ty mẹ đa ngành. Cấu trúc này giúp tách biệt rủi ro. Ngành dược Trung Quốc chịu áp lực lớn từ chính sách đấu thầu tập trung và kiểm soát giá thuốc. Việc để công ty con triển khai chiến lược toàn cầu giúp giảm ảnh hưởng tới bảng cân đối của công ty mẹ. Bên cạnh đó, Livzon dễ huy động vốn quốc tế hơn nhờ niêm yết kép tại Thâm Quyến và Hồng Kông, yếu tố quan trọng khi thực hiện các thương vụ xuyên biên giới.
