EU cấm khí đốt Nga từ năm 2027, song lo phụ thuộc LNG Mỹ khi nhập 81 tỷ m³, chiếm 57%.
Liên minh châu Âu đang ngày càng lo ngại về mức độ phụ thuộc lớn hơn vào nguồn năng lượng từ Hoa Kỳ, đặc biệt là khí tự nhiên hóa lỏng, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump nỗ lực gia tăng ảnh hưởng tại Tây Bán cầu và thúc đẩy ý định mua đảo Greenland.
Hình ảnh cờ Liên minh Châu Âu EU và quốc kỳ Hoa Kỳ. Ảnh: iris
Ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng Dan Jorgensen cho biết việc Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép liên quan đến vấn đề Greenland đã trở thành lời cảnh tỉnh rõ rệt đối với các quan chức EU, buộc khối phải xem xét lại quan hệ thương mại với Mỹ.
Ông nhận định tình hình hiện nay đang diễn biến phức tạp, xuất phát từ các yếu tố địa chính trị và từ những căng thẳng trong quan hệ giữa hai bên.
Theo ông Jorgensen, việc Tổng thống Donald Trump ám chỉ khả năng sử dụng biện pháp mạnh liên quan đến Greenland khiến vấn đề trở nên nhạy cảm hơn.
Trước bối cảnh này, EU đang tính đến phương án đa dạng hóa nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng bằng cách tăng nhập khẩu từ Canada, Qatar và khu vực Bắc Phi.
Đây được xem là bước đi mang tính nghịch lý, bởi trước đây châu Âu từng chọn Mỹ như một giải pháp nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga.
Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2 năm 2022, châu Âu đã cắt giảm mạnh lượng dầu khí nhập khẩu từ Nga và đang hướng tới mục tiêu loại bỏ hoàn toàn các nguồn cung này.
Ngày đầu tuần, các bộ trưởng EU đã chính thức thông qua lệnh cấm nhập khẩu khí đốt Nga vào năm 2027, biến quyết định này thành quy định mang tính ràng buộc pháp lý.
Trong cuộc bỏ phiếu, chỉ có Slovakia và Hungary phản đối trong khi Bulgaria bỏ phiếu trắng. Lệnh cấm sẽ được áp dụng từ cuối năm 2026 đối với khí tự nhiên hóa lỏng và đến cuối tháng 9 năm 2027 đối với khí đốt qua đường ống.
EU vẫn để ngỏ khả năng lùi thời hạn đến ngày 1 tháng 11 năm 2027 nếu một quốc gia không thể đảm bảo lượng dự trữ cần thiết từ các nguồn ngoài Nga trước mùa đông 2027 - 2028.
Việc cắt giảm nguồn cung Nga đã khiến mức độ phụ thuộc của châu Âu vào khí đốt Mỹ tăng nhanh. Báo cáo của Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) công bố trong tháng này cho thấy lượng LNG mà EU nhập từ Mỹ đã tăng gần bốn lần trong giai đoạn 2021 - 2025.
Riêng năm ngoái, châu Âu nhập khoảng 81 tỷ mét khối khí tự nhiên hóa lỏng từ Mỹ, chiếm gần 57% tổng lượng LNG nhập khẩu của khối.
Trong nỗ lực thúc đẩy ngành dầu khí trong nước, chính quyền Tổng thống Donald Trump mong muốn gia tăng hơn nữa tỷ lệ này. Tháng 7 năm 2025, Mỹ và EU ký thỏa thuận thương mại trong đó châu Âu cam kết mua 750 tỷ USD năng lượng của Mỹ vào năm 2028.
Kể từ đó, nhiều quốc gia thành viên như Italy, Hy Lạp và Tây Ban Nha đã ký kết hợp đồng mua LNG dài hạn với các nhà sản xuất Mỹ như Venture Global.
Nếu các hợp đồng trên được duy trì và thêm nhiều quốc gia khác tham gia, IEEFA ước tính Mỹ có thể chiếm tới 75 đến 80% tổng lượng LNG mà EU nhập khẩu vào năm 2030.
Mối lo ngại gia tăng khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo áp thuế 10% đối với một số quốc gia EU cho đến khi đạt được thỏa thuận về Greenland. Một số ý kiến cho rằng Washington có thể sử dụng xuất khẩu năng lượng như một công cụ gây sức ép trong khu vực.
Trước diễn biến này, Nghị viện châu Âu đã tạm đình chỉ việc thông qua thỏa thuận thương mại ký hồi tháng 7 năm 2025. Dù Tổng thống Donald Trump sau đó rút lại cảnh báo, nghị viện vẫn chưa quyết định có khôi phục tiến trình phê duyệt hay không.
Đầu tuần này, các nghị sĩ EU cho biết họ sẽ lùi việc xem xét đến đầu tháng 2, nhằm có thêm thời gian đánh giá những điều khoản cần làm rõ. Theo Politico, kỳ họp tiếp theo của nghị viện sẽ diễn ra vào ngày 4 tháng 2.
Trong khi chưa có thỏa thuận mới nào được ký kết về nguồn cung LNG, Canada khẳng định sẵn sàng mở rộng xuất khẩu. Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Canada Tim Hodgson cho biết tại Ấn Độ rằng nước này cam kết đa dạng hóa thị trường và không sử dụng năng lượng như một công cụ gây sức ép.
Ông Tim nhấn mạnh Canada từng có tới 98% nguồn năng lượng xuất khẩu chỉ dành cho một quốc gia và hiện muốn thay đổi điều đó.
