Trí tuệ nhân tạo (AI) đã thay đổi nhiều ngành công nghiệp, và ở bất cứ nơi nào AI xuất hiện, một câu hỏi thường được đặt ra: Liệu AI có thay thế con người? Trong lĩnh vực crypto, tác động của AI đã hiện hữu rõ ràng, từ các bot giao dịch tự động dựa trên AI đến các hệ thống giao dịch agentic.

Tuy nhiên, Alex Svanevik, CEO đồng thời là đồng sáng lập của Nansen cho rằng AI không phải là công cụ thay thế khả năng phán đoán của con người mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ, bổ sung. Trong một buổi phỏng vấn độc quyền với BeInCrypto, Svanevik chia sẻ sâu hơn về sự chuyển dịch này và đưa ra cái nhìn về tương lai của phân tích ứng dụng AI.

Tranh luận về AI trong lĩnh vực crypto: CEO Nansen đề xuất tăng cường, không phải thay thế

Ngày 21/01/2024, Nansen thông báo ra mắt chức năng giao dịch on-chain tích hợp AI. Đây là bước ngoặt lớn khi nền tảng vốn chỉ tập trung vào phân tích dữ liệu nay mở rộng thành sản phẩm kết hợp cả phân tích lẫn thực thi hành động trực tiếp.

Dựa trên bộ dữ liệu riêng gồm hơn 500 triệu ví đã được gắn nhãn, bản cập nhật mới này giúp người dùng quản lý danh mục, phân tích tín hiệu on-chain theo thời gian thực và nhận các đề xuất dựa trên dữ liệu thực tế. Đặc biệt, người dùng cũng có thể thực hiện giao dịch trực tiếp ngay trong Nansen.

“Sau khi được huấn luyện và kiểm thử trên bộ dữ liệu độc quyền của Nansen, Nansen AI liên tục vượt trội so với các sản phẩm AI hàng đầu khác về các tiêu chí phân tích và giao dịch on-chain. Điều này đảm bảo các thông tin, dữ liệu mà AI cung cấp đều chính xác và có thể ứng dụng ngay vào thực tế giao dịch cho nhà đầu tư, biến trí tuệ nhân tạo tự động thành lợi thế thực sự,” thông báo cho biết.

Bên cạnh đó, lần ra mắt này cũng mở đường cho khái niệm mà Nansen gọi là “vibe trading”. Đây là cách tiếp cận trực quan hơn, giúp người dùng chuyển từ phân tích sang giao dịch on-chain mà không phải thay đổi công cụ liên tục.

Khi AI đảm nhận ngày càng nhiều công việc phân tích, vai trò của các nhà phân tích con người dần được đặt ra câu hỏi. Theo Svanevik, AI rất mạnh trong việc xử lý dữ liệu quy mô lớn, giúp phân tích hàng trăm triệu ví, theo dõi dòng tiền xuyên chuỗi và nhận diện các mô hình mà con người khó lòng phát hiện.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng việc ra quyết định cuối cùng vẫn thuộc về người dùng – những người đưa ra các câu hỏi đúng, xác nhận các hành động và dẫn dắt toàn bộ quá trình.

“Ranh giới giữa AI và con người không cố định. Nó sẽ thay đổi khi AI ngày càng thông minh hơn và dữ liệu on-chain cũng phức tạp hơn. Nhưng mục tiêu không phải là thay thế khả năng phán đoán, mà là giải phóng con người khỏi các tác vụ tốn nhiều sức lực để họ tập trung ra quyết định quan trọng hơn,” Svanevik nói.

Điều gì làm phân tích trở nên đáng tin cậy trong thị trường crypto ưu tiên AI?

Một số nghiên cứu cho thấy việc phụ thuộc quá nhiều vào công cụ AI có thể làm suy giảm khả năng tư duy phản biện. Đặc biệt trong thị trường tiền điện tử, nơi các nhà đầu tư phải đối mặt với biến động mạnh và rủi ro cao, điều này càng quan trọng.

Dù vậy, Svanevik lại có góc nhìn khác. Ông cho rằng “AI tốt” sẽ cung cấp nhiều tín hiệu hơn, giúp người dùng phải suy nghĩ kỹ lưỡng, cẩn trọng hơn trong quyết định, chứ không phải ngược lại.

“Rủi ro thực sự nằm ở việc mọi người đều hành động theo cùng một mẫu số chung. Điều này không chỉ xảy ra với AI mà cả nhà phân tích là con người cũng vậy. Giải pháp là đa dạng hóa: đa dạng mô hình, chiến lược, cách diễn giải dữ liệu. Vì thế, chúng tôi phát triển công cụ để tăng cường quyền tự quyết cho từng cá nhân, chứ không phải một ‘vị thần’ mà ai cũng phụ thuộc,” ông nói thêm.

Lãnh đạo này cũng nhấn mạnh, cả AI lẫn chuyên gia phân tích đều không nên được tin tưởng mù quáng. Điều quan trọng nhất là các phân tích, nhận định ấy phải liên tục đúng qua thời gian.

Khi nói đến uy tín trên thị trường ưu tiên AI, vị CEO cho biết,

“Uy tín trong kỷ nguyên AI đến từ quá trình đo lường, thử nghiệm liên tục – không đến từ danh tiếng hoặc số lượng người theo dõi trên Twitter. Lợi thế của AI là nó có thể được kiểm thử ở quy mô lớn liên tục, đối chiếu trực tiếp với thực tế – điều mà con người không thể làm nổi.”

Ông chia sẻ cách kiểm chứng đơn giản nhất là thực tế: Người dùng hãy đặt ra những câu hỏi mà bản thân quan tâm, rồi tự đánh giá câu trả lời đó có thực tiễn, hữu ích và có thể thực hiện ngay không – vì người dùng thường rất nhạy trong việc nhận biết chất lượng.

“Lâu dài, niềm tin sẽ không đặt ở các nhà phân tích cá nhân nữa mà nghiêng về những nền tảng chứng minh được họ cung cấp thông tin chất lượng và giảm ‘nhiễu’. Đó cũng là tiêu chuẩn mà chúng tôi tự đặt ra cho mình,” Svanevik nói với BeInCrypto.

Vì sao AI có thể phân tích dữ liệu on-chain, nhưng không thể thay thế niềm tin của con người

Các chuyên gia phân tích con người thường đưa ra quyết định dựa trên chỉ báo on-chain, dữ liệu giá cùng nhiều tín hiệu khác dựa vào sự phán đoán và khả năng phân tích bối cảnh. Ngược lại, AI chủ yếu dựa vào các mô hình, khuôn mẫu học được từ dữ liệu lịch sử.

Khi được hỏi liệu AI có thể phát triển khả năng phán đoán giống như con người hay không, Svanevik cho rằng điều này hoàn toàn khả thi, dù nó sẽ khác với sự phán đoán của con người.

Theo ông, AI sẽ phát triển khả năng suy luận theo ngữ cảnh riêng biệt. Thậm chí AI còn có thể tích hợp dữ liệu trực tiếp từ rất nhiều biến số – những điều mà con người không thể theo dõi hết được cùng lúc.

“Con đường tiến đến đó là dữ liệu huấn luyện tốt hơn, cửa sổ ngữ cảnh dài hơn và các vòng phản hồi từ trải nghiệm thực tế. Hiện tại, chúng tôi đã thấy điều này qua các sản phẩm AI agent của mình – chúng không chỉ nhận diện mẫu hình mà còn có thể phân tích hành vi thời gian thực. Đó là giai đoạn đầu của năng lực phán đoán, và nó sẽ càng tinh lọc khi mô hình phát triển hơn, cùng sự bổ sung kiến thức được tích lũy từ hàng triệu tương tác on-chain,” Svanevik chia sẻ.

Nhưng ông cũng xác định một điều mà theo ông, AI không thể thay thế hoàn toàn trong phân tích on-chain: đó là chịu trách nhiệm cho các quyết định dưới hoàn cảnh bất định, rủi ro.

Svanevik phân tích, dù AI có thể giúp phát hiện mô hình, ước lượng xác suất, các kịch bản tiềm năng và phân tích những gì đã xảy ra hoặc có thể xảy ra dựa vào dữ liệu, AI không thể tự xác định mức chấp nhận rủi ro của từng người, hay tự đưa ra phán quyết về giá trị, và càng không thể chịu trách nhiệm cho bất cứ hậu quả nào từ quyết định ấy.

“Phân tích on-chain cuối cùng vẫn dẫn đến các hành động cụ thể: sử dụng vốn, đầu tư vào đội nhóm, đưa ra dự đoán công khai. Ai đó phải chịu trách nhiệm cho những quyết định đó – và đó chỉ có thể là con người,” vị lãnh đạo này kết luận.

Ông nhấn mạnh rằng dù các mô hình AI có phát triển đến mức nào đi nữa thì độ tin cậy, trách nhiệm và sự quyết đoán trong các vấn đề quan trọng vẫn phải dựa vào con người. AI có thể cung cấp thông tin để hỗ trợ quyết định, nhưng cuối cùng, con người mới là người ra quyết định và chịu trách nhiệm với kết quả.

“Quyết định điều gì quan trọng. AI có thể nói cho bạn chuyện gì đang xảy ra trên blockchain, nhưng AI không thể nhận ra điều gì bạn nên quan tâm. Đó là gu. Đó là sự quyết đoán. Đó là thuộc về con người,” Svanevik chia sẻ.

Svanevik cho rằng AI là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ chứ không phải người đưa ra quyết định thay con người. Dù AI có thể nhận diện các mô hình, xác suất và đưa ra những thông tin hữu ích ở quy mô lớn chưa từng có, nhưng sự đánh giá của con người vẫn giữ vai trò trung tâm trong đánh giá rủi ro, trách nhiệm và sự quyết đoán.

Khi các phân tích dựa trên AI trở nên phổ biến hơn, niềm tin sẽ ngày càng đặt vào các nền tảng có thể liên tục chứng minh chất lượng thông tin của mình. Tuy vậy, con người vẫn là người quyết định điều gì thực sự quan trọng và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.