Các cổ phiếu công nghệ trên thế giới vừa trải qua nhịp điều chỉnh do các lo ngại liên quan đến AI.

Làn sóng hưng phấn quanh trí tuệ nhân tạo (AI) – động lực chính kéo thị trường chứng khoán Mỹ tăng mạnh trong hai năm qua – đang bước vào giai đoạn thử thách khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá lại rủi ro gián đoạn mô hình kinh doanh truyền thống. Thống kê của Nhadautu.vn cũng cho thấy cổ phiếu gia công phần mềm ở nhiều thị trường khác cũng bước vào nhịp điều chỉnh.

IBM mất 30 tỷ USD vốn hóa, bán tháo lan sang các mã cổ phiếu khác

Phiên 23/2 ghi nhận cú điều chỉnh mạnh trên diện rộng. IBM giảm 13,2%, mức giảm một ngày sâu nhất kể từ tháng 10/2000, thổi bay khoảng 30 tỷ USD vốn hóa chỉ trong vài giờ giao dịch. Động thái này diễn ra ngay sau khi Anthropic công bố tính năng mới của công cụ Claude Code liên quan đến ngôn ngữ COBOL – nền tảng cốt lõi trong mảng hệ thống máy tính lớn (mainframe) của IBM.

Diễn biến giá cổ phiếu IBM theo tháng. Nguồn: Bloomberg.

Điều đáng chú ý là đợt bán tháo không xuất phát từ kết quả kinh doanh suy yếu, mà từ lo ngại AI có thể làm xói mòn mảng dịch vụ bảo trì và hiện đại hóa hệ thống – nguồn thu ổn định và biên lợi nhuận cao của IBM trong nhiều thập kỷ. COBOL vẫn được sử dụng rộng rãi trong ngân hàng, bảo hiểm và cơ quan chính phủ; trước đây, việc nâng cấp các hệ thống này thường đòi hỏi đội ngũ tư vấn lớn, chi phí cao và thời gian triển khai kéo dài. Nếu AI rút ngắn đáng kể quy trình này, cấu trúc doanh thu truyền thống có thể bị tác động.

Áp lực không dừng ở IBM. Cổ phiếu của Visa và Mastercard cũng giảm mạnh khi nhà đầu tư cân nhắc kịch bản chi tiêu doanh nghiệp và tiêu dùng suy yếu trong môi trường tự động hóa sâu rộng. Các công ty tư vấn công nghệ như

Tuy nhiên, hai ngày sau đó, 24/2 và 25/2, cổ phiếu IBM đã hồi phục lên quanh mức 230 USD/cổ phiếu, từ mức hơn 220 USD/cổ phiếu từ ngày 23/2. Dù hồi phục nhưng so với mức 300 USD/cổ phiếu cách đây 3 tháng, IBM còn một khoảng dài.

Dù đã hồi phục trong các phiên gần đây, song cổ phiếu IBM vẫn giảm mạnh 21,66% trong khung thời gian 3 tháng.

Tại thị trường Nhật Bản, cổ phiếu NTDTY của NTT DATA Corporation, tập đoàn tích hợp hệ thống và dịch vụ công nghệ thông tin hàng đầu Nhật Bản, cũng giảm mạnh vào ngày 24/2. Theo đó, NTDTY giảm 4% xuống còn 24 USD/cổ phiếu. Dù hồi phục tốt trong phiên 25/2, song NTDTY tính từ đầu năm 2026 ghi nhận mức giảm 13,86%.

Ở Việt Nam, cổ phiếu FPT của CTCP FPT cũng giảm mạnh 4 phiên liên tiếp (13/2 - 25/2) và mất mốc 90.000 đồng/CP trong phiên 25/2 (kết phiên đạt 89.100 đồng/CP).

Khối lượng giao dịch phiên 25/2 vừa qua thậm chí còn lên đến gần 48 triệu cổ phiếu, mức kỷ lục từ khi FPT niêm yết. Lực bán chủ yếu đến từ khối ngoại với khối lượng bán ròng gần 26 triệu đơn vị (giá trị khoảng 2.400 tỷ đồng). Đây cũng là con số lớn nhất trong lịch sử của cổ phiếu này.

Theo các chuyên gia, đang có một nghịch lý khi đã từng có kỳ vọng AI giúp mở rộng biên lợi nhuận và thúc đẩy tăng trưởng đã đẩy định giá cổ phiếu công nghệ lên cao; nhưng khi công nghệ này bắt đầu chứng minh khả năng thay thế lao động và tái định hình chuỗi giá trị, nhà đầu tư lại phải tính đến rủi ro suy giảm việc làm, thu nhập và cầu tiêu dùng.

Các hệ thống mã hóa như Claude Code của Anthropic hay Codex của OpenAI đang rút ngắn đáng kể thời gian phát triển phần mềm, làm gia tăng lo ngại rằng AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà có thể trở thành yếu tố thay thế. Điều này buộc thị trường phải định giá lại các doanh nghiệp dựa nhiều vào nguồn thu từ tư vấn, tích hợp và bảo trì hệ thống.

Tâm lý phòng thủ đang gia tăng khi dòng tiền có xu hướng rút khỏi những lĩnh vực được xem là dễ tổn thương trước tự động hóa, bao gồm dịch vụ tài chính, bất động sản, vận tải và logistics. Diễn biến này cho thấy thị trường đang chuyển từ giai đoạn “định giá kỳ vọng tăng trưởng AI” sang “định giá rủi ro gián đoạn AI”.

Đỗ Lan

Link gốc